Cześć, mam pytanie dotyczące wizualizacji podczas medytacji. Siedzę, oddycham, próbuję skupić się na jakimś obrazie - na przykład spokojnej łące albo świecy - i po chwili obraz po prostu znika. Nie potrafię go utrzymać. Czy to jest normalne na początku? Jak wy podchodzicie do tworzenia tych mentalnych obrazów? Czy to coś, czego trzeba się nauczyć, czy po prostu u jednych działa, a u innych nie?
To normalne, że obraz ucieka. U większości ludzi na początku tak właśnie jest - umysł nie jest przyzwyczajony do utrzymywania jednej rzeczy naraz. Ja zaczynałem od wyobrażania sobie czegoś bardzo prostego, żółtej kuli, i wracałem do niej za każdym razem gdy mi uciekała. Kluczowe jest to żeby nie frustrować się tym znikaniem, bo frustracja tylko bardziej rozprasza.
A powiedz mi, Edek - czy ty masz te obrazy jak na filmie, kolorowe i ostre? Bo ja jak próbuję coś zwizualizować to mam coś jakby cień albo zarys, nie wiem czy to w ogóle liczy się jako wizualizacja.
@Leszek93 Właśnie o to chodzi, że to nie musi być jak film. U mnie też to raczej wrażenie niż ostry obraz. Niektórzy badacze tego tematu mówią o czymś co się nazywa aphantasia - całkowity brak wewnętrznych obrazów - ale to rzadkość. Większość z nas ma obrazy rozmyte, i to jest zupełnie OK. Pytanie jest takie: czy czujesz tę przestrzeń, nawet jeśli nie widzisz jej wyraźnie?
Właśnie, to jest kluczowe rozróżnienie. Wizualizacja to nie tylko wzrok wewnętrzny. Część ludzi bardziej czuje miejsca niż je widzi, inni słyszą dźwięki. Jak zaczynasz od wymuszania ostrego obrazu, to możesz się niepotrzebnie blokować. Aurelinda, a powiedz - kiedy wyobrażasz sobie tę łąkę, czy czujesz jakiś zapach trawy albo wiatr?
@Kminek Hmm, szczerze to nie próbowałam włączać innych zmysłów. Skupiałam się tylko na tym żeby coś zobaczyć. Teraz jak o tym piszesz, to może dlatego tak szybko mi to ginie, bo trzymam się tylko jednego wymiaru?
Dokładnie tak jest moim zdaniem. Ja jak medytuję to zawsze zaczynam od oddechu, a potem jakby naturalnie pojawia się atmosfera miejsca, nie jakiś gotowy obrazek. Myślę że wizualizacja to bardziej budowanie nastroju niż malowanie obrazu w głowie. Choć może sie mylę 🙂
Ale zaraz, to jak długo trzeba ćwiczyć żeby w ogóle coś konkretnego widzieć? Bo czytałam że niektórzy po kilku minutach potrafią wejść w całe scenariusze, jakby film oglądali. Kiedy to przychodzi?
@Kaczeniec70 Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Są osoby które całe życie medytują i nigdy nie mają 'filmowych' wizualizacji, i są takie które dostają je od razu. To nie jest miara głębokości medytacji. Skąd wziął się pomysł że konkretny obraz to cel sam w sobie?
@Kminek No czytałam na różnych blogach że medytacja z wizualizacją jest 'lepsza', że szybciej przynosi efekty. Teraz nie wiem co o tym myśleć.
Ja ćwiczę od kilku lat i powiem szczerze że te blogi często trochę koloryzują. Wizualizacja to tylko jedna z technik, nie jest lepsza ani gorsza od skupienia na oddechu. Aurelinda, wróćmy do twojego pytania, bo mnie ciekawi - czy masz jakiś konkretny cel tej wizualizacji, czy to czysto eksploracyjnie?
@Lunella Raczej eksploracyjnie, chciałam zobaczyć co to da. Gdzieś przeczytałam że wizualizacja pomaga na stres, ale też że można przez nią dotrzeć do jakichś głębszych warstw siebie. To drugie mnie bardziej kręci, choć nie wiem dokładnie co to znaczy.
To ciekawe co piszesz o tych głębszych warstwach, bo faktycznie niektóre tradycje medytacyjne - szczególnie w buddyzmie tybetańskim - używają wizualizacji jako metody pracy z psychiką i symboliką. Tam obraz nie jest celem, jest jak most. Problem z blogami i materiałami popularnymi jest taki, że często wyrywają techniki z kontekstu i sprowadzają je do czegoś w stylu 'wyobraź sobie sukcesy i będziesz je miał'. To trochę inne podejście. Aurelinda, czy próbowałaś kiedyś zacząć od symbolu zamiast całego krajobrazu?
@Strzybog Nie, nie próbowałam. Co rozumiesz przez symbol? Coś w stylu geometrycznego kształtu?
Tak, może to być kształt, ale też bardziej osobisty symbol, coś co dla ciebie coś znaczy. Krąg, drzewo, ogień, cokolwiek. Prostszy punkt skupienia łatwiej utrzymać w umyśle niż złożoną scenę. Tradycja tybetańska używa na przykład mandali, ale nie chodzi o konkretny rysunek, tylko o poczucie środka i porządku. Czy masz jakiś obraz albo symbol który jakoś naturalnie ci się nasuwa gdy myślisz o spokoju?
Przepraszam że się wtrącę, ale właśnie to czytam i mam pytanie z innej strony. Czy wizualizacja w medytacji ma coś wspólnego z wizualizacją używaną przy rytuałach? Bo widziałam w różnych źródłach że przy pewnych praktykach też się wizualizuje rezultat, i zastanawiam się czy to ta sama technika czy coś innego.
@Wieszczkaa To podobna zasada działania, ale różny kontekst i intencja. W medytacji wizualizacja jest raczej ćwiczeniem uwagi albo eksploracji wewnętrznej. W rytuale jest nakierowaniem energii lub intencji na zewnętrzny cel. Mechanizm budowania obrazu mentalnego jest podobny, ale nie wrzucałabym tego do jednego worka. Tu w wątku chodzi raczej o tę pierwszą wersję.
Dobra kwestia od Paradoxy. Wróćmy do Aurelindyy i tego co mnie zastanawia, Kminek napisała o zmysłach, Strzybog o symbolach, ale nikt jeszcze nie zapytał o samo ciało podczas wizualizacji. Aurelinda, co się dzieje z twoim oddechem kiedy próbujesz utrzymać obraz? Bo często napięcie ciała automatycznie niszczy wizualizację zanim w ogóle zdążymy to zauważyć.
@Edek_70 O, tego w ogóle nie obserwowałam. Myślę że jak traciłam obraz to chyba trochę się spinałam, bo zaczynałam myśleć 'znowu mi uciekło'. To chyba błędne koło?
Dokładnie, to jest to. Próbuj następnym razem zamiast gonić uciekający obraz, po prostu zrobić wydech i pozwolić mu wrócić samemu. Bez oceniania. To łatwiej powiedzieć niż zrobić, ale ta różnica między ściganiem a zapraszaniem obrazu jest naprawdę duża w praktyce.
To co napisał Edek o zapraszaniu zamiast ścigania - to dla mnie nowe ujęcie. Ale jak w praktyce odróżnić te dwa stany? Bo z zewnątrz to wygląda tak samo - siedzę, próbuję coś zobaczyć.
@Leszek93 Po napięciu w ciele. Jak ścigasz, to zwykle szczękasz, albo wstrzymujesz oddech, albo marszczysz czoło. Jak zapraszasz, ciało jest miękkie. To nie jest metafora, to dosłownie fizyczna różnica.
To chyba właśnie mój problem. Jak się zastanawiam teraz nad tym co czuję podczas tych prób, to faktycznie coś się zaciska. Jakbym bardzo chciała to 'złapać'. Może za bardzo mi na tym zależy?
A może po prostu za bardzo analizujesz w trakcie? Ja długo miałam ten sam problem, że jednocześnie próbowałam wizualizować i oceniać czy mi wychodzi. To jak próbować zasnąć i jednocześnie sprawdzać czy już śpisz.
Ale jak tego nie kontrolować, to skąd wiadomo że w ogóle coś robisz dobrze? Ja jak zamknę oczy i 'odpuszczam' to po prostu mi się myśli kręcą i nic.
@Kaczeniec70 Myśli kręcące się to nie znaczy że nic nie robisz. To znaczy że obserwujesz co robi umysł. Już samo to jest praktyką. Ale powiedz - kiedy siedzisz i te myśli latają, to czy w tle nie pojawia się żaden obraz, nawet jakiś strzęp?
@Edek_70 Hmm. No może jakieś migawki, ale takie przypadkowe. Raz widziałam coś w rodzaju drogi, ale to trwało sekundę i nie wiem czy to wizualizacja czy po prostu przypadkowe.
To co opisuje Kaczeniec70 to bardzo charakterystyczny etap. Te 'przypadkowe migawki' to często właśnie naturalne obrazy umysłu zanim zacznie je tłumić nadmierna kontrola. Pytanie brzmi - czy one są przypadkowe, czy tylko tak nam się wydaje? Można spróbować zapisywać po medytacji co się pojawiło, i po kilku tygodniach sprawdzić czy nie ma jakiegoś wzoru.
@Strzybog Zapisywanie po medytacji? Jak dziennik snów? Bo ja prowadzę dziennik snów i zastanawiałam się czy te dwie rzeczy w ogóle są powiązane.
@Wieszczkaa Podobna zasada, tak. Obydwa angażują ten obszar umysłu który produkuje spontaniczne obrazy. Niektórzy badacze twierdzą że regularne prowadzenie dziennika snów faktycznie wzmacnia zdolność do świadomej wizualizacji, bo trenujesz 'łapanie' obrazów zanim znikną. Czy zauważasz że twoje sny są bardziej obrazowe niż wizualizacje na jawie?
@Strzybog Zdecydowanie. We śnie widzę wszystko bardzo wyraźnie, kolory, szczegóły. A w medytacji nic. To trochę dziwne że ten sam mózg tak różnie działa.
To nie jest dziwne, to ma sens. We śnie racjonalna część umysłu jest wyłączona i obrazy przychodzą swobodnie. W medytacji ta część jest aktywna i cały czas ocenia. Aurelinda, właśnie dlatego pytałam o twój cel, bo jeśli chodzi ci o te 'głębsze warstwy', to może warto byłoby zacząć od hipnagogii - tych obrazów które pojawiają się tuż przed snem.
@Lunella Czym dokładnie jest ta hipnagogia? Słyszałam to słowo ale nie wiem co to konkretnie oznacza w praktyce.
To stan między jawą a snem, kiedy ciało zasypia ale umysł jest jeszcze świadomy. Pojawiają się wtedy obrazy, często bardzo żywe, których nie kontrolujesz. Część praktyków celowo wchodzi w ten stan jako trening - uczysz się obserwować obrazy bez ingerowania w nie. Pytanie do Lunelli - jak ty wchodzisz w taki stan celowo, bo to nie jest proste?
@Paradoxa Ja robię to przez rozluźnienie ciała przy zachowaniu świadomości - kładziesz się, rozluźniasz mięsień po mięśniu, ale nie zasypiasz. To wymaga trochę wprawy bo granica jest cienka. Ale Aurelinda, muszę powiedzieć szczerze - to może być za duży skok jak dopiero zaczynasz z wizualizacją. Może lepiej zostać przy prostszych ćwiczeniach najpierw?
Zgadzam się z Lunellą tutaj. Hipnagogia to specyficzny temat i łatwo się pogubić, szczególnie na początku. Aurelinda pisała że chodzi jej o eksplorację siebie, ale nie musi to od razu oznaczać wchodzenia w stany graniczne. Strzybog, wróćmy do tych symboli co proponowałeś - to chyba bezpieczniejszy start?
@Karolciaa Tak myślę. I dodam że praca z symbolem uczy czegoś ważnego czego hipnagogia nie uczy - uczysz się budować obraz intencjonalnie, a nie tylko go obserwować. To różne umiejętności.
A skąd wiadomo jaki symbol wybrać? Strzybog mówił o drzewie, kręgu, ogniu - ale co jeśli żaden z tych nie wywołuje żadnego odczucia?
@Leszek93 To jest właśnie pytanie które powinieneś sobie zadać przed medytacją, nie podczas. Zamknij oczy i zapytaj siebie co chciałbyś widzieć. Cokolwiek się pojawi jako pierwsze - nawet absurdalne - to jest twój punkt startowy. Twój umysł wie co mu jest bliskie.
To co powiedział Edek mnie trafia. Bo jak teraz próbuję sobie wyobrazić co by to mogło być, to przyszło mi do głowy jezioro. Nie wiem skąd. Może dlatego że lato spędziłam nad wodą? Czy to się nadaje?
Jezioro to bardzo dobry punkt startowy, naprawdę. Nie ma symboli złych ani dobrych do wizualizacji - są tylko te które coś w tobie poruszają albo nie. Skoro jezioro przyszło samo, to znak że umysł sam ci podpowiedział. Ale powiedz - jak je widzisz? Spokojne, w ciszy, czy ruchliwe?
A ja mam pytanie bo mnie to też ciekawi - czy to w ogóle ma znaczenie czy obraz jest z pamięci czy wymyślony? Bo to jezioro Aurelindy to może być konkretne jezioro które zna. Czy to nie jest po prostu wspomnienie a nie wizualizacja?
@Kaczeniec70 To rozróżnienie nie ma takiego znaczenia jakie mu przypisujesz. Pracując z obrazem - czy to pamiętanym, czy stworzonym - angażujesz ten sam mechanizm. Ważniejsze jest to co z nim robisz, nie skąd pochodzi.
@Kaczeniec70 Dodam do tego co napisała Kminek - w wielu tradycjach pracy z wyobraźnią celowo zaczyna się od miejsc znanych, właśnie dlatego że łatwiej je przywołać. To jest rodzaj rusztowania. Potem z niego wychodzisz albo nie, zależy czego szukasz. Pytanie do Aurelindy jest trafne ale odpowiedź jest odwrotna niż myślisz.
Jezioro widzę spokojne. Wczesny ranek, lekka mgła. Właściwie to konkretne miejsce, byłam tam kilkakrotnie i zawsze czułam tam jakiś spokój, trudno to opisać. Czy to znaczy że powinnam z tego skorzystać czy lepiej jednak stworzyć coś zupełnie nowego?
Właśnie to jest ciekawe - że od razu widzisz szczegóły. Mgła, rano. To nie jest puste wspomnienie, to ma atmosferę. Ja bym z tym pracowała, naprawdę. Czy jak to opisujesz, czujesz się trochę jakbyś tam była, czy to nadal jest jak zdjęcie na papierze?
Mam pytanie do całej dyskusji bo trochę się gubię - czy wizualizacja to ma być jak film który się ogląda, czy bardziej jak bycie w środku? Bo ja zawsze myślałam że to pierwsze, ale z tego co czytam to może chodzić o coś innego?
@Wieszczkaa To zależy od celu i osoby. Są praktycy którzy pracują z obrazem jak z zewnątrz - obserwują scenę. Inni wchodzą do środka. Jedno nie jest lepsze od drugiego, ale dają różne efekty. Dla kogoś kto zaczyna, widok z zewnątrz jest zwykle łatwiejszy do utrzymania. Wejście do środka wymaga głębszego skupienia i często przychodzi samo, bez forsowania.