To co mówi kuzynka Telieny jest interesujące z jeszcze jednego powodu - że to zapamiętała po tylu latach i nadal używa. Ale ile osób z tej klasy już tego nie robi i w ogóle nie pamięta? Bo to jest problem z anegdotycznymi przykładami - pamiętamy tych co im coś dało, a ci dla których to było obojętne po prostu milczą.
@Jacek No ale to samo dotyczy absolutnie każdej metody edukacyjnej. Pamiętam nauczycielkę od polskiego która mi zmieniła podejście do czytania - ale ile osób z tej klasy ma ją gdzieś i w ogóle nie czyta? To nie znaczy że była złą nauczycielką. Czy naprawdę musimy mieć dowody skuteczności dla każdej pięciominutowej techniki oddechowej?
@Marcysia86 Różnica jest taka że nauczycielka od polskiego uczyła polskiego, co jest jej zadaniem. Jeśli szkoła wchodzi w obszar regulacji emocji i stanów wewnętrznych dziecka - nawet przez pięć minut - to wkracza w coś co wcześniej było domeną rodziny albo terapeuty. I nie mówię że to złe, ale myślę że to inny poziom odpowiedzialności niż czytanie lektur.
Tylko że szkoła od zawsze wkracza w obszar emocji dziecka - oceny, stres przed sprawdzianem, relacje z rówieśnikami. Jeśli już i tak to robi, to może lepiej żeby to robiła świadomie i z jakimś sposóbm niż żeby udawała że emocje nie istnieją? To chyba jest argument za, nie przeciw.
Mam takie wrażenie że ta rozmowa cały czas chodzi wokół pytania kto ma prawo i kompetencje żeby to prowadzić, a nie tyle czy to samo w sobie jest bezpieczne. Może warto by to rozdzielić? Bo moje pytanie na początku było o bezpieczeństwo dla dziecka, a kończymy na kwestii szkolenia nauczycieli i zgody rodziców.
Filomena ma rację i chyba właśnie w tym tkwi sedno. Dla mnie medytacja z córką w domu jest bezpieczna bo jestem obok, znam ją, mogę zareagować. Ta sama technika w klasie trzydziestu dzieci z nauczycielem który nie jest na to przygotowany - nie wiem czy bezpieczna. Więc odpowiedź brzmi: technika jest neutralna, kontekst decyduje o tym czy jest bezpieczna. I to chyba jest odpowiedź na tytuł tego wątku.
To co Wiciokrzew napisała na końcu chyba najlepiej to ujmuje - ta sama technika, dwa różne konteksty, dwa różne poziomy bezpieczeństwa. Ale zastanawiam się czy to w ogóle jest specyficzne dla medytacji, czy dotyczy wszystkich praktyk wymagających pewnej wrażliwości. Bo przecież czytanie w grupie też może być stresujące dla jednego dziecka a neutralne dla innego.
@Dadzbog Tylko że przy czytaniu na głos dziecko ma konkretne zadanie z zewnątrz - słowa na stronie. Przy medytacji zanurzamy je w to co jest w środku. To jednak inna kategoria. Przynajmniej tak to czuję - że kierunek jest inny.
@Inwokacja_D To jest bardzo trafne rozróżnienie. Zewnętrzne zadanie kontra wewnętrzna eksploracja - i właśnie dlatego kontener, czyli osoba prowadząca i warunki, ma większe znaczenie przy tej drugiej. Masz wrażenie że szkoły w ogóle to rozumieją kiedy wprowadzają takie ćwiczenia?
Mam pytanie może trochę z innej strony - czy ktoś z was w ogóle medytował jako dziecko, bez żadnej formalnej nauki, po prostu sam z siebie? Bo ja pamiętam że jako mała siedziałam czasem przy oknie i 'patrzyłam w nicość' i nikt mi nie mówił że to coś szczególnego. Zastanawiam się czy dzieci nie robią czegoś podobnego naturalnie.
@Czaromira70 Ja dokładnie tak samo! Miałam swoje miejsce za szafą i siedziałam tam i słuchałam ciszy. Nikt tego nie nazywał medytacją ale z perspektywy czasu - chyba właśnie tym było. I nikt mnie do tego nie prowadził ani nie instruował.
@Marcysia86 Ale to jest właśnie inne niż nauczyciel mówiący całej klasie 'teraz medytujemy'. Tamto było spontaniczne i prywatne, twoje i tylko twoje. Czy jak ktoś to organizuje i nazywa, to nie zmienia się natura tego czegoś?
Och, ja też miałam takie miejsce! Pod schodami u babci. Teraz się zastanawiam czy to dlatego medytacja zawsze mi przychodziła w miarę naturalnie. Ale Filomena ma rację - tamto nikt mi nie kazał robić. To była moja decyzja i mój czas. To chyba ważne.
To co mówicie o spontanicznej ciszy u dzieci jest ciekawe ale nie przekonuje mnie że formalna medytacja jest tym samym. Siedzenie za szafą i słuchanie własnego oddechu w klasie z instrukcją i oceną otoczenia - to są różne rzeczy. W jednym dziecko ma pełną kontrolę, w drugim nie ma żadnej.
@Jacek A jak to jest z oceną otoczenia? Moje dzieci po jakichkolwiek ćwiczeniach w szkole zawsze patrzą co robią inni. Jak połowa klasy wierci się i chrząka to moje też przestają się starać bo czują się głupio. Czy to jest problem przy takich ćwiczeniach wyciszających?
@Izuska To jest bardzo realne. Dlatego część programów dla szkół zaczyna od ćwiczeń z otwartymi oczami albo z jakimś drobnym skupieniem zewnętrznym właśnie po to żeby dzieci nie czuły się wystawione na widok innych. Zamknięte oczy to duża ekspozycja społeczna dla dziecka w grupie rówieśniczej.
Mam to teraz zapisane w notatce bo to mi się wydaje ważne kryterium - ćwiczenia z otwartymi oczami kontra zamkniętymi. Czy są inne takie konkretne wskaźniki które odróżniają bezpieczniejszy program od tego który może być problematyczny? Bo szukam czegoś co mogłabym sprawdzić zanim się zgodzę albo nie.
@Strzaska57 Też bym chciał taką listę. I zastanawiam się czy wiek dzieci nie powinien być pierwszym kryterium. Bo co innego ćwiczenia oddechowe dla ośmiolatka a co innego dla czternastolatka który już może wchodzić w bardziej złożone stany.
Wiek to na pewno coś ważnego ale ja myśle że dojrzałość emocjonalna jest ważniejsza niż metryka. Znam dorosłych którym pewne techniki by zaszkodziły i znam dzieci które są niesamowicie świadome siebie. To nie jest prosta linia wiekowa.
Ale jak szkoła ma ocenić dojrzałość emocjonalną każdego dziecka przed ćwiczeniem? To nie jest realne w klasie trzydziestu osób. Może właśnie dlatego wiek jest lepszym kryterium - niedoskonałym, ale przynajmniej praktycznym?
@Czaromira70 Albo odpowiedź jest taka że w grupowej formie szkolnej stosuje się tylko te techniki które są bezpieczne dla szerokiego spektrum - czyli właśnie ten prosty oddech, liczenie, słuchanie dźwięków - a wszystko bardziej zaawansowane zostawia się na pracę indywidualną albo terapeutyczną.
To brzmi rozsądnie ale mam pytanie do tego - czy 'bezpieczne dla szerokiego spektrum' to nie jest po prostu mało skuteczne dla kogokolwiek? Bo jeśli idziemy na jak najmniejszy wspólny mianownik to może zostać coś tak łagodnego że nie robi żadnej różnicy?
@Inwokacja_D Nie zgadzam się. Proste ćwiczenia oddechowe mają realny wpływ na układ nerwowy i to jest potwierdzone fizjologicznie, nie tylko subiektywnie. Nie trzeba głębokiej eksploracji wewnętrznej żeby zmienić rytm oddechu i przez to trochę uspokoić reakcję stresową. To nie jest placebo.
@Igorek93 To znaczy że twoje zdanie jest takie że proste techniki oddechowe to tak naprawdę nie tyle medytacja co higiena ciała - jak mycie zębów - i nie ma co tego obudowywać całą dyskusją o bezpieczeństwie duchowym?
No właśnie to jest pytanie które mnie nurtuje od początku tej rozmowy - w którym momencie ćwiczenie oddechowe staje się medytacją? Czy to zależy od intencji prowadzącego, od tego jak to nazwiemy, od tego co dziecko przeżywa w środku? Bo jeśli to tylko kwestia nazwy to cała ta debata jest trochę o słowach.
@Jacek Ale słowa mają znaczenie bo kształtują oczekiwania. Jak powiesz dziecku 'teraz medytujemy' to ono może czekać na jakieś doświadczenie, coś specjalnego, i się przestraszyć że nic nie czuje albo że czuje coś dziwnego. Jak powiesz 'posłuchajmy przez chwilę ciszy' to nie ma tego ciężaru. Więc może jednak to jak się to nazywa jest ważne?
@Dadzbog O, to jest bardzo ciekawe co piszesz o słowach i oczekiwaniach. Sama pamiętam że jak ktoś powiedział mi 'teraz będziemy medytować' to od razu zaczynałam się zastanawiać czy robię to dobrze i czy czuję to co powinnam czuć. A jak powiedziano po prostu 'usiądź wygodnie i posłuchaj' to po prostu... słuchałam. Bez presji.
Ale czy to nie jest trochę takie omijanie problemu przez zmianę etykietki? Jakby mówiąc dzieciom 'to nie jest medytacja, to tylko oddychanie' unikamy rozmowy o tym czy medytacja jest w szkole w porządku czy nie. Może lepiej byłoby powiedzieć wprost co się robi i dlaczego, niż chować to pod neutralną nazwą?
@Inwokacja_D A jaki jest cel mówienia wprost że to medytacja, jeśli ta etykieta wywołuje niepotrzebny opór albo fałszywe oczekiwania? Pytam serio, nie retorycznie. Bo jeśli technika działa i jest bezpieczna, to czy nazwa zmienia cokolwiek w tym co dziecko faktycznie robi i przeżywa?
Zmienia, i to sporo. Jeśli ukrywamy przed dzieckiem co naprawdę robimy, to odbieramy mu możliwość świadomej zgody. Dziecko ma prawo wiedzieć że ktoś go uczy pewnej praktyki, nawet jeśli ta praktyka jest łagodna. Przezroczystość to nie jest detal.
@Jacek No ale czy dziecko w wieku siedmiu lat jest w stanie wyrazić świadomą zgodę na cokolwiek związanego z zajęciami szkolnymi? Zgodę wyrażają rodzice. I tu wracam do pytania które już raz padło - czy rodzice w ogóle wiedzą co ich dzieci robią na takich lekcjach?
Mam w notatkach że ktoś wcześniej wspominał o kryteriach bezpiecznego programu. Czy brak informowania rodziców byłby jednym z sygnałów ostrzegawczych? Bo to mi się wydaje dość oczywiste - jeśli szkoła ukrywa że wprowadza jakieś ćwiczenia wyciszające, to coś jest nie tak niezależnie od tego czy sama technika jest bezpieczna.
@Strzaska57 Tak, ale mam wrażenie że to jest bardziej kwestia ogólnej kultury komunikacji szkoły z rodzicami niż specyficzny problem medytacji. Szkoły nie informują rodziców o wielu rzeczach - o tym jak prowadzone są lekcje wf, o tym jakie filmy puszczają na historii. Dlaczego medytacja miałaby być wyjątkiem wymagającym specjalnej zgody?
@Marcysia86 Bo medytacja dotyka czegoś wewnętrznego - umysłu, emocji, może przekonań religijnych. Lekcja wf dotyka ciała i nikt nie oczekuje że dziecko będzie miało wgląd w siebie po pompkach. To jest jednak inna kategoria działań i chyba rozumiem dlaczego część rodziców chce o tym wiedzieć.
Właśnie o to mi chodziło kiedy pisałam wcześniej o moich dzieciach. Nie chodzi o to że jestem przeciwna - po prostu chciałabym wiedzieć. Jak dziecko wraca do domu i mówi 'robiliśmy dziś dziwne ćwiczenia z oddychaniem i miałam zamknąć oczy i myśleć o niczym' to chcę rozumieć co to było i czy to normalne. Czy to jest nieracjonalne z mojej strony?
@Izuska To jest bardzo racjonalne. I właściwie to jest test dla jakości programu - czy szkoła potrafi ci wytłumaczyć co robi i dlaczego, czy musi się bronić i wymigiwać? Dobry program powinien być możliwy do wytłumaczenia każdemu rodzicowi prostymi słowami.
Właśnie to mi sie wydaje kluczowe - czy prowadzący potrafi powiedzieć po ludzku co robi i jaki efekt chce osiągnąć. Jak zaczyna mówić mgliście albo nie chce odpowiadać na konkretne pytania, to jest sygnał niezależnie od tego co twierdzi że ta technika robi. To dotyczy zresztą nie tylko szkół ale też wszelkich kursów dla dzieci.
Wróćmy na chwilę do wieku bo Dadzbog wcześniej to poruszył i myślę że nie dokończyliśmy tego wątku. Jeśli przyjmiemy że proste ćwiczenia oddechowe są bezpieczne dla szerokiego spektrum dzieci, to od którego momentu zaczynamy mówić o technikach które wymagają większej ostrożności? Czy to jest kwestia konkretnych ćwiczeń, czy jednak wieku, czy czegoś innego?
@Igorek93 Mam wrażenie że wizualizacje to jest ta granica. Proste liczenie oddechów - okej. Ale 'wyobraź sobie że jesteś w pięknym miejscu i spotkasz tam kogoś mądrego kto ci coś powie' - to już jest coś innego i nie wiem czy każde dziecko jest na to gotowe.
@Czaromira70 A czemu wizualizacje miałyby być bardziej ryzykowne niż oddech? Pytam bo sama nie jestem pewna. Dzieci przez cały czas coś sobie wyobrażają - to jest normalna aktywność ich umysłów. Może problem nie jest w wizualizacji jako takiej tylko w sugestywności prowadzącego?
Sugestywność to jest słowo klucz. Oddech to fakt fizyczny - czujesz jak wchodzi i wychodzi. Wizualizacja z narratorem to jest ktoś kto wchodzi do twojego obrazu wewnętrznego i nim kieruje. To jest fundamentalna różnica jeśli chodzi o kto ma kontrolę nad tym co się dzieje.
O, tego wcześniej nie pomyślałam a teraz kiedy Jacek to tak ująl to ma sens. Mój syn raz wrócił z jakiegoś warsztatu i powiedział że 'nauczycielka powiedziała mi żebym wyobraził sobie że jestem drzewem i czuję ziemię'. I on to zrobił i podobało mu się. Ale faktycznie - to był jej obraz, nie jego.
@Telimena_78 Ale twój syn to lubił i wyszło bez problemu. Pytanie jest czy ten sam obraz z drzewem mógłby komuś zaszkodzić - i komu, i w jakich okolicznościach? Bo nie chcę żebyśmy doszli do wniosku że każda wizualizacja jest niebezpieczna bo to by było zbyt szerokie.
Zapisałam sobie dwa kryteria które wyłoniły się z tej rozmowy: kontrola po stronie dziecka versus po stronie prowadzącego, i możliwość wyjścia bez presji. Czy są jeszcze inne które ktoś by dorzucił? Bo chcę mieć coś konkretnego do sprawdzenia jak będę oceniać program.
@Strzaska57 Dorzuciłabym: czy jest czas na rozmowę po ćwiczeniu. Nie chodzi o ocenianie ale o to że dziecko może coś poczuć i nie wiedzieć co z tym zrobić. Jeśli ćwiczenie kończy się dzwonkiem i wszyscy idą na matematykę to dziecko zostaje samo z tym co poczuło.
To co Marcysia pisze o czasie po ćwiczeniu to jest naprawde mądre i niedoceniane. Sama robiłam kiedyś medytacje z grupą dorosłych i zawsze najtrudniejsza część to było wyjście z tego - nie wejście. Dzieci pewnie tym bardziej potrzebują jakiegoś mostu powrotnego do normalności. Ciekawe czy szkoły w ogóle to uwzględniają w tych programach.
To co Wiciokrzew napisała o 'moście powrotnym' jest kluczowe i myślę że warto to rozwinąć. Bo ja się zastanawiam - co dokładnie powinno się dziać po ćwiczeniu z dziećmi? Czy wystarczy chwila ciszy, czy to musi być jakaś konkretna rozmowa? Bo widziałem różne podejścia i nie wiem które z nich faktycznie pomaga dziecku 'wylądować'.
@Igorek93 Myślę że to zależy od wieku i od tego co się podczas ćwiczenia działo. Jeśli to było proste liczenie oddechów - pewnie wystarczy minuta ciszy. Ale jeśli była wizualizacja z jakąś opowieścią, to dziecko mogło coś poczuć, coś zobaczyć w głowie, coś co je zaskoczyło. I wtedy cisza nie wystarczy.
@Dadzbog A jak ta rozmowa po ćwiczeniu powinna wyglądać? Bo boję się że jeśli nauczyciel pyta 'co czułeś?' to część dzieci albo nie będzie wiedziała co odpowiedzieć, albo powie cokolwiek żeby zadowolić nauczyciela. Dzieci są bardzo podatne na to żeby mówić to co dorosły chce usłyszeć.
@Filomena85 Dokładnie to samo mnie niepokoi. I dlatego myślę że ta rozmowa po ćwiczeniu nie powinna być obowiązkowa ani oceniająca. Chodzi o to żeby dziecko mogło coś powiedzieć jeśli chce, a nie żeby musiało zdawać relację z tego co się działo w jego głowie.
Ale czy szkoła w ogóle ma zasoby żeby to dobrze przeprowadzić? Bo ja jak słyszę 'czas na rozmowę po ćwiczeniu' to wyobrażam sobie klasę trzydziestu dzieci i nauczyciela który ma dwadzieścia minut przed następną lekcją. To nie jest sytuacja w której można zadbać o każde dziecko z osobna.
No właśnie, to jest realna przeszkoda a nie teoretyczna. Jak uczyłam grupę dorosłych to po każdej medytacji mieliśmy przynajmniej kwadrans na rozmowę i czasem to był ważniejszy czas niż sama praktyka. W szkole tego po prostu nie ma. I to nie jest zarzut do nauczycieli - po prostu system nie jest na to zbudowany.
Czyli wychodzi na to że szkolna medytacja ma z zasady ograniczone warunki do tego żeby była przeprowadzona tak jak powinna? To może warto dorzucić do listy kryteriów: czy program jest dostosowany do realiów szkoły, a nie do warunków idealnych.