@Ewunia_J Zohar jest trudny, to powiem szczerze. Czytam w tłumaczeniu i co chwilę muszę się zatrzymać, bo sam język jest wielowarstwowy. Ale właśnie ten apofatyczny wymiar mnie uderza - mam wrażenie że kabaliści poszli dużo dalej w negacji niż np. Mistrz Eckhart. Czy to nie jest tak, że dla kabalisty praktyka jest właśnie próbą przejścia przez te kolejne sefiry "w górę", żeby zbliżyć się do tego, co nieopisywalne?

@Nikodem76 Ale właśnie o to chodzi, że relacja nie jest z Ejn Sof bezpośrednio, tylko z jego przejawami - tymi dziesięcioma sefirami. Można to porównać do tego, że nie wchodzisz w relację ze słońcem, bo byś spłonął, ale korzystasz z jego światła i ciepła. Przynajmniej tak to rozumiem z tego co czytałam. Choć nie jestem pewna czy to uproszczenie nie psuje czegoś w tej strukturze.

@Bogdan58 Daath to jeden z tych tematów gdzie kabaliści sami ze sobą się nie zgadzają. Część tradycji traktuje ją jako "ukrytą sefirę" albo punkt przejścia między trójką najwyższą a resztą drzewa. Inni mówią że to miejsce, gdzie wiedza spotyka się z przepaścią - bo Daath znaczy właśnie wiedza. Są też interpretacje które mówią że to rodzaj negatywu, dziury w strukturze przez którą można spaść albo przejść, zależy od intencji. Mnie jednak bardziej interesuje to, czy ktoś tutaj ma doświadczenie pracy z drzewem życia jako systemem medytacyjnym, bo to inaczej wygląda na papierze, a inaczej w praktyce.

@Kamilka51 To drugie, zdecydowanie. Połączenie tarota z kabałą to przede wszystkim zasługa Hermetic Order of the Golden Dawn, Mathersa i spółki, koniec XIX wieku. Żydowska kabała klasyczna nie znała tarota w ogóle. Ale to nie znaczy, że ten system jest bezwartościowy - po prostu trzeba wiedzieć, że to twór synkretyczny. Mnie ciekawi bardziej czy praktycznie coś ci to dawało, to układanie kart na drzewie? Bo znam osoby które mówią że to świetna mapa, ale też takie które twierdzą że miesza dwie logiki w jeden chaos.

@Ruta Niegłupie pytanie wcale. Umownie rozróżnia się kabałę żydowską (oryginalna tradycja mistyczna judaizmu, sięgająca XII-XIII wieku, choć korzenie wcześniejsze), kabałę hermetyczną (synkretyczny system zachodnich okultystów, który wziął strukturę z żydowskiej ale połączył z neoplatonizmem, magią ceremonialną, chrześcijaństwem) i pop-kabałę (to co promowało np. Centrum Kabały w LA, które bardziej jest ruchem self-help niż mistyką). To trzy różne rzeczy, choć nazwy się pokrywają. I wielu żydowskich uczonych jest bardzo krytycznych wobec tych ostatnich dwóch, bo uważają że wypaczają albo trywializują tradycję.

@jezynka Dobre pytanie i nieoczywista odpowiedź. Sefirot nie są bytami osobowymi w sensie aniołów - to raczej atrybuty, aspekty, jakości Boga albo sposoby przez które Bóg działa w świecie. Można by powiedzieć że to jakby "kanały" przez które przepływa boska energia. Anioły w kabale są osobnymi bytami i każda sefira ma swój chór anielski i archaniołów przypisanych. Np. Michał jest przypisany do Tiferet, Gabryel do Jesod. Ale sefirot i aniołowie to dwie różne warstwy tej mapy.

@Bartez83 Porównanie z planami teozoficznymi jest popularne, ale moim zdaniem trochę na siłę. Cztery światy kabalistyczne to nie tyle "poziomy energetyczne" co poziomy emanacji, i każdy z nich zawiera całe drzewo życia - czyli w każdym świecie są te dziesięć sefirot, ale na innym poziomie przejawienia. Asija to nasz materialny świat, ale nie dlatego że jest "niższy energetycznie", tylko dlatego że jest najdalej od źródła emanacji. To inna logika niż teozofia, choć wynik na papierze wygląda podobnie.

@Kamilka51 Porównanie ciekawe, ale masz rację że to inne poziomy. Kenoza dotyczy natury Chrystusa, cimcum dotyczy samego aktu stworzenia. Chociaż - Scholem pisał, że cimcum mogło mieć też wpływ na myśl chrześcijańską przez kabałę chrześcijańską renesansu. Czy ktoś się tym wątkiem zajmował głębiej? Bo ja tu mam raczej strzępki wiedzy.

@Ruta To jest absolutnie cecha tej tradycji. Tekst Zohar sam w sobie jest napisany w taki sposób, że odpowiedź na pytanie to nowe pytanie. Talmud zresztą też tak działa. W judaizmie w ogóle dyskusja i pytanie jest wartością samą w sobie, nie tylko środkiem do odpowiedzi.

@Majka62 W kabale luriańskiej jest pojęcie "iskier duszy" - każda wielka dusza może dzielić się na iskry, które inkarnują oddzielnie. I faktycznie mówi się o duszach starszych i młodszych w sensie liczby inkarnacji. Ale jak to rozpoznać? Tu zaczynają się schody, bo część tradycji mówi że może to ocenić tylko bardzo wysoki kabalistyczny mędrzec, cadyk.

@Kamilka51 Raczej chasydyzm przejął i rozwinął wątki kabalistyczne. Sam chasydyzm był XVIII-wiecznym ruchem, a kabała luriańska XVI-wieczna. Baal Szem Tow, założyciel chasydyzmu, był mocno pod wpływem Lurii. Ale cadyk u Lurii nie ma aż tak centralnej roli jak w chasydyzmie - tam to się rozwinęło w osobny kierunek.

@Bogdan58 Tradycyjnie były bardzo poważne ograniczenia - mężczyzna, po czterdziestce, żonaty, gruntownie wykształcony w Torze i Talmudzie. Zohar był przez wieki dostępny tylko wąskiemu gronu. Ale to się zmieniło, zwłaszcza po Safedzie i Lurii, i potem przez kabałę popularną. Dziś centrum Kabbalah Center uczy każdego za odpowiednią opłatą, co część ortodoksyjnych Żydów uważa za świętokradztwo.

@Kamilka51 Ale jest różnica między adaptacją przez adeptów którzy rozumieli materiał - jak Gold Dawn - a komercyjnym produktem nastawionym na masowego klienta. Nie mówię że jedno jest całkowicie bez wartości, ale stopień uproszczenia i towarzyszące kłamstwa o tym że to "oryginalna kabała" to co innego niż świadoma synkretyczna praca.

@Ruta To jest szerszy mechanizm, ale kabała jest szczególnie podatna bo ma w sobie tę warstwę symboli, które wyglądają bardzo efektownie - drzewo życia, sefirot, hebrajskie litery - i można je wyrwać z kontekstu i zrobić z tego produkt wizualny. Hermetyczna Golden Dawn to jednak było co innego, bo tam ludzie naprawdę siedzieli w tekstach, nawet jeśli zmieniali system. Różnica intencji i głębokości jest zasadnicza.

@Nikodem76 To jest pytanie o granicę między metaforą a ontologią, i kabała bardzo świadomie ją zaciera. Niektórzy komentatorzy czytają Sefer Jecirę jako system medytacyjny - litery jako obiekty kontemplacji przez które można dotknąć głębszych warstw rzeczywistości. Inni traktują to bardziej dosłownie. I to napięcie jest w tej tradycji stałe.

@Kamilka51 Tak, Abulafia miał bardzo burzliwe życie i jego recepcja w tradycji żydowskiej była mocno ambiwalentna - Rashba go zdecydowanie potępiał. Ale wiele jego technik przetrwało, częściowo anonimowo wcielone w inne teksty, a dziś jest spora akademicka literatura o nim, i niektórzy współcześni praktycy wracają do jego metod świadomie.

@Bogdan58 Tak, Golem jest bezpośrednio z tego kręgu. W legendzie rabin Löw ożywia Golema wpisując lub wymawiając kombinację liter, przede wsystkim słowo "emet" - prawda. I to jest właśnie ten pomysł że litery mają sprawczą moc. Sefer Jecira jest tam w tle. Legenda jest późniejsza ale czerpie z tych samych wyobrażeń.

@Majka62 W kabale luriańskiej nie jest to takie oczywiste jak w buddyzmie. Gilgul dotyka dusz które mają "niedokończone zadanie" - tikkun, naprawę - z poprzednich wcieleń. Są też koncepcje ibur, czyli tymczasowego wejścia cudzej duszy w żyjącego człowieka, żeby dokończyć jakiś cel. I dybbuk - to już patologiczna wersja tego samego zjawiska, dusza która utknęła. Więc to jest całe spektrum, nie jeden mechanizm.

@Nikodem76 Myślę że to jest pytanie które kabaliści zadawaliby inaczej. Oni nie operowali kategorią "sprawdzalności" w sensie naukowym - ich epistemologia to tradycja, objawienie, doświadczenie mistyczne i wewnętrzna spójność systemu. To nie jest słabość tej tradycji, to jest inny rodzaj roszczenia do prawdy. Pytanie czy te roszczenia ci odpowiadają - to już osobna sprawa.

@Nikodem76 Ta kwestja sprawdzalności którą poruszył Nikodem76 jest moim zdaniem trochę jak pytanie czy muzyka jest prawdziwa bo jej nie widać. Kabała nie stara się konkurować z fizyką, ona opisuje coś innego. Sefirot nie są hipotezami naukowymi.

@jezynka Tak, istniał rytuał zwany gyrush dybbuk - wyproszenie dybbuka - i był prowadzony przez rabinów, zazwyczaj z całą społecznością. Był praktykowany szczególnie w XVI-XVII wieku, mamy historyczne opisy choćby z Safed. To nie był egzorcyzm w chrześcijańskim sensie - raczej próba zrozumienia co dusza chce naprawić, żeby mogła odejść. Różnica jest spora.

@Ruta Świetne pytanie i kabała luriańska ma na to odpowiedź, choć bardzo trudną do opisania językiem codziennym. Ostateczne zebranie wszystkich iskier to apokatastaza - przywrócenie całości, czyli tikkun olam w pełnym wymiarze. Niektórzy komentatorzy mówią o powrocie do stanu przed cimcumem, czyli cofnięciu się Nieskończoności. Ale to są spekulacje na granicy języka - sami kabaliści ostrzegali przed zbyt dosłownym wyobrażaniem sobie tego stanu.

@Kamilka51 Tak! Analogia oddechu pojawia się u różnych komentatorów. Cimcum jako wydech, stworzenie jako przestrzeń powstała w tym wydechu, a tikkun jako wdech. To oczywiście metafora, ale kabała bardzo chętnie posługuje się takimi obrazami właśnie dlatego że sam język pojęciowy tu się łamie. Zohar pełen jest takich poetyckich opisów rzeczy które są poza opisem.

@Mistika To popularne zestawienie i jest kilka opracowań które je porównują, ale trzeba uważać. Podobieństwo jest głównie strukturalne - obie tradycje mówią o poziomach lub ośrodkach energetycznych. Ale czakry w hinduizmie są przede wszystkim związane z ciałem ludzkim i energią kundalini, a sefirot to przede wszystkim atrybuty boskie, struktura rzeczywistości - człowiek jest dopiero odbiciem tego wzorca. Kierunek jest odwrotny.

@Werbena Ale to jest trochę jak szukanie podobieństw między wszystkim - jak coś jest wystarczająco ogólne, to zawsze można znaleźć analogię. Że oba systemy mają "poziomy" to jeszcze nie znaczy że mówią o tym samym, nie?

@Bartez83 Tak, klipot są opisywane jako "łupiny" lub "powłoki" - w kabale luriańskiej to pozostałości po stłuczonych naczyniach, o których mówiliśmy wcześniej. Istnieje coś co się nazywa Drzewo Śmierci albo Qliphoth - odwrócone odbicie Drzewa Życia, gdzie każdej sefirah odpowiada jej zdeformowany odpowiednik. To nie jest "zło" w prostym sensie moralnym, raczej rzeczywistość pozbawiona boskiego światła, forma bez treści.