Mam świeżo skończony zestaw z jabłoni, barwiony ochrą z kroplą krwi, wyschnięty. Stoję teraz przed domknięciem i głupio przyznać, ale nie wiem, którą drogą iść. Olej lniany, wosk, dym, czy zostać na samym galdrze bez fizycznego zabezpieczenia. Ciekawi mnie, co Wam się sprawdziło. I jeszcze jedno – czy pieczętowanie ma chronić drewno, czy zamknąć pracę? Bo to chyba dwie różne rzeczy, a wszędzie pisane jak jedno.
Dobrze, że to rozdzielasz, bo większość tego nie robi. Pieczętowanie fizyczne – olej, wosk – chroni drewno i utrwala barwnik. Pieczętowanie energetyczne – galdr – zamyka pracę. Robi się to jednocześnie, ale to dwa różne akty. U mnie idą razem: olej w dłoni, galdr w gardle, jeden ruch na każdą runę.
U mnie olej lniany wcierany dłonią, nigdy pędzlem. Pędzel kładzie warstwę na wierzchu, dłoń wgniata olej w drewno. Przy okazji dotykasz każdej runy z osobna i to jest moment, w którym galdr przychodzi sam. Ciało wykonuje, głos domyka.
Jedna uwaga techniczna do oleju lnianego – musi być gotowany, nie surowy. Surowy schnie tygodniami i zostawia lepką powierzchnię, która łapie kurz. Gotowany utwardza się porządnie. Tyle że gotowany handlowy często ma dodatki schnące, więc czytaj skład, jak ci zależy na czystości.
@Sauwak To prawda z tym surowym. Sama się przejechałam na surowym lnianym przy pierwszym zestawie. Runy były klejące jeszcze długo po tym, jak myślałam, że już domknięte. Wyszło fatalnie, musiałam czyścić i kłaść jeszcze raz.
Ja wolę wosk pszczeli od oleju. Topię na kąpieli wodnej, lekko nakładam, potem wycieram do połysku miękką szmatką. Wosk daje cieplejsze wykończenie, drewno zostaje matowe, nie błyszczące. Olej dla mnie za bardzo zmienia kolor jabłoni, robi się ciemniejsza.
@Faddi Nie, jeśli barwnik dobrze wysechł. Wosk kładziesz na wierzch, nie wgniatasz w rowki tak jak olej. Raczej tworzy powłokę. U mnie ochra w rowkach zostaje nietknięta od lat.
Mieszam jedno z drugim. Stara receptura na politurę – olej lniany plus wosk pszczeli, roztopione razem, czasem z odrobiną olejku z bylicy. Wcierasz ciepłe w drewno, ono wchłania olej, a wosk zostaje na powierzchni. Najlepsze z obu, jak dla mnie. Drewno oddycha, a barwa trzyma.
@Krysztal Receptura z bylicą mi się podoba. Sama dodaję czasem kroplę olejku jałowcowego. Jałowiec jest mocno związany z północną praktyką, więc to dla mnie ma sens. Ale to już bardziej zapach niż funkcja, nie oszukujmy się.
Zanim wejdziemy za głęboko w przepisy na politurę – pieczętowanie energetyczne nie wymaga w ogóle żadnej substancji. Galdr nad gotowym zestawem zamyka pracę i tyle. Olej i wosk to konserwacja drewna, nie magia. Jak ktoś ma kamienne runy, to się ich nie oleju, a pieczętuje tak samo skutecznie samym głosem.
@Hellan Słusznie z tymi kamieniami. Mam zestaw z hematytu i tam nie ma czego olejować. Pieczętuję go galdrem i dymem, koniec. Działa nie gorzej niż drewniany. Substancja to kwestia materiału, nie warunek pieczęci.
A jak to wygląda z dymem? Bo o oleju i wosku wiem mniej więcej, ale dym jako pieczętowanie to dla mnie nowość. Myślałam, że dym to oczyszczanie przed, a nie domknięcie po.
@Lalik Dym robi oba, zależnie od momentu, w którym go używasz. Przed pracą oczyszcza. Po pracy, gdy przeciągasz gotowy, skonsekrowany zestaw przez dym konkretnego zioła, domykasz. To kwestia intencji i kolejności, nie samego dymu.
@Lalik U mnie dym jałowca albo bylicy na samym końcu. Każdą runę przeciągam przez dym raz, mówiąc jej imię. To jest moja pieczęć dymna. Olej kładę wcześniej, dym jest ostatni. Dym jakby „podpisuje” całość.
@Lalik Tak. Olej utrwala drewno, galdr zamyka energię każdej runy z osobna, dym domyka zestaw jako całość. Trzy warstwy, każda robi co innego. Ale nie każdy musi tak. Wielu starczy sam galdr.
Ja jestem minimalistą. Galdr i nic więcej. Drewno smaruję raz, niezależnie od rytuału, bo i tak trzeba je zabezpieczyć. Ale tego nie liczę jako pieczętowanie, tylko jako stolarkę. Pieczęć to dla mnie wyłącznie głos.
@Czulu Tu się różnimy. Dla mnie sam akt wcierania oleju jest częścią pieczęci, bo wkładam w niego intencję. Jak wcieram olej bezmyślnie, to faktycznie tylko stolarka. Jak wcieram świadomie, z galdrem, to staje się rytuałem. Ta sama czynność, inna obecność.
@Vladi To kluczowe rozróżnienie. Nie chodzi o to, co robisz, tylko jak jesteś w tym obecny. Można wlać olej z obojętnością i można z pełnym skupieniem. Substancja jest ta sama, akt zupełnie inny.
Czyli rozumiem, że nie ma jednej drogi. Mogę zrobić sam galdr, albo galdr plus olej, albo wszystko razem. Pytanie, czy coś tu jest błędem, czego mam unikać?
@Faddi Błąd to olejowanie przed wyschnięciem barwnika. Drugi błąd – pieczętowanie galdrem zestawu, który nie został skonsekrowany. Pieczętujesz coś, co najpierw musi być otwarte i ożywione. Bez tego nie ma czego domykać.
@Faddi I jeszcze jeden – nie pieczętuj w pośpiechu, między jednym a drugim. Pieczętowanie to ostatni etap, ma swój ciężar. Jak to zrobisz „na szybko, bo trzeba skończyć”, to cała wcześniejsza praca traci domknięcie.
@Faddi Plus – jak używasz formuły przy pieczęci, to się jej trzymaj do końca. Nie zmieniaj w połowie. Jak zacząłeś od ALU przy pierwszej runie, to ALU przy wszystkich. Spójność formuły to część mocy pieczęci.
Co to jest ALU? Spotykam to słowo co chwilę, ale nigdy nie rozumiałam dokładnie.
@Lalik ALU to formuła z trzech run – Ansuz, Laguz, Uruz. Pojawia się na brakteatach i amuletach z epoki, jedna z najczęstszych inskrypcji magicznych jakie znamy. Znaczenie sporne, ale wiąże się z ochroną, mocą, zamknięciem. Wielu używa jej właśnie do pieczętowania, bo intonowanie ALU domyka pracę.
@Lalik Dodam, że to nie jest wymysł współczesny, w przeciwieństwie do wielu rzeczy w runicznej praktyce. ALU faktycznie znajdowano na zabytkach. Dlatego ma wagę – to jedna z niewielu formuł, którą da się obronić źródłowo.
@Indaphoros @Pajeczyna Dziękuję obojgu. Zawsze myślałam, że to coś nowoczesnego, w stylu „abrakadabra” dla nordyckiej estetyki. Dobrze wiedzieć, że ma korzenie.
A wracając do wosku – mam mieszane uczucia. Wosk pszczeli z czasem matowieje i trzeba odnawiać co jakiś czas. Olej lniany utwardza się raz i już. Wosk to ładniejsze wykończenie, ale więcej zachodu w dłuższej perspektywie.
@Kobalt Odnawiam wosk raz w roku, przy zimowym oczyszczeniu zestawu. To dla mnie nie wada, tylko okazja, żeby co roku przejść przez wszystkie runy dłonią. Olej raz i zapominasz, wosk trzyma cię w cyklu z zestawem. Dla jednego wada, dla drugiego zaleta.
@Wiciol Z tej strony nie patrzyłem. Coroczne wracanie do zestawu dłonią rzeczywiście ma sens. Może faktycznie wosk nie jest tak kłopotliwy, jak myślałem.
A czy jak się kupiło gotowy zestaw, fabryczny, to też trzeba go pieczętować? Czy on jest już jakoś domknięty przez producenta?
@Leonora Fabryczny zestaw nie jest niczym domknięty poza lakierem. Producent kładzie powłokę dla wyglądu, nie dla magii. Taki zestaw najpierw oczyszczasz, potem konsekrujesz po swojemu, potem pieczętujesz. Fabryczne wykończenie to tylko ochrona w transporcie.
@Leonora Z fabrycznymi jest dodatkowy problem – często mają już lakier, więc olej ani wosk nie wejdą w drewno, bo powłoka odpycha. Jak chcesz olejować taki zestaw, musisz najpierw zmyć lub zetrzeć fabryczny lakier. Inaczej olej spłynie po wierzchu.
@Lady To skomplikowane. Mam taki lakierowany. Czyli przy nim zostaje mi tylko galdr i dym, bo oleju nie wcisnę przez lakier?
@Leonora Dokładnie. Lakierowany pieczętuj galdrem i dymem. Substancji nie wcierasz, bo nie ma jak. To w niczym nie osłabia pieczęci. Głos i dym wystarczą.
@Leonora Albo – jak masz cierpliwość – zedrzyj lakier drobnym papierem, dotrzyj do gołego drewna, zabarw sam i pieczętuj olejem. Wtedy zestaw staje się bardziej twój. Ale to robota i nie każdy chce się w to bawić.
Ciekawe. Sam strugałem od zera, więc tego problemu nie mam. Ale dobrze wiedzieć na przyszłość, jakby ktoś z bliskich dostał taki kupny i pytał.
Wrócę do dymu, bo to mnie ciekawi najbardziej. Jakie zioła stosujecie? Bo czytam tu jałowiec i bylicę, ale są tacy, co dają szałwię białą, co już zupełnie nie pasuje do północnej praktyki. Ciekawi mnie, kto czego używa i czemu.
@Bylica Jałowiec, bylica, czasem cedr. Szałwia biała to import z praktyk rdzennych Amerykanów, do run nie ma żadnego związku. Jak ktoś chce trzymać się północy, to jałowiec jest najbliższy. Rósł tam, palono go, jest poświadczony w obrzędach oczyszczania.
@Bylica U mnie bylica zawsze. To roślina ze starej północnej tradycji, jedna z dziewięciu ziół z anglosaskiego zaklęcia. Pasuje do run jak nic innego. Szałwia biała ładnie pachnie, ale to nie ten krąg kulturowy.
@Pajeczyna Cieszę się, że ktoś jeszcze trzyma bylicę. Mam wrażenie, że szałwia zalała wszystko, bo łatwiej ją kupić. A bylica rośnie u nas na każdym nieużytku, można zebrać samemu.
@Bylica Dokładnie, samodzielnie zebrana bylica z miejsca, które znasz, jest mocniejsza niż kupiona szałwia z drugiego końca świata. Bliskość rośliny do twojego życia ma znaczenie. Zerwane własnoręcznie zioło niesie coś, czego kupna kostka nie ma.
@Bylica Tylko uwaga przy zbieraniu bylicy – susz ją dobrze, bo wilgotna dymi nieprzyjemnie i gaśnie. Zbierasz latem, suszysz w cieniu, wiązki głową w dół. Dopiero potem nadaje się do dymu.
Notuję sobie z tej rozmowy całkiem sporo. Bylica zamiast szałwii, olej gotowany nie surowy, lakier zmyć albo galdr. Coraz bardziej widzę, że robiłam to dotąd trochę po omacku.
@Lalik Każdy tak zaczyna. Dobre, że pytasz, zanim zepsujesz zestaw. Lepiej dopytać dziesięć razy niż domknąć źle coś, co ma ci służyć latami.
Mam pytanie o kolejność przy galdrze. Pieczętujecie każdą runę osobno jej własnym imieniem, czy całość jedną formułą na koniec? Bo widziałem oba podejścia i nie wiem, które ma sens.
@Whisper Robię oba. Najpierw przechodzę po wszystkich, każdą jej własnym imieniem, trzy razy. Potem na sam koniec jedną formułą nad całym zestawem – u mnie ALU. Czyli najpierw runa po runie, potem domknięcie całości. To jak podpisanie każdej strony i potem podpis na końcu dokumentu.
@Whisper Klasyczna metoda właśnie taka jak opisuje Vladi. Galdr każdej runy z osobna, potem formuła zamykająca nad zestawem. ALU albo Ansuz-Laguz-Uruz wyśpiewane jako „Ahlu” – znaczy mniej więcej „zostało zamknięte”. To domyka pracę jako całość.
@Whisper U mnie troszkę inaczej – każdą runę osobno, ale formuła zamykająca to powtórzona dziewięć razy nazwa rytmiczna, nie ALU. Dziewięć to liczba dopełnienia w północnej tradycji. Dziewięć powtórzeń zamyka. Ale to moja wariacja, ALU jest bardziej rozpowszechnione.
@Whisper To prawdopodobnie dokładnie to. Sama formuła na całość bez indywidualnego galdru każdej runy zostawia zestaw „ogólnie domknięty”, ale każda runa z osobna nie dostała swojego głosu. Stąd to uczucie niedosytu.
Wtrącę coś z innej beczki. Nie wszyscy w ogóle pieczętują od razu. Ja mam zwyczaj zostawiać świeżo skonsekrowany zestaw na kilka dni bez pieczęci, żeby „dojrzał”. Dopiero potem domykam. Pieczętowanie od razu, w tej samej godzinie co konsekracja, wydaje mi się zbyt pospieszne.
@Kapturek U mnie odwrotnie – pieczętuję w tej samej sesji, bo otwarty, niedomknięty zestaw to dla mnie coś, co nie powinno leżeć. Jak zacznę, to kończę. Ale rozumiem twoje podejście, to kwestia tego, czy traktujesz dojrzewanie jako część procesu.
@Bryza To prawda, że niedomknięty leżący zestaw budzi pewien niepokój. Może dlatego trzymam go wtedy osobno, przykryty płótnem, nie w obiegu. Ale ten czas między konsekracją a pieczęcią coś u mnie robi. Trudno mi to ująć w słowa.
@Kapturek Rozumiem to. To trochę jak zostawienie ciasta, żeby wyrosło. Niektóre rzeczy potrzebują czasu między aktami. Sam nie robię dojrzewania, ale nie powiedziałbym, że to błąd. To inna szkoła.
Wchodzę z pytaniem, bo robię swój pierwszy poważny zestaw i czytam Was uważnie. Czy pieczęć trzeba kiedyś odnawiać? Czy raz domknięty zestaw jest domknięty na zawsze, czy pieczęć z czasem „słabnie”?
@Lubon Pieczęć energetyczna nie słabnie sama z siebie. Słabnie, jak zestaw przejdzie coś, co go naruszy – obca osoba pracująca nim, upadek, kontakt z czymś, czego nie chcesz. Wtedy oczyszczasz i pieczętujesz na nowo. Ale samo używanie zgodnie z przeznaczeniem pieczęci nie zużywa.
@Lubon Fizyczna pieczęć to inna sprawa – wosk matowieje, olej z latami może gdzieniegdzie zejść. To odnawiasz, jak widać zużycie drewna. Ale to konserwacja, nie magia. Energetyczną ruszasz tylko, jak coś się wydarzyło.
@Lubon Co rok robisz najwyżej lekkie oczyszczenie i ewentualnie odświeżenie wosku. Pełnej rekonsekracji i pieczętowania od zera nie. To tylko po naruszeniu.
Mam pytanie do tych, co używają oleju – jak długo czekacie po barwieniu krwią, zanim położycie olej? Bo krew z ochrą schnie inaczej niż sama ochra, i ciekaw jestem, czy macie jakąś sztywną zasadę.
@Czulu U mnie doba minimum, dwie dla pewności. Krew z ochrą musi być sucha na wskroś, nie tylko na wierzchu. Jak położysz olej za wcześnie, zamkniesz wilgoć w środku i barwnik z czasem się zepsuje pod powłoką. Lepiej przeczekać dłużej.
@Czulu Sprawdzam paznokciem w niewidocznym miejscu – jak nic się nie odkłada na paznokieć, jest sucho. Dopiero wtedy olej. Doba to bezpieczny margines, ale przy grubszej warstwie barwnika daję i dwie.
@Czulu To prawdopodobnie to. Wilgoć pod powłoką zmienia kolor i czasem powoduje, że barwnik „pływa” w drewnie. Klasyczny błąd z pośpiechu. Następnym razem dłuższe schnięcie i problem zniknie.
Wejdę z czymś, czego nikt jeszcze nie ruszył. Pieczętowanie ma też wymiar tego, kto przy tym jest. Ja pieczętuję zawsze sama, drzwi zamknięte, nikt w domu. Obca obecność przy pieczętowaniu zostaje w zestawie. To moment, kiedy zestaw się „zatrzaskuje” z tym, co wokół.
@Paradoxa Bardzo to celne. Sama nie wpuszczam nikogo, nawet bliskich, przy domykaniu. Pieczętujesz nie tylko runy, ale i całą sytuację wokół. Pies, który wszedł, telefon, który zadzwonił – to wszystko może zostać przypięte do zestawu.
@Paradoxa Zgadzam się co do samotności. Tylko dodam – cisza też. Nie pieczętuję z muzyką w tle, nawet spokojną. Galdr ma być jedynym dźwiękiem w pomieszczeniu. Tło dźwiękowe miesza się z głosem i zaburza pieczęć.
To brzmi poważniej, niż myślałem. Sądziłem, że pieczętowanie to takie techniczne wykończenie, a tu okazuje się, że to chyba najważniejszy moment z całej roboty.
@Lubon To częste nieporozumienie. Ludzie wkładają całe serce w struganie i barwienie, a pieczętowanie odfajkowują na koniec, zmęczeni. A to właśnie domknięcie decyduje, czy cała wcześniejsza robota się utrwali, czy rozejdzie.
@Lubon Dlatego ja właśnie rozdzielam to na inny dzień. Po struganiu, barwieniu i konsekracji człowiek jest wyczerpany. Pieczętowanie zostawione na świeżą głowę dostaje tyle uwagi, ile mu się należy.
@Lubon I to jest argument za podejściem Kapturka. Pieczętowanie zmęczonym umysłem to jak podpisywanie ważnego dokumentu, gdy się zasypia. Lepiej przespać i podejść świeżym.
@Krysztal Z tym akurat się zgodzę, mimo że sama robię wszystko w jednej sesji. Bo ja swoją sesję rozkładam na kilka godzin z przerwami, więc do pieczęci dochodzę odpoczęta. Kto robi wszystko na raz w godzinę, ten faktycznie powinien przełożyć domknięcie.
Czytając Was, chyba zrobię tak: przeczekam jeszcze dobę dla pewności wyschnięcia, potem na świeżą głowę galdr każdej runy osobno, potem olej lniany gotowany wcierany dłonią z intencją, na koniec ALU nad całością i dym jałowca. Sam, w ciszy, telefon wyłączony. Brzmi to spójnie?
@Faddi Bardzo spójnie. Jedyne, co bym przemyślał – kolejność oleju i galdru każdej runy. Czy galdrujesz przed olejem, czy w trakcie wcierania. U mnie galdr idzie w trakcie wcierania, bo dotyk i głos razem wkładają intencję. Ale można i galdr najpierw, olej potem. Sprawdź, co ci leży.
@Faddi Świetny plan. Dodam tylko – olej najpierw, dym na samym końcu. Jakbyś dał dym przed olejem, olej przykryje to, co dym naniósł. Dym musi być ostatnią warstwą, tą wierzchnią. Reszta wygląda idealnie.
@Faddi Plan dobry. Pamiętaj tylko o szmacie od oleju – nasączona lnianym olejem szmata potrafi się samozapalić, jak ją zostawisz zwiniętą. To nie magia, to chemia. Rozłóż ją na płasko na zewnątrz do wyschnięcia albo spal od razu w kontrolowany sposób. Poważna sprawa, nie żart.
@Sauwak O tym nie wiedziałem w ogóle. Dobrze, że mówisz. Spalę szmatę od razu, i tak palę resztki z barwienia. Dwie pieczenie na jednym ogniu.
Czy dym musi być z konkretnego zioła, czy może być z drewna, które się wcześniej strugało? Bo mam sporo wiórów z jabłoni i pomyślałam, czy nie domknąć dymem z tego samego drzewa, z którego są runy.
@Leonora To akurat ładna myśl i ma sens. Dym z tego samego drewna domyka koło – runy wracają do swojego źródła w postaci dymu. Niektórzy tak robią świadomie. Możesz połączyć z jałowcem, ale sam dym z wiórów jabłoni też jest dobrym wyborem.
@Leonora Bardzo dobry pomysł. Spalenie wiórów z tego samego drzewa i przeciągnięcie zestawu przez ten dym to spójne domknięcie. Drzewo zamyka samo siebie. Ja bym tak zrobiła na twoim miejscu.
@Leonora To nie wymysł, to ładna intuicja. Najlepsze pomysły w tej robocie często przychodzą właśnie z takiego prostego myślenia – co do czego pasuje naturalnie. Dym z drewna run to domknięcie kręgu.
A wrócę do kwestii substancji – czy ktoś tu olejuje jeszcze czymś innym niż lnianym? Bo jest tung, jest orzechowy. Lniany jest klasykiem, ale tung schnie twardziej i nie żółknie tak z latami.
@Kobalt Próbowałem tunga. Schnie faktycznie twardziej i nie żółknie. Ale jest droższy i trudniej dostępny u nas. Lniany ma za to długą tradycję w obróbce drewna na naszych ziemiach, więc jest bliższy kulturowo. Tung to import z Azji. Dla mnie lniany wygrywa nie funkcją, a zakorzenieniem.
@Kobalt Tung jest technicznie lepszy, nie ma co ukrywać. Ale przy runach liczy się dla mnie ciągłość z miejscem. Len rósł tu od wieków, olej lniany był używany do drewna od zawsze. Tung to materiał obcy tej tradycji. Sprawność nie jest jedynym kryterium.
Ciekawe, jak wszyscy wracamy do tej samej zasady – nie zawsze to, co technicznie najlepsze, jest najwłaściwsze w pracy z runami. Bliskość, zakorzenienie, naturalność biją sprawność. To się przewija w oleju, w ziołach, we wszystkim.
@Paradoxa Bo runy to nie inżynieria. Można zrobić zestaw z idealnie wysuszonego, fabrycznego drewna, zalakierowany tungiem, technicznie bez zarzutu. I on będzie martwy. A koślawy zestaw z gałęzi zebranej własnoręcznie, domknięty lnianym olejem i dymem z tej samej gałęzi, będzie żył. Sprawność nie ożywia.
@Vladi To dobrze ujęte i myślę, że to sedno. Pieczętowanie nie polega na najlepszej powłoce, tylko na obecności człowieka w akcie domknięcia. Reszta to detale, które każdy układa po swojemu.
Wynoszę z tego dla siebie więcej, niż się spodziewałem. Myślałem, że pytam o techniczne wykończenie, a dostałem coś o obecności i zakorzenieniu. Dzięki Wam zacznę swój zestaw inaczej, niż planowałem.
@Lubon To najlepsze, co może z takiej rozmowy wyniknąć. Pytasz o technikę, a wracasz z czymś więcej. Tak to działa z runami – wszystko się ze sobą wiąże, nie da się oddzielić techniki od reszty.