Ten odruch obwiniania się jest chyba starszy niż jakakolwiek ezoteryczna praktyka. Przerwa w rytuałach daje po prostu pretekst, ale mechanizm jest ten sam, co z każdą inną rzeczą, którą sobie przerywamy i potem oceniamy. To nie jest cecha rytuałów - to cecha tego, jak ludzie odnoszą się do własnej ciągłości.
@Donat To brzmi trochę tak, jakbyś mówił, że temat jest bez specyfiki - że to po prostu psychologia, nie ezoteryka. Ale mi się wydaje, że rytuały mają coś specyficznego w tej kwestii, bo są z założenia cykliczne i intencjonalne. Więc przerwa w rytuale jest bardziej widoczna niż przerwa na przykład w bieganiu.
@Skrzat A właśnie, to co mówisz o cykliczności - czy rytuał, który nie jest cykliczny z założenia, też daje to samo poczucie winy przy przerwie? Bo mi się wydaje, że to cykl jest tu kluczowy. Jak coś robisz raz, to przerwa jest po prostu końcem. Ale jak robisz co nów, co tydzień, co dzień - to przerwa jest naruszeniem wzorca i mózg to inaczej rejestruje.
@Andromeda Szczerze, nie myślałem o tym przez pryzmat cykliczności. Ale jak tak mówisz, to ma sens. Cykl tworzy coś w rodzaju zobowiązania wobec samego siebie, a przerwa to złamanie umowy. Tylko że wtedy pytanie, czy rytuał jest cykliczny dlatego, że tak działa, czy dlatego, że tak lubimy go postrzegać.
@Donat Wchodzę tu z boku, bo słucham tej rozmowy od dłuższego czasu i mam takie wrażenie, że mieszamy kilka rzeczy. Jest przerwa jako fakt i jest doświadczenie tej przerwy. Donat wcześniej mówił, że mechanizm obwiniania jest starszy niż ezoteryka - okej, ale to nie znaczy, że rytuały nie mają w tym swoistości. Ona może polegać na tym, że rytuał jest jednym z niewielu obszarów, gdzie naprawdę "sam sobie jesteś szefem" - i przerwa to w tym obszarze oznacza, że zawiodłeś siebie, nie kogoś innego.
@Klaudia05 To byłoby przekonujące, gdyby nie to, że wiele rytuałów jest dziedziczonych, uczonych, przejętych - więc "sam sobie jesteś szefem" nie jest tu tak oczywiste. Są oczekiwania zewnętrzne, nawet jeśli nikt fizycznie nie patrzy. I to te oczekiwania mogą generować napięcie po przerwie bardziej niż jakieś wewnętrzne zobowiązanie.
@Donat Ale to zależy, skąd pochodzi rytuał. Jeśli ktoś sam go zbudował, dopasował, przez lata modyfikował - te zewnętrzne oczekiwania są dużo słabsze. Mówię o tej wersji, nie o rytuałach przejętych w całości z konkretnej tradycji.
Ta kwestia cyklu jest faktycznie ważna i myślę, że wchodzi tu jeszcze jeden element - rytualność jako kontrast do przypadkowości. Codzienny rytuał ma wartość między innymi dlatego, że jest przeciwieństwem tego, co się "po prostu zdarza". Kiedy go przerywasz, wracasz w obszar przypadku i może to właśnie ten powrót budzi dyskomfort, a nie sama przerwa.
@Halny77 To jest interesujące, ale zastanawiam się, czy nie za bardzo idealizujemy tu ciągłość. Bo życie jest raczej serią przypadków z wyjątkami niż odwrotnie. Może dyskomfort po przerwie bierze się po prostu z tego, że budowałaś coś i nagle tego nie ma, tak jak po każdym przerwaniu przyzwyczajenia?
A może warto w ogóle zapytać, czy przerwa w rytuale jest naprawdę przerwą, czy raczej zmianą formy. Bo kiedy chorujesz i nie możesz fizycznie wykonać sekwencji, to intencja może nadal istnieć. I nie wiem, czy brak działania przy obecności intencji jest tym samym, co porzucenie.
@Edek_60, to ważne rozróżnienie. Sama o tym myślałam przy jednej z dłuższych przerw - fizycznie nic nie robiłam, ale mentalnie cały czas coś się działo. Czy to liczy się jako ciągłość? Nie mam odpowiedzi, ale czułam potem przy powrocie, że ta przerwa nie była tak naprawdę całkowita.
@Edek_60 To ciekawe, bo w numerologii jest coś podobnego - pauza nie zeruje cyklu, tylko wchodzi w niego jako element. Nie wiem, czy można to wprost przenosić na rytuały, ale intuicyjnie rozumiem, co mówisz. Przerwa jako część procesu, nie jego zaprzeczenie.
@Baska84 Ale jak to praktycznie rozróżnić? Czy każda przerwa jest "częścią procesu", czy to tylko wygodna narracja po fakcie? Bo jeśli zawsze można powiedzieć, że przerwa była potrzebna, to trochę traci wartość to rozróżnienie.
@Czarodziej No właśnie nie zawsze. Myślę, że to czuć w tym, co się dzieje po powrocie. Jeśli wróciłaś i rytuał ma inną jakość, coś się w nim otworzyło albo ułożyło - to przerwa coś robiła. Jeśli wróciłaś i jest płasko, mechanicznie, to może naprawdę był to tylko brak ciągłości bez sensu głębszego.
@Baska84 Właśnie, ale to "czuć po powrocie" jest diagnozą wsteczną. Nie wiesz w trakcie przerwy, czym ona jest. To trochę tak, jakby oceniać sen dopiero po przebudzeniu - może to dobre, bo masz pełną perspektywę, ale może też prowadzić do nadinterpretacji.
@Hellan Diagnoza wsteczna to w ogóle duży temat przy rytuałach - bo prawie wszystko w praktyce prywatnej jest oceniane po fakcie. Nie masz jak inaczej. Pytanie, czy to wadliwy mechanizm, czy po prostu jedyny dostępny.
@Halny77 Jedyny dostępny, ale przez to podatny na zniekształcenia. Jak ci zależy, żeby przerwa "miała sens", to ją tak interpretujesz. Jak masz wyrzuty sumienia, interpretujesz odwrotnie. Nie wiem, jak się od tego odseparować.
A może wcale nie trzeba się odseparowywać? Czyli jeśli interpretacja jest częścią rytuału tak samo jak fizyczne działanie, to znaczenie przerwy jest po prostu kolejną warstwą tej samej praktyki. Trochę mi to porządkuje, choć nie wiem, czy to prawda.
@Skrzat Ale wtedy każdy może sobie zinterpretować przerwę jak chce i to jest nieweryfikowalne, prawda? Nie wiem, czy to jest dobre czy złe, szczerze mówiąc. Jak zaczęłam robić jakiekolwiek regularne rzeczy, to przerwy mnie dosłownie paraliżowały i nie wiedziałam, czy w ogóle wracać.
@Danusia01 Ten paraliż - to chyba gorsze od samej przerwy. Ja to miałam i trwałam w tej zawieszce dłużej niż sama przerwa. Jakbyś pytała, co naprawdę przeszkadza wrócić, to właśnie to poczucie, że "coś jest nie tak i nie wiem od czego zacząć".
@Henia64 I tu wracam do sedna tego, od czego zaczęłam ten temat. Bo ten paraliż powrotu jest chyba bardziej powszechny niż sama przerwa. Ludzie nie tyle zawieszają praktyki - ile nie wracają do nich, bo nie wiedzą, jak wejść z powrotem. Czy zaczynasz od nowa? Kontynuujesz jak gdyby nic? Robisz jakiś rytuał na "zamknięcie przerwy"?
@Irenka_92 To ostatnie jest akurat ciekawe - rytuał na zamknięcie przerwy. Sama tego nie robiłam, ale słyszałam o takich praktykach w różnych tradycjach, szczególnie tam, gdzie regularność jest formalna i ważna. Coś w rodzaju ponownego wejścia. Czy ktoś tu coś takiego stosuje albo stosował?
@Klaudia05 To pytanie o rytuał na zamknięcie przerwy jest akurat czymś, o czym rzadko się mówi wprost. W kilku tradycjach ceremonialnych funkcjonuje coś, co można by nazwać progiem wejścia - nie chodzi o żaden wielki akt, ale o świadome oznaczenie momentu, w którym wracasz. Słyszałem o prostych formach, np. oczyszczeniu przestrzeni przed pierwszą sesją po przerwie, albo dosłownym powtórzeniu pierwszego rytuału, który kiedyś zaczynałeś. Jakby reset kontekstu. Czy ktoś tu tak robił celowo, a nie przypadkowo?
@Hellan Przy runach coś takiego rzeczywiście funkcjonuje, choć nie nazwałabym tego rytuałem przejścia, raczej po prostu czyszczeniem intencji. Wracam po przerwie, rozkładam kamienie, przez chwilę siedzę bez żadnego celu. Nie wyciągam, nie zadaję pytań, po prostu jestem przy tym. Dopiero potem zaczynam właściwie. Nie wiem, czy to ma sens z zewnątrz, ale dla mnie to działa jako wyraźna linia między tym, co było, a tym, co jest teraz.
@Andromeda Ta linia między "co było" a "co jest teraz" - właśnie o to mi chodzi. Bo bez niej często wracamy w połowie kroku, jakbyśmy tylko odwieszali coś tam, gdzie to zostawiliśmy. A niekoniecznie w tym samym miejscu jesteśmy co wcześniej. Andromeda, to siedzenie bez celu przy runach - skąd wiesz, kiedy skończyć tę fazę? Jest jakiś sygnał wewnętrzny, czy po prostu mija czas i zaczynasz?
Szczerze? Bardziej mija czas niż cokolwiek innego. Ale w tym czasie coś się zmienia - z niepewności na spokój, trudno to inaczej nazwać. Nie czekam na znak, bo nigdy nie wiem, czy to znak, czy tylko moje oczekiwania. Czekam aż to przestanie być dziwne, jeśli to ma sens.
@Andromeda To "przestaje być dziwne" jest bardzo konkretne. Ja to rozumiem, bo sama to czuję przy liczbach - wracam do cyklu obliczeń i pierwsze kilka razy jest trochę mechanicznych, aż w pewnym momencie znowu to żyje. Ale Hellan pytał, czy ktoś to robił celowo - ja raczej odkrywałam po fakcie, że właśnie tak wróciłam, nie zaplanowałam żadnego progu. Może to ma znaczenie, czy to jest świadome, czy nie?
@Baska84 Właśnie nie jestem przekonany, że ma. W niektórych ujęciach intencja nie musi być werbalizowana ani planowana - wystarczy, że działanie jest wyraźne. Ale to z kolei otwiera drzwi do tego, co Czarodziej wcześniej mówił, że wszystko można wstecznie uznać za "właściwe wejście". I wróciłem do tego problemu w kółko.
@Hellan No i właśnie. Jak masz kryterium, to jest użyteczne. Jak nie masz, to każde wyjście z przerwy retroaktywnie staje się rytuałem wejścia. Co nie jest złe, ale trochę rozmywa sens tego pojęcia.
Może wartość tego progu nie leży w tym, że jest właściwy, tylko w tym, że jest świadomy. Nie chodzi o odprawianie czegoś konkretnego, tylko o zatrzymanie się przed powrotem i powiedzenie sobie: okej, wracam, to jest moment. Intencja jako wyznacznik, nie sekwencja działań. Choć rozumiem, że to też można podważać w nieskończoność.
@Klaudia05 Tylko że to wymaga zatrzymania, którego wiele osób nie ma. Szczególnie przy powrocie po chorobie albo po jakimś trudnym czasie - wracasz i nie masz energii na refleksję, po prostu działasz. I może to jest okej, może nie trzeba robić z tego momentu czegoś wyjątkowego, żeby był autentyczny.
@Edek_60 To jest dla mnie najważniejsze zdanie w całej tej dyskusji. Bo u mnie przerwy brały się właśnie z tego, że byłam za bardzo zmęczona na cokolwiek, a potem myślałam, że do powrotu też potrzebuję siły i odpowiedniego nastroju. I przez to nie wracałam miesiącami. Więc może właśnie ten brak wymagań jest ważniejszy niż jakikolwiek próg?
@Danusia01 Dokładnie to samo u mnie. Czekałam na "gotowość", która nigdy nie przychodziła sama z siebie. Dopiero jak wróciłam bez żadnego przygotowania, byle jak, to się okazało, że właśnie tak się wraca. Ale nie wiem, czy to jest coś, co można polecić, czy po prostu moje doświadczenie.
A to "byle jak" - wracałaś i robiłaś to samo co przed przerwą, czy coś skróconego? Bo zastanawiam się, czy przy długiej przerwie nie ma sensu zacząć od czegoś prostszego, nawet jeśli wcześniej robiło się więcej.
@Skrzat Robiłam skróconą wersję, ale nie celowo, raczej z braku energii. I może właśnie to było właściwe, bo nie czułam się, jakbym "nie zrobiła wszystkiego". Zrobiłam tyle, ile mogłam, i to wystarczyło żeby wróć poczucie ciągłości.
Skrócona wersja jako most powrotny - to chyba działa dlatego, że nie stawiasz sobie poprzeczki z powrotem tam, gdzie ją zostawiłaś. Wchodzisz niżej, chwytasz za coś znajomego, i potem dopiero wracasz do pełnej formy. Jakby regeneracja po długim odpoczynku, nie skaczysz od razu na maksimum.
@Halny77 To ma sens fizjologicznie, nawet niezależnie od ezoteryki. Ale tu jest pytanie, czy w rytuale chodzi o intensywność, czy o obecność. Jeśli o obecność, to skrócona wersja jest tyle samo warta co pełna. Jeśli chodzi o intensywność, to może nie.
@Donat Uważam, że zależy to od samego rytuału i tego, co w nim jest kluczowe. Są praktyki, gdzie forma jest istotna i skrótu nie ma, bo wtedy to co innego. I są takie, gdzie to intencja dźwiga całość, a forma jest tylko kontenerem. Te dwa typy rządzą się innymi prawami przy przerwach.
Czytam tę dyskusję od dłuższego czasu i mam wrażenie, że cały czas krążymy wokół czegoś, o czym nikt nie mówi wprost. Chodzi o to, czemu tak trudno wrócić, nawet jeśli bardzo chcemy. Czy to jest tylko przyzwyczajenie, które zanikło, czy jest w tym coś więcej, jakiś opór wewnętrzny, który sam w sobie jest informacją?
@Melania.ka, właśnie o to pytałam na początku, tylko innymi słowami. Ten opór jest realny i nie wiem, czy da się go do końca wytłumaczyć. Sama zastanawiałam się, czy to nie jest mechanizm ochronny - jakby część ciebie wie, że po powrocie coś się zmieni, i celowo to odwleka. Może przerwa i trudność powrotu nie są dwiema osobnymi sprawami, tylko jedną.
To jest coś, nad czym nie myślałam w ten sposób, ale ma sens. Szczególnie jeśli rytuał wiąże się z czymś, co jest emocjonalnie trudne - żałobą, zmianą, trudnym pytaniem do siebie. Wtedy opór przed powrotem może być po prostu oporem przed ponownym spotkaniem z tym, co ten rytuał nosi.
I to chyba jest clou całego tematu - czy przerwa jest problemem do rozwiązania, czy sygnałem do odczytania. Te dwa podejścia prowadzą do zupełnie innych działań. Jedno mówi: wróć jak najszybciej, drugie mówi: poczekaj i posłuchaj, co ta przerwa mówi. Nie wiem, które jest bliższe prawdy, i podejrzewam, że zależy to od człowieka, od rytuału i od momentu.
@Andromeda To rozróżnienie, które zrobiłaś - przerwa jako problem albo przerwa jako sygnał - siedzi mi w głowie. Bo właściwie to dwa zupełnie różne pytania do siebie. Jedno jest: kiedy wrócę? Drugie jest: dlaczego w ogóle przestałam? I zastanawiam się, czy w ogóle można odpowiedzieć na pierwsze, zanim odpowie się na drugie.
A co jeśli obie te rzeczy są prawdą jednocześnie? Że przerwa jest i sygnałem, i problemem, tylko na różnych poziomach. Na poziomie praktyki to problem, bo coś nie działa, bo rytm jest przerwany. Na poziomie relacji z samym sobą to sygnał. Niekoniecznie trzeba wybierać jedno.
@Hellan Ale to wtedy wymaga, żebyś umiał rozróżnić, na którym poziomie akurat jesteś. Bo jeśli traktujesz przerwę wyłącznie jako problem praktyczny i skupiasz się na naprawie, to możesz przegapić to, co ona mówi. A jeśli tylko słuchasz, to możesz nie wracać miesiącami. I właśnie to jest ten impas, o którym mówiłam wcześniej.
U mnie zawsze jest tak, że najpierw widzę to jako problem, bo brakuje mi tego w codzienności - jest dziura w rytmie dnia i to czuję fizycznie. Dopiero jak trochę posiedzę z tym dłużej, zaczyna mi się wyjaśniać, dlaczego w ogóle do tej dziury doszło. Nie wiem, czy to kolejność dla wszystkich, ale u mnie zawsze tak idzie. Najpierw odczucie braku, potem pytanie o przyczynę.
@Baska84 To co opisujesz brzmi jak coś, co w praktyce tarota nazywa się odwróceniem kart - nie że coś jest złe, tylko że energia idzie do wewnątrz zamiast na zewnątrz. Przerwa jako czas inkubacji, nie wypadnięcia z toru. Ale żeby tak to czytać, trzeba mieć jakiś dystans, a tego na początku przerwy zwykle nie ma.
Ja mam wrażenie, że za dużo w tej rozmowie zakładamy, że przerwa zawsze coś znaczy. Czasem po prostu wypadasz z rytmu przez zewnętrzne okoliczności i tyle. Choroba, przeprowadzka, praca. Nie każda przerwa musi być sygnałem do czegokolwiek. I szukanie głębszego sensu w każdej z nich może być równie blokujące, co ignorowanie ich wszystkich.
@Edek_60 Zgadzam się, ale jest różnica między szukaniem sensu a otwartością na to, że sens może się pojawić. Nie musisz aktywnie analizować każdej przerwy, wystarczy że nie zamykasz się na tę możliwość. I to chyba jest jedyne co można powiedzieć z jakąś pewnością - nie zakładaj z góry, że przerwa jest neutralna, ale też nie zakładaj, że zawsze coś znaczy. Po prostu nie decyduj za wcześnie.