Ja tak. Miałam serię snów o miejscu, które potem znalazłam na starych mapach - zupełnie inaczej się nazywało niż teraz. I przez długi czas po prostu nie chciałam tego sprawdzać głębiej. Bałam się, że zacznę szukać i nie przestanę, i że to gdzieś mnie zaprowadzi, gdzie nie jestem gotowa iść. Ostatecznie nie sprawdzałam. I nie wiem, czy to była mądrość, czy ucieczka.
@Halszeczka.x A żałujesz teraz, że nie sprawdzałaś? Pytam serio, bo to może być cenne dla Asterki - nie odpowiedź na to, co robić, ale to, jak się czujesz z decyzją, którą podjęłaś.
@Piolun Trochę żałuję. Nie dlatego, że sądzę, że znalazłabym coś przełomowego. Ale dlatego, że sama sobie zamknęłam drzwi, zanim sprawdziłam, co jest za nimi. Asterka, mówię to nie po to, żeby cię przekonać do sprawdzania - tylko żeby powiedzieć, że obie decyzje mają swoje koszty.
@Halszeczka.x To, co napisałaś o zamykaniu drzwi zanim sprawdzisz, co za nimi jest - to chyba najlepszy opis tego, co czuję. Dziękuję za tę szczerość. Myślę, że muszę jednak sięgnąć po ten zeszyt.
Asterka, słuchaj - a czy te notatki masz tylko z ostatnich trzech lat, czy sięgasz pamięcią do wcześniejszych snów z tej serii? Zastanawiam się, czy moment, kiedy zaczęłaś pisać, był zbieżny z jakimś konkretnym wydarzeniem w rodzinie - pogrzebem, rozmową z kimś starszym, znalezieniem zdjęcia?
To jest ważne pytanie Tarninki. Bo jeśli te sny zaczęły się od jakiegoś konkretnego bodźca zewnętrznego, to jest jeden kontekst. A jeśli przyszły 'znikąd' - to zupełnie inny. Asterka, czy pamiętasz, co działo się w twoim życiu, kiedy te sny pojawiły się po raz pierwszy?
Pierwszy sen z tej serii miałam chyba rok po śmierci babci. Nie łączyłam tego wtedy. Babcia niewiele mówiła o swojej matce - Fedorze - bo tamte czasy były po prostu zamknięte. Ale może to ona zostawiła we mnie jakieś urwane nitki?
Urwane nitki - to bardzo trafny obraz. W symbolice snów takie niepełne przekazy rodzinne potrafią dosłownie manifestować się jako 'dokończenie opowieści' przez kolejne pokolenia. Ale nie chcę wchodzić w teorię, zanim Asterka nie powie więcej. Co konkretnie babcia 'zamykała', jak to opisujesz?
Też chciałabym zapytac - czy Fedora to imię, które słyszałaś od babci, czy po prostu wiedziałaś je we śnie? Bo to by dużo zmienialo chyba w tym, jak interpretrować skąd pochodzi ta wiedza?
@Wegka To jest właśnie to, co mnie samą najbardziej zastanawia. Imię było w śnie. Wiedziałam je tak, jak się we śnie wie rzeczy - po prostu. A dopiero potem, kiedy o tym mówiłam mamie, ona zrobiła taką minę... i powiedziała, że tak miała na imię jej prababcia. Mama sama nie była pewna, bo to imię było prawie zapomniane.
Chwila. To znaczy, że mama to potwierdziła, ale sama nie była pewna? Czy jest możliwe, że gdzieś wcześniej to imię padło - przy okazji jakiejś rodzinnej rozmowy, której nie pamiętasz świadomie? Pytam, bo to jest pytanie, które i tak zadasz sobie sama, jeśli zaczniesz sprawdzać notatki.
@Jaroslaw Myślałam o tym. Nie jestem w stanie wykluczyć, że usłyszałam to imię kiedyś jako dziecko i zapomniałam. Ale siostra mamy mówi, że o Fedorze w domu się w ogóle nie mówiło, bo babcia miała o niej jakiś żal. Albo coś, o czym nie chciała mówić.
Ten żal, o którym mówisz - czy pojawia się w snach? Bo mam wrażenie, że jeśli Fedora przychodzi do ciebie ze spokojnym wyrazem twarzy, to może te sny nie dotyczą konfliktu, który babcia nosiła w sobie. Jakby były z innej warstwy tej historii.
@Damellaa Albo właśnie dlatego przychodzi spokojnie - bo to nie jest jej konflikt do rozwiązania, tylko twój. Asterka, zastanawiam się, czy w tych snach kiedykolwiek coś od ciebie chciała? Jakiś gest, działanie, coś konkretnego?
@Halszeczka.x Nie wprost. Ale był jeden sen, w którym trzymała coś w rękach i wyciągała do mnie - nie pamiętam co, bo się wtedy obudziłam. To był jeden z tych momentów, kiedy się budziłam ze łzami i nie wiedziałam dlaczego.
To brzmi jak jeden z tych snów, które zostawiają ślad na cały dzień. Ale właśnie - ten przedmiot. Czy w kolejnych snach coś podobnego się powtórzyło? Czy to był jednorazowy moment?
Chcę wrócić do wątku z imionami i wiedzą 'skąd nikąd', bo to jest serce tego tematu. W tradycji, którą znam, mówi się o pamięci krwi - że pewne rzeczy są dosłownie zakodowane w tym, kim jesteśmy. Nie jako wspomnienie, ale jako coś wcześniejszego. Asterka, czy w rodzinie ze strony mamy jest ktoś, kto może wiedzieć więcej o Fedorze? Ktoś starszy?
@Piolun To ważne, ale chcę dopytać jedno - Asterka, skoro mama zrobiła 'taką minę' na to imię, to czy rozmawiałaś z nią o tym głębiej potem? Czy to się urwało na tym jednym zdaniu?
@Tarninka Urwało się. Mama nie lubi takich rozmów. Mówi, że przeszłość to przeszłość. Ale widziałam, że to imię ją tknęło - coś wiedziała albo czuła, i celowo nie pociągnęła tematu. To jest ten rodzaj milczenia, który mówi więcej niż słowa.
To milczenie - w kontekście snów o przodkach - bywa samo w sobie przekazem. Jakby część rodziny wiedziała, że jest coś do odkrycia, i chroniła się przed tym odkrywaniem. Nie mówię, że mama coś ukrywa świadomie. Ale pytanie jest takie: czy ty chcesz wiedzieć to, czego mama nie chciała wiedzieć?
Wchodzę z innej strony - bo w tej całej rozmowie skupiamy się na tym, co Asterka czuje i co śni. Ale jest jeszcze kwestia dokumentów. Mówiłaś, że nie znalazłaś nic w dokumentach. Gdzie szukałaś? Bo metryki parafialne, księgi USC sprzed stu lat, archiwa - to jest coś, co da się sprawdzić. I to może być osobna ścieżka od snów.
@Jaroslaw Zgoda, ale mam wrażenie, że dla Asterki te dwie ścieżki - senna i archiwalna - jakoś współistnieją i się uzupełniają. Pytanie nie jest tylko 'czy to prawda', ale też 'dlaczego to do mnie przychodzi'. I to drugie pytanie archiwum raczej nie rozwiąże.
Oboje macie rację. Szukałam przez internet, jakieś bazy genealogiczne, ale rodzina pochodzi z miejsca, które kilka razy zmieniało przynależność państwową. Dokumenty są poszatkowane albo nie ma ich wcale. Zostają sny - i ta mama, która nie chce mówić.
To, co piszesz o dokumentach z obszarów wielokrotnie zmieniających przynależność państwową - to jest bardzo konkretna sprawa. Bo te luki archiwalne nie są przypadkowe. Federacje, zabory, przesunięcia granic - po takich historiach całe wsie znikają z papierów. Ale sny zostają. Asterka, czy rodzina pochodzi z kresów wschodnich? Bo to by dużo tłumaczyło.
@Piolun Dobrze, że to nazwałaś, bo to rzeczywiście zmienia kontekst szukania. Asterka, jeśli to kresy, to warto wiedzieć, że część metryk leży w archiwach ukraińskich, litewskich albo białoruskich - nie polskich. To nie jest niemożliwe do dotarcia, tylko wymaga innej ścieżki. Ale wróćmy do sedna - czy w tych snach pojawiają się jakieś miejsca? Budynki, krajobrazy, coś, co mogłoby być rozpoznawalne?
@Jaroslaw Jest jeden obraz, który wraca. Drewniany dom, ale nie wiejski barak - coś solidniejszego. Studnia po lewej stronie od wejścia. I zawsze jest lato, bardzo intensywna zieleń. Nie wiem, czy to rzeczywiste miejsce, czy po prostu tak wygląda 'dawno i daleko' w mojej głowie.
Tak, gdzieś z tamtej strony. Dokładnie nie wiem, bo mama zawsze mówiła ogólnikowo - 'stamtąd'. Jakby nawet nazwa miejsca była czymś, o czym nie wypada mówić wprost.
Ta studnia po lewej stronie - to bardzo konkretny detal. Mam wrażenie, że w snach o przodkach właśnie takie rzeczy są ważniejsze niż ogólny klimat. Czy w tym śnie byłaś obserwatorem, czy czułaś, że jesteś tam jako ktoś z tej rodziny?
@Tarninka Bardziej obserwator, ale taki wewnętrzny. Jakbym pamiętała to miejsce, nie patrzyła na nie pierwszy raz. Nie byłam Fedorą - ale wiedziałam, że tam jest swoja.
To rozróżnienie, które właśnie zrobiłaś, wydaje mi się kluczowe. Nie identyfikacja z konkretną osobą, ale poczucie przynależności do miejsca. W kontekście pamięci przodków to jest inny rodzaj przekazu - jakby nie chodziło o odtworzenie czyichś przeżyć, ale o odczucie korzeni. Czy ten drewniany dom budzi w tobie jakieś konkretne emocje, kiedy go widzisz we śnie?
@Damellaa Spokój. Coś, czego na jawie nie mam za dużo. I trochę tęsknoty, ale za czymś, czego nigdy nie miałam - co jest w ogóle dziwne uczucie.
Tęsknota za czymś czego nigdy nie miałaś - to chyba jest właśnie to, co czasem nazywają 'pamięcią duszy'. Ale chciałam zapytać o coś innego - czy twoja mama widziała kiedykolwiek coś podobnego? Znaczy czy ona też mogła śnić o tej samej rodzinie i po prostu nigdy nie powiedziała?
@Wegka To bardzo dobre pytanie, bo milczenie mamy może mieć różne źródła. Jedno to ochrona przed trudną historią. Ale drugie - i to mnie bardziej interesuje - to że ona sama może nosić coś podobnego i nie ma języka, żeby o tym mówić. Asterka, czy próbowałaś kiedykolwiek zacząć od snu, a nie od pytania o Fedorę? Czyli powiedzieć mamie: 'śnił mi się drewniany dom ze studnią' - bez kontekstu?
@Jasnoslyszka65 Nie próbowałam tak. Zawsze szłam z imieniem albo z pytaniem o historię. Może właśnie dlatego to się urywało. Opisanie samego snu bez 'czy znałaś Fedorę' - to jest pomysł, który jeszcze nie przyszedł mi do głowy.
Ale uwaga - jeśli mama reaguje na imię Fedory wycofaniem się, to obraz domu ze studnią może jej nic nie powiedzieć, albo powie za dużo i znowu zamknie rozmowę. To jest trochę ryzykowna ścieżka. Myślę, że lepiej byłoby najpierw sprawdzić, czy jest ktokolwiek inny z rodziny - ciocia, kuzyn, ktoś starszy - kto mógłby być innym punktem wejścia do tej historii.
@Halszeczka.x Rozumiem ostrożność, ale nie do końca się zgadzam. Pytanie przez sen ma inną jakość niż pytanie przez genealogię. Mama może odrzucić historię, ale sen jest czymś innym - jest osobisty, nie jest oskarżeniem ani dochodzeniem. Asterka, jak myślisz - czy twoja mama w ogóle wierzy, że sny mogą coś znaczyć?
@Piolun Trudno powiedzieć. Ona jest takim człowiekiem, który nie mówi wprost, że nie wierzy - ale też nie otwiera się na takie tematy. Raz powiedziała coś w stylu, że 'stare rzeczy lepiej zostawić'. Ale to było przy innej okazji, nie przy snach.
'Stare rzeczy lepiej zostawić' - to zdanie mnie zatrzymuje. Bo z jednej strony może być po prostu dystansem emocjonalnym. Ale z drugiej to brzmi jak coś więcej. Jakby wiedziała, że tam jest coś konkretnego do zostawienia. Czy w twojej rodzinie zdarzały się inne takie zakończone zdania, urwane tematy?
Słucham tej rozmowy od dłuższego czasu i mam wrażenie, że ten wątek 'stare rzeczy lepiej zostawić' jest tu najważniejszy. Czy możliwe, że w tej rodzinie była jakaś tajemnica - nie koniecznie ciemna, może po prostu bolesna - i kilka pokoleń nauczyło się jej nie dotykać? A sny po prostu robią to, czego rodzina nie robi - opowiadają?
@Weronka83 Właśnie o to mi chodzi od początku tej rozmowy. Sny jako kompensacja milczenia. To jest jedna z teorii pracy ze snami przodków - że cokolwiek zostało zamknięte bez żałoby, bez słów, bez zakończenia, szuka drogi. I jeśli żywy człowiek w rodzinie jest wystarczająco otwarty, żeby przyjąć - to do niego to idzie.
Chcę na chwilę wrócić do kwestii tego miejsca i dokumentów, bo może warto połączyć te ścieżki. Asterka - ten drewniany dom ze studnią, ta intensywna zieleń - czy próbowałaś kiedyś opisać ten obraz komuś, kto zna historię kresów? Są genealodzy i pasjonaci historii regionalnej, którzy po samym opisie potrafią powiedzieć, z jakiego obszaru pochodzi dany typ zabudowy.
@Jaroslaw Nie próbowałam. Szczerze mówiąc, nigdy nie myślałam o tym śnie jako o czymś, co można weryfikować przez architekturę. To jest dziwne - że sen może mieć coś takiego jak datowalne szczegóły.
A może właśnie o to chodzi - że te sny przynoszą coś konkretnego, nie tylko mglisty nastrój? Studnia po lewej stronie, drewniany dom, intensywna zieleń latem - to są rzeczy, które można opisać. I może konfrontacja z archiwum albo z kimś znającym tamtą geografię nie jest 'obaleniem' snu, tylko jego dopełnieniem. Czuję, że to jest ważna kwestia do przemyślenia, Asterka.
To, co napisał Piolun o datowaniu szczegółów - to mi się dziś kręci w głowie. Asterka, mam jedno konkretne pytanie: ten dom, który śnisz - czy ma jakiś dach szczególnego kształtu? Albo okiennice, czy ich brak? Pytam, bo znam kogoś, kto zajmuje się dokumentacją wiejskiej architektury drewnianej z kresów i mówił, że pewne detale są bardzo charakterystyczne dla konkretnych dekad i regionów.
Okiennice są. Jasne, może bielone - ale nie wiem, czy to ważna informacja. Dach dwuspadowy, dość stromy. I coś jeszcze: zawsze jest jedno okno od frontu z zasłonką, ale nie widzę, co jest za nią. To mnie w tym śnie zatrzymuje - jakbym nie miała prawa tam patrzeć.
To okno z zasłonką bardzo mnie zastanawia. Mam wrażenie, że to nie jest przypadkowy detal architektoniczny. W snach o przodkach coś zasłoniętego często oznacza, że jest jakaś część historii, do której nie masz jeszcze dostępu - albo że coś aktywnie nie chce być widziane. Czy ten zakaz patrzenia przychodzi z zewnątrz, czy jakbyś ty sama wiedziała, że nie wolno?
@Damellaa Sama wiedziałam. Nikt mi nie mówił. To takie wewnętrzne 'nie teraz' albo 'nie tutaj'. I co ciekawe - nigdy nie próbowałam tego zakazu złamać w śnie. Nawet kiedy śnię lucydnie, to okno jakoś mnie nie przyciąga.
To jest ciekawe, że nawet w lucydnym śnie tego nie ruszasz. Bo przecież w świadomym śnieniu można przecież próbować otwierać zasłony, wchodzić w miejsca. A ty nie próbujesz. Zastanawiam się, czy to nie jest rodzaj szacunku, który gdzieś głęboko w sobie masz wobec tej historii - coś, co mówi ci, że pewne rzeczy odkryjesz, kiedy będziesz gotowa.