Przepraszam, że wchodzę z czymś bardzo prostym po tym wszystkim co tu piszecie, ale czy ktoś mógłby mi powiedzieć - jak w praktyce wygląda to przejście od formy do ciszy? Czy to się dzieje samo, czy ktoś wam to kiedyś pokazał? Bo czytam o tej drabinie, o zużywaniu słów, ale nie wiem jak to jest kiedy się naprawdę siada i próbuje.
@Gruszanka54 U mnie nigdy nie było jednego momentu przejścia. Raczej forma po prostu stawała się mniej ważna, jakby zużywała się przy wielokrotnym powtarzaniu. Ale nie wiem, czy to jest to samo o czym mówi Sennica przy dhikrze, czy po prostu znudzenie. To mnie zresztą trochę niepokoi - jak odróżnić zużycie formy od zwykłego rozproszenia?
@Baska54 To rozróżnienie jest moim zdaniem kluczowe i nie ma na nie łatwej odpowiedzi. W tradycji zen powiedzieliby chyba, że rozproszenie wynika z braku powrotu, a zużycie formy - z pełnej obecności w niej aż do końca. Ale to trochę brzmi jak coś, co można sprawdzić tylko po fakcie. Czy ty czujesz jakąś różnicę między tymi dwoma stanami?
Ja zupełnie nie rozumiem tego 'zużycia formy' i boję się, że myślę o tym zbyt mechanicznie. Czy to znaczy, że forma się wyczerpuje jak bateria? Bo to brzmi jakby praktyka miała jakiś naturalny koniec. A co jeśli ktoś praktykuje latami i forma mu się nie zużywa - czy coś robi źle?
@Jaryla Nie chodzi chyba o zużycie w sensie mechanicznym. Raczej o to, że uwaga przestaje przylegać do formy - mantra, gest, słowo stają się przezroczyste. Ale to nie jest koniec praktyki, tylko zmiana jej natury. Widziałam ludzi, którzy po trzydziestu latach wracają do tej samej formy i mówią, że jest inna niż na początku. Więc może nie zużycie, tylko przeźroczystość?
To słowo 'przezroczyste' bardzo mi tu pasuje. W opisach dhikru zaawansowanego mówi się, że imię Boga przestaje być słyszane uszami, zaczyna być odczuwane inaczej - jakby wibracja bez dźwięku. Ale nie wiem, czy to jest to samo co przezroczystość w sensie, który Modrzewka ma na myśli. Modrzewka, czy chodzi ci o to, że forma przestaje przykuwać uwagę do siebie?
@Sennica Dokładnie o to. Forma przestaje być celem uwagi i staje się - nie wiem jak to lepiej powiedzieć - kanałem bez ścian. Ale moje pytanie do ciebie jest takie: czy w sufickiej tradycji to przejście jest opisane jako nagłe czy stopniowe? Bo w apofatycznej mistyce chrześcijańskiej wydaje się być bardziej progiem niż pochylnią.
To rozróżnienie próg versus pochylnia - to jest coś, o czym myślę od początku tego wątku. W hezychazmie jest mowa o 'skoku' w modlitwie serca, który następuje po długim przygotowaniu. Ale Tomasz z Kempis pisałby raczej o ciągłym zstępowaniu, bez żadnego progu. Nie wiem, czy to różnica szkół, czy różnica temperamentów mistycznych. Czy ktoś z was czuje, że własna praktyka bardziej przypomina próg czy pochylnię?
Próg czy pochylnia - mam notatki z kilku różnych tradycji i to rozróżnienie pojawia się w różnych wersjach. W zen - satori jako próg. W vipassanie - wgląd jako coś, co narasta. W kontemplacji ignacjańskiej - consolación como movimiento suave, czyli pocieszenie jako łagodny ruch, bez skoku. Ale zastanawiam się, czy to nie jest też kwestia tego, jak opisujemy doświadczenie po fakcie, a nie jak ono przebiega. Może próg i pochylnia to dwa języki dla tego samego?
To jest ciekawe, że piszesz o języku opisu. Bo Katz, którego wspominał wcześniej Profeta, właśnie na tym buduje swój argument - że tradycja daje nie tylko praktykę, ale też słownik do opisu doświadczenia. I potem nie wiadomo, czy doświadczyłam progu, bo był próg, czy dlatego, że moja tradycja mówi próg. Jak się da to w ogóle rozplątać?
Ja bardzo dziękuję za tę rozmowę, bo dużo mi wyjaśniła, choć jestem tu zupełnie z innej strony - medytuję od niedawna i nie z żadnej tradycji, po prostu z aplikacji. I teraz mam pytanie, może głupie: czy jeśli nie mam żadnej tradycji za sobą, to czy mogę w ogóle dojść do tego o czym mówicie? Czy bez tej soczewki tradycji jestem w lepszej sytuacji, bo nie mam narzuconych kategorii, czy w gorszej, bo nie mam drabiny?
@Agatka To jest może najlepsze pytanie w tym wątku i naprawdę nie wiem, czy ono ma odpowiedź. Z jednej strony Stace powiedziałby, że masz czystsze warunki do doświadczenia. Z drugiej - tradycja daje nie tylko słownik, ale też towarzyszenie, kogoś kto mówił że szedł tędy przed tobą. Czy aplikacja może to zastąpić? Mam wątpliwości, ale może właśnie o to chodzi w tym całym wątku - że pytamy o cel, a może ważniejsze jest pytanie o to, z czym idziesz.