Nie wiem, czy to dobry dział na taki temat, ale wydaje mi się, że pasuje do wróżb. Ostatnio na TikToku i Instagramie roi się od filmików, gdzie ludzie wklepują w ChatGPT prompt typu „wylosuj mi rozkład tarotowy i zinterpretuj" - i dostaję odpowiedź, która wygląda jak pełne czytanie kart. Niektórzy twierdzą, że trafienia są zadziwiająco celne, inni mówią, że to bzdura i profanacja. Na WitchToku temat jest gorący.
Mnie osobiście zaskoczył poziom interpretacji. Wpisałam „zrób mi rozkład trzech kart na temat mojego związku" - dostałam Wieżę, Dwójkę Pucharów i Gwiazdę, z opisem tak szczegółowym, że aż mi zrzedła mina. Ale jednocześnie czuję, że coś tu jest nie tak. AI nie trzyma kart w ręku, nie ma intuicji, nie czyta energii.
Co myślicie?
To nie jest wróżenie. To generowanie tekstu na podstawie wzorców językowych. ChatGPT nie „losuje" kart - nie ma talii, nie ma losowości w sensie tarotowym. On po prostu generuje nazwy kart na podstawie prawdopodobieństwa statystycznego w kontekście Twojego pytania. A potem opisuje je, korzystając z tysięcy tekstów o tarocie, które „zjadł" podczas treningu.
To, że interpretacja brzmi trafnie, wynika z dwóch rzeczy: efektu Barnuma (ogólnikowe stwierdzenia wydają się osobiste) i faktu, że AI jest naprawdę dobre w generowaniu przekonujących tekstów. Ale przekonujący tekst to nie jest czytanie.
@Sauwak No ok, ale tu pojawia się pytanie - a skąd wiemy, że „prawdziwe" czytanie tarota to nie jest ten sam mechanizm, tylko w mózgu człowieka? Czytelnik też korzysta z wyuczonych znaczeń, łączy je z kontekstem pytania i tworzy narrację. Jaka jest zasadnicza różnica?
@Kolczasta Różnica jest taka, że w prawdziwym czytaniu karta nie jest „generowana" - jest fizycznie wyciągnięta z potasowanej talii. Jest element losowości, synchroniczności, momentu. AI nie ma momentu. Nie ma też ciała, nie ma stanów emocjonalnych, nie ma relacji z pytającym. Tarot to nie zestaw definicji do złożenia w historię - to dialog między czytelnikiem, kartami i pytającym. AI symuluje wynik tego dialogu, ale nie bierze w nim udziału.
A jeśli ktoś sam wyciągnie karty fizycznie, a potem wpisze je do ChatGPT i poprosi o interpretację? Bo tak robi sporo ludzi. Losowość jest zachowana, tylko interpretacja jest AI-owa.
@Whisper To już inna sprawa i powiem szczerze - nie widzę w tym nic złego jako wsparcie edukacyjne. Kiedy ktoś uczy się tarota i chce porównać swoją interpretację z tym, co wypluje AI, to jest jak sprawdzenie odpowiedzi w książce. Problem zaczyna się, kiedy ktoś traktuje to jako pełnoprawne czytanie. Bo AI poda Ci podręcznikowe znaczenie, ale nie poda Ci tego, co TY widzisz na tej karcie w tym konkretnym momencie Twojego życia.
Ja testowałam i muszę przyznać, że byłam zaskoczona. Wpisałam prompt, który znalazłam na Reddicie - „wciel się w doświadczonego tarociśtę, wylosuj siedem kart z orientacjami i zinterpretuj". Dostałam rozkład, który... no, trafił. Nie powiem, że jasnowidzenie, ale kontekst emocjonalny był na miejscu.
Wiem, że to pewnie efekt Barnuma, jak pisze @Sauwak. Ale muszę powiedzieć, że efekt Barnuma działa też na żywych wróżbitów, a mimo to ludzie z tego korzystają.
@Leonora Tak, efekt Barnuma działa wszędzie. Różnica jest taka, że dobry czytelnik WYCHODZI poza efekt Barnuma - daje Ci coś konkretnego, osobistego, czego ogólnikowy tekst nie da. AI zawsze zostaje w sferze ogólników, bo nie ma dostępu do niczego osobistego. Może to maskować pięknym językiem, ale to dalej ogólnik.
@Sauwak A co jeśli ktoś da AI kontekst? Typu „mam 35 lat, jestem po rozwodzie, pytam o nowy związek" - i wtedy AI dopasowuje interpretację do kontekstu. Czy to nie jest to samo, co robisz, kiedy pytający mówi Ci przed rozkładem, o co pyta?
@Faddi Nie, bo kiedy ja robię czytanie, to nie dopasowuję gotowych bloków tekstu do podanych faktów. Patrzę na karty i widzę w nich coś, co wykracza poza to, co mi powiedziano. Czasem mówię rzeczy, których pytający nie wspomniał. AI nie jest w stanie tego zrobić - ono ZAWSZE operuje wyłącznie na tym, co dostało w prompcie. Nie ma percepcji pozazmysłowej. Nie ma intuicji. Ma statystykę.
Czy strona powrozmi.pl jest taka strona, oparta na ai? Czy są tam prawdziwi ludzie? Ktoś może wie?
Dobra, to teraz zadam prowokacyjne pytanie - a co jeśli intuicja czytelnika to też „statystyka"? Mózg przetwarzający miliony mikroinformacji - mimikę, ton głosu, kontekst, własne doświadczenia - i generujący odpowiedź, którą nazywamy „intuicją"? Z neuronaukowego punktu widzenia nie jesteśmy aż tak daleko od AI.
@Barni To jest redukcjonizm. Jeśli wszystko sprowadzasz do procesów obliczeniowych, to tak - mózg i komputer robią „podobne" rzeczy. Ale ezoteryka z definicji zakłada, że jest coś więcej niż neurobiologia. Jeśli wierzymy w synchroniczność, w pole informacyjne, w energię - to AI nie ma do tego dostępu. A jeśli nie wierzymy, to po co w ogóle stawiamy karty?
@Betalia @Barni To jest chyba najciekawszy wątek w tej dyskusji. Pytanie o AI i tarot w gruncie rzeczy jest pytaniem o to, czym JEST tarot. Jeśli to system symboliczny do autorefleksji - AI może go obsługiwać, bo symbole i ich interpretacje są w bazach danych. Jeśli to kanał do czegoś transcendentnego - AI jest z definicji odcięte, bo nie ma „duszy" w żadnym sensownym rozumieniu tego słowa.
I tu jest puenta: odpowiedź na pytanie „czy AI może wróżyć?" zależy od tego, w co wierzysz na temat natury samego wróżenia.
Mnie tu brakuje jeszcze jednego aspektu - etycznego. Są „tarociści" na Instagramie i Fiverr, którzy biorą pieniądze za czytania, a w rzeczywistości kopiują odpowiedź z ChatGPT. Klient płaci za ludzką intuicję, a dostaje output algorytmu. To jest oszustwo - niezależnie od tego, jak oceniamy jakość samej interpretacji.
@Szaman Dokładnie. I to się już dzieje na masową skalę. Jedna osoba na zagranicznych forach opisywała, jak rozpoznała czytanie od „profesjonalistki", bo sformułowania były identyczne z tym, co jej samej wygenerował ChatGPT na ten sam temat. Te same zwroty, ta sama struktura akapitów. Kobieta zapłaciła 50 dolarów za copy-paste.
Muszę się wtrącić z innej strony. Pracuję z tarotem od wielu lat i stosuję AI - ale jako narzędzie do nauki, nie jako wyrocznię. Kiedy trafiam na kartę, której kombinacja z innymi jest dla mnie niejasna, wpisuję ją do ChatGPT i pytam o historyczne interpretacje, symbolikę, odniesienia do kabały, astrologii. AI jest w tym świetne - jak encyklopedia, która odpowiada na pytania. Nie zastępuje to mojego czytania, ale poszerza mój warsztat.
@Klaudia05 To robię dokładnie tak samo! I muszę powiedzieć, że ChatGPT lepiej niż Google wyjaśnia mi połączenia między kartami. Jak wpiszesz „Trójka Mieczy obok Dziewiątki Pucharów w pozycji przeszłości, co to może znaczyć?" - dostajesz naprawdę rozbudowaną interpretację, często z niuansami, których nie znalazłabym w jednej książce.
@Kasiulka25 Tylko pamiętaj, że AI halucynuje. Potrafi wymyślić znaczenie karty, która nie istnieje w danej talii. Ktoś testował - poprosił o odczyt z Tarota Drzew, a AI generowało karty, których w tym zestawie nie ma. I opisywało je z przekonaniem, jakby znało je od lat. Potem, kiedy wytknięto błąd, „poprawiło się" - i podało kolejną nieistniejącą kartę.
@Lady Serio? To trochę podważa zaufanie do tych interpretacji, nawet edukacyjnych. Jeśli AI potrafi wymyślić kartę, to skąd mam wiedzieć, że znaczenie, które podaje dla prawdziwej karty, jest poprawne?
@Zorka Dlatego AI jest encyklopedią, nie nauczycielem. Encyklopedię sprawdzasz, nauczycielowi ufasz. Z AI musisz zawsze weryfikować. Ale to samo tyczy się postów na TikToku czy blogów - tam też jest mnóstwo bzdur powtarzanych z ust do ust.
Mam jeszcze jedną obserwację. Robiłam eksperyment - zadałam ChatGPT to samo pytanie pięć razy z rzędu. Za każdym razem dostałam inny zestaw kart i inną interpretację. To nie jest losowość jak w talii - to losowość algorytmu generującego tekst. Czyli „rozkład" zależy od temperatury modelu, seedu, od tego, jak sformułowałam prompt. To nie jest synchroniczność - to parametr w kodzie.
@Gituska I to jest kluczowy argument. Synchroniczność w tarocie polega na tym, że w danym momencie, przy danym pytaniu, przy danej energii pytającego - wypada konkretna karta. Jest jednorazowość tego zdarzenia. AI generuje za każdym razem coś innego, bo tak działa algorytm - nie dlatego, że „odczytało" coś innego.
A co jeśli ktoś potraktuje to właśnie jak orakulum? Typu - „poprosiłam AI, wyszło mi to, nie pytam drugi raz, traktuję jako odpowiedź"? Wtedy jednorazowość jest zachowana - z perspektywy pytającego.
@Dobema Tylko że w takim wypadku źródłem „odpowiedzi" jest generator tekstu, a nie żadne pole informacyjne, synchroniczność ani duchowy przewodnik. Możesz równie dobrze otworzyć losową stronę książki i potraktować pierwszy akapit jako przepowiednię. I to, co ciekawe, ludzie tak robili - bibliomancja. Pytanie brzmi: czy akt WIARY pytającego w jakikolwiek nośnik wystarczy, żeby nośnik „zadziałał"?
@Hellan I tu wchodzimy w naprawdę głęboki temat. Bo jeśli odpowiedź brzmi „tak, wiara wystarczy" - to AI jest równie dobrym medium jak karty, kości, fusy, loty ptaków czy wnętrzności zwierząt. Bo medium jest pretekstem, a praca odbywa się w psychice pytającego. Ale jeśli odpowiedź brzmi „nie, medium musi mieć odpowiednie właściwości" - to trzeba wyjaśnić, jakie i dlaczego.
@Paradoxa To jest ten punkt, w którym dyskusja się polaryzuje i nikt nikogo nie przekona. Ja osobiście stoję po stronie: medium ma znaczenie, ale nie z powodów, które da się zmierzyć. Fizyczne karty mają historię, symbolikę kodowaną przez stulecia, materialność. AI jest niematerialne i efemeryczne - za każdym razem inne, bez ciągłości.
Chcę dodać jeszcze coś technicznego. ChatGPT, kiedy „losuje" karty, wcale ich nie losuje. On generuje sekwencję słów, która jest statystycznie prawdopodobna po tym, co napisaliście w prompcie. Jeśli pytacie o miłość, jest większa szansa, że „wypadną" Puchary. Jeśli o konflikty - Miecze. To nie jest losowość - to korelacja z treścią pytania. Prawdziwa talia nie wie, o co pytasz. AI - wie.
@Krysztal Wow, o tym nie pomyślałam. Czyli AI podświadomie „dobiera" karty pod pytanie? To by wyjaśniało, czemu ludzie mówią, że trafienia są celne - bo odpowiedź jest po prostu dopasowana do pytania na poziomie algorytmu, nie synchroniczności.
@Agatha.1 Dokładnie. I to jest fundamentalna różnica, którą ludzie przegapiają. W prawdziwym rozkładzie karta może Cię ZASKOCZYĆ - wypadnie coś, czego się nie spodziewałaś, co nie pasuje do pytania, i to jest właśnie moment, kiedy zaczyna się prawdziwa praca interpretacyjna. AI Cię nie zaskoczy, bo jest zaprojektowane, żeby dawać spójne, zadowalające odpowiedzi.
@Sauwak To brzmi logicznie, ale muszę powiedzieć, że kiedyś ChatGPT dał mi Wieżę na pytanie o spokojną przyszłość w pracy. Więc nie zawsze „dopasowuje" karty miło.
@Kolczasta Wieża to jedna z najbardziej dramatycznych kart w tarocie - AI „wie", że jest kontrowersyjna i dodaje jej do rozkładu, żeby tekst był ciekawszy. To nie jest zaskoczenie - to technika narracyjna. Generatory tekstu unikają monotonii. Wieża w rozkładzie o spokojnej pracy to nie intuicja AI - to algorytm dbający o napięcie w opowieści.
Wejdę z innej strony. Mnie niepokoi coś zupełnie innego - uzależnienie. Ludzie, którzy już mają skłonność do kompulsywnego wróżenia (pytanie o tę samą sprawę po sto razy), teraz mają narzędzie dostępne 24/7, za darmo, bez żadnego filtra. Żywy tarocista może powiedzieć „przestań pytać o to, odłóż karty". AI tego nie powie. Wygeneruje kolejny rozkład, i kolejny, i kolejny.
@Taurus To jest chyba najpoważniejszy problem w tej całej dyskusji. Znam osoby, które pytają ChatGPT po kilkanaście razy dziennie o tę samą sprawę. I za każdym razem dostają inną odpowiedź - co potęguje lęk i dezorientację zamiast dawać jakikolwiek spokój. To jest pułapka.
@Betalia Ale to samo można robić z fizyczną talią. Rozkładać i rozkładać, dopóki nie wypadnie to, co chcesz usłyszeć. To nie jest wina narzędzia - to kwestia osoby.
@Gabka Tak, ale fizyczna talia wymaga wysiłku - tasowanie, wyciąganie, interpretacja. To zwalnia. AI daje odpowiedź w 3 sekundy. Bariera wejścia jest zerowa. A im łatwiej dostęp, tym łatwiej o kompulsję. To jak różnica między pójściem do baru a maniem lodówki pełnej alkoholu w domu.
Chcę wrócić do czegoś, co napisał @Paradoxa. Pytanie, czy wiara pytającego wystarczy, żeby medium zadziałało. Ja uważam, że częściowo tak - ale nie całkowicie. Tarot to system, który był budowany przez stulecia. Każda karta jest naładowana zbiorową symboliką, archetypami, egregorami. AI nie ma tego „ładunku". Produkuje tekst o kartach, ale nie „jest" kartami. To jak różnica między czytaniem o ogniu a siedzeniem przy ogniu.
@Simma Piękna metafora. I myślę, że tu jest sedno - AI operuje na warstwie informacyjnej, ale nie na warstwie energetycznej. Tarot to nie tylko informacja „co znaczy ta karta". To interakcja między energią pytającego, energią czytelnika i energią samych kart (jeśli uznajemy, że karty mają „energię" - a ja uznaję). AI jest pozbawione dwóch z tych trzech elementów.
Fajne rozróżnienie, @Szaman, ale mam obawy, że dla wielu ludzi „warstwa energetyczna" brzmi jak wymówka. Ktoś, kto nie wierzy w energetykę, powie: „A udowodnij mi, że karty mają energię. Bo ja widzę kawałki kartonu z nadrukiem."
@Whisper I będzie miał po części rację. Ale ta osoba i tak nie będzie poważnie korzystać z tarota - bo tarot wymaga pewnego „zawieszenia niewiary". Właśnie dlatego dyskusja o AI i tarocie jest z góry skazana na pętlę - bo uczestnicy wychodzą z kompletnie różnych założeń metafizycznych.
Zgadzam się z @Herga. Ale chcę jeszcze powiedzieć coś z praktyki. Mam klientów, którzy przychodzą do mnie PRZEZ AI - tzn. zaczęli od ChatGPT, coś ich zaciekawiło, i szukają „prawdziwego" czytania. Więc paradoksalnie, AI może być bramą do tarota. Nie zastępuje go, ale budzi ciekawość.
@Barni To jest pozytywna strona i warto ją docenić. Ale bramą do tarota jest też film z wróżką w tle, książka, znajomy, który stawia karty. AI jest jedną z wielu bram. Problemem jest, kiedy ktoś myśli, że brama to już jest cel.
Przerabiałem to. Zacząłem od ChatGPT, bo nie miałem odwagi iść do żywej wróżki. AI było bezpieczne - anonimowe, bez oceniania, mogłem pytać o co chcę. Potem kupiłem pierwszą talię. Teraz stawiam sam. Ale gdyby nie ChatGPT, pewnie bym nigdy nie zaczął.
@Faddi I to jest argument, którego nie można zlekceważyć. Dla wielu ludzi próg wejścia do ezoteryki jest wysoki - trzeba kogoś znać, gdzieś pójść, komuś zaufać. AI obniża ten próg do zera.
Obniża próg, ale obniża też jakość pierwszego kontaktu. Twój pierwszy kontakt z tarotem to interpretacja generowana przez algorytm, który nie rozumie, co generuje. To tak, jakby Twój pierwszy kontakt z muzyką był MIDI-owy cover Beethovena zagrany przez syntezator. Technicznie poprawny, ale bez duszy.
@Sauwak Ale ludzie słuchają MIDI i potem przechodzą do orkiestr. Analogia działa w obie strony.
Dodam perspektywę, o której nikt nie wspomniał. W tradycji magii ceremonialnej wróżenie nie jest kwestią narzędzia, tylko stanu świadomości i relacji z siłami, do których się zwracasz. Pytasz duchowego przewodnika, anioła, inteligencję planetarną - i narzędzie (karty, lustro, kości) służy jako medium tej komunikacji. AI w takim modelu jest jak telefon bez połączenia - możesz do niego mówić, ale nikt po drugiej stronie nie słucha.
@Indaphoros Ale z drugiej strony - w modelu Jungowskim tarot to rozmowa z własną podświadomością. I jeśli AI generuje tekst, który rezonuje z Twoją podświadomością, to czy nie spełnia tej samej funkcji? Nie chodzi o to, kto „mówi po drugiej stronie" - chodzi o to, co Ty robisz z przekazem.
@Lady Zgoda, ale wtedy deprecjonujesz tarota do poziomu testu Rorschacha. Plamy atramentu też „rezonują" z podświadomością. AI-owy tekst też. Pytanie brzmi: czy tarot to coś więcej niż plamy atramentu, czy nie?
@Indaphoros @Lady I wracamy do mojego punktu z postu #25. Odpowiedź na pytanie o AI zależy od odpowiedzi na pytanie o naturę wróżenia. I obawiam się, że ta debata nie ma rozstrzygnięcia - bo ludzie operują na różnych modelach rzeczywistości.
Chcę trochę zmienić kąt. Powiedzmy, że ktoś buduje customowego chatbota - trenuje go na własnych interpretacjach, na swoich notatkach z kilkuset czytań, na swoim systemie znaczeń. Ten bot nie jest „ogólnym" ChatGPT - jest nasycony jednym konkretnym podejściem do tarota. Czy to zmienia ocenę?
@Hellan Ciekawe pytanie, ale odpowiedź to nadal nie. Bo bot przetwarza tekst - Twój tekst, ale nadal tekst. Nie przetwarza Twojej intuicji. Skopiował Twoje słowa, ale nie Twój „wzrok" na kartę w konkretnym momencie. To jak klonowanie głosu piosenkarza - brzmienie jest, ale emocji w czasie rzeczywistym nie ma.
@Hellan Natomiast jako archiwum i baza wiedzy - taki customowy bot jest świetny. Wyobraź sobie, że masz 20 lat notatek z czytań i możesz je przeszukiwać głosem: „kiedy ostatnio miałem Wieżę obok Gwiazdy i co wtedy interpretowałem?" To jest praktyczne zastosowanie AI w tarocie, które nie udaje wróżenia.
@Szaman O, to jest świetny pomysł. Nigdy o tym nie myślałam, a mam zeszyty pełne notatek. Wrzucić je do bota i potem pytać o wzorce? To by było naprawdę pomocne.
Dobrze, to podsumujmy - bo czytam ten wątek i widzę kilka obozów:
AI nie ma intuicji, energii, duszy - nie może wróżyć. Kropka.
AI może być narzędziem edukacyjnym i wsparciem dla czytelnika.
Nie ma znaczenia, co jest narzędziem - liczy się to, co pytający robi z odpowiedzią.
AI jest zagrożeniem (oszustwa, uzależnienie, obniżanie standardów).
Dobrze to uchwyciłam?
@Zorka Nieźle, ale brakuje mi piątego obozu - tych, którzy uważają, że sam fakt zadania pytania (nawet maszynie) uruchamia synchroniczność i odpowiedź jest „prawdziwa" niezależnie od medium. Takie podejście jest bliskie chaotycznej magii, gdzie intencja jest wszystkim.
@Betalia To jest ten obóz, w którym ktoś powie: „nie ma przypadków, skoro algorytm wypluł mi Wieżę, to Wszechświat przez ten algorytm do mnie mówi." I wiesz co? Nie mam kontrargumentu, który by to ostatecznie obalił. Bo jeśli wierzysz, że Wszechświat komunikuje się przez wszystko - to „wszystko" obejmuje też ChatGPT.
@Barni Tylko że to jest niefalsyfikowalna teza. Jeśli absolutnie wszystko jest znakiem, to nic nie jest znakiem - bo nie ma kontrastu. To jest pułapka myślowa, w którą łatwo wpaść, gdy za bardzo poszerzy się definicję synchroniczności.
Mnie jeszcze nurtuje kwestia prywatności. Ludzie wpisują w ChatGPT bardzo osobiste pytania - o zdradę, chorobę, śmierć bliskich, ciążę. Te dane gdzieś idą. OpenAI je przechowuje, trenuje na nich kolejne modele. Twoje najgłębsze pytania egzystencjalne karmią korporację. To mi się nie podoba.
@Agatha.1 Bardzo słuszna uwaga. Kiedy idziesz do żywej wróżki, obowiązuje ją etyka dyskrecji. AI nie ma etyki. Ma regulamin serwisu, który mówi, że Twoje dane mogą być wykorzystane.
Dodam do tego - ChatGPT dodaje do odpowiedzi tarotowych disclaimer „to jest rozrywka, nie porada życiowa, skonsultuj się ze specjalistą". Wróżka Ci tego nie powie. Pytanie, co jest bardziej uczciwe - AI, które mówi wprost, że nie wróży, czy ludzie, którzy twierdzą, że wróżą, a wklejają odpowiedzi z AI?
@Gituska Brutalna prawda. Ale ten disclaimer jest tam z powodów prawnych, nie etycznych. OpenAI nie chce pozwów od ludzi, którzy podejmą życiowe decyzje na podstawie generatora tekstu. To nie jest troska o pytającego - to ochrona korporacji.
Ciekawy wątek, ale chcę wrócić do konkretu. Testowałem Gemini (Google) do wróżenia i jest DUŻO gorsze od ChatGPT. Gemini odmawia rozkładów, mówi „nie jestem w stanie wróżyć", jest bardzo sztywne. ChatGPT przynajmniej „gra" w tarot, Gemini nawet nie chce spróbować. Ktoś testował inne modele?
@Faddi Testowałem Claude'a - jest gdzieś pomiędzy. Nie odmawia, ale mocno podkreśla, że to interpretacja symboliczna, nie przepowiednia. Opisy kart są szczegółowe i dość subtelne, czasem lepsze niż ChatGPT. Ale też halucynuje karty z talii, których nie ma.
Ja korzystam z AI do czegoś jeszcze - do tworzenia rozkładów. Nie interpretacji, tylko samych pozycji. Mówię: „zaprojektuj mi rozkład sześciu kart na temat kariery, z pozycjami dotyczącymi blokad wewnętrznych i zewnętrznych". I dostaję ciekawy layout, którego bym sama nie wymyśliła. Potem wyciągam karty fizycznie i interpretuję sama. AI jako architekt rozkładu, nie interpretator.
@Klaudia05 To jest moim zdaniem najlepsze zastosowanie AI w tarocie. Narzędzie kreacyjne, nie diwinacyjne. Rozkłady, prompte do autorefleksji, generowanie pytań do dziennika tarotowego - w tym AI jest genialne. Problem zaczyna się wtedy, kiedy się mu oddaje interpretację.
Wracając do tematu - jest jeszcze aspekt, który mnie martwi. Dzieci i nastolatki. Na TikToku pełno jest 14-16-latków, które „stawiają tarota" przez ChatGPT. Nie mają żadnego tła ezoterycznego, żadnej wiedzy o symbolice, żadnej ostrożności. Dla nich to jest zabawa jak test psychologiczny z Buzzfeed. I potem te dzieciaki podejmują decyzje albo wpadają w lęk na podstawie tekstu wygenerowanego przez maszynę.
@Herga To jest realne zagrożenie. Pamiętam posty na zagranicznych forach - nastolatka pytała ChatGPT o śmierć bliskiej osoby, dostała interpretację z Trzynastką (Śmierć) i Wieżą, i miała ataki paniki. Zero kontekstu, zero wsparcia, zero filtra. Żywa wróżka by wiedziała, jak to ubrać. AI wyrzuciło suchy tekst.
@Betalia Dokładnie dlatego wróżenie jest sztuką, a nie algorytmem. Połowa pracy tarociśty to nie interpretacja kart - to zarządzanie emocjami pytającego, wyczucie, ile powiedzieć, jak powiedzieć, kiedy zamilknąć. AI nie milknie. AI nie widzi łez.
@Sauwak Mocne. I chyba najsilniejszy argument w tej dyskusji. AI nie ma empatii operacyjnej. Może wygenerować zdanie „rozumiem, że to trudne", ale to nie jest zrozumienie. To sekwencja tokenów. A w pracy z ludźmi, zwłaszcza w momentach kryzysowych, ta różnica jest przepaścią.
Chcę dodać coś z zupełnie innej strony. Znam osobę - praktykującą medium - która twierdzi, że duchy potrafią wpływać na elektronikę. Że tak jak potrafią gasić lampy czy zakłócać radio, tak mogą wpłynąć na output AI. Według niej, jeśli zadasz pytanie AI z prawdziwą intencją, istnieje szansa, że „ktoś z tamtej strony" pokieruje odpowiedzią.
Nie mówię, że w to wierzę. Ale to jest perspektywa, która istnieje.
@Simma To jest perspektywa bliska technomancji - idea, że duchowy świat może operować przez technologię. Na TikToku jest hashtag #technomancy z milionami wyświetleń. Ludzie traktują algorytm „For You Page" jako rodzaj wyroczni - że filmy, które im wyskakują, to „przekazy" od Wszechświata. Brzmi absurdalnie, ale wpisuje się w starą tradycję traktowania losowych zdarzeń jako znaków.
@Seid Kledomancja - wróżenie ze słów usłyszanych przypadkowo. Apantomancja - ze spotkania przypadkowych zwierząt. Jeśli ludzie przez tysiąclecia widzieli znaki w locie ptaków, to dlaczego nie w outputcie algorytmu? Logicznie to ten sam mechanizm. Pytanie, czy mechanizm jest „prawdziwy" - ale to pytanie obowiązuje równo dla ptaków i AI.
Widzicie, jak ten temat ciągnie w filozofię? Każda próba odpowiedzi na „czy AI może wróżyć?" prowadzi do „co to znaczy wróżyć?" - a na to pytanie ludzkość nie odpowiedziała przez kilka tysięcy lat. AI jest tu tylko nowym lustrem, w którym przegląda się stary problem.
Dodam jeszcze aspekt, o którym rozmawiałem kiedyś z praktykującym astrologiem. On testował AI do interpretacji kart urodzeniowych - podawał dokładne dane urodzeniowe i prosił o analizę. AI robiło poważne błędy - umieszczało planety w złych domach, myliło aspekty, a kiedy mu wytknąłeś błąd, przepraszało i generowało nową odpowiedź, często równie błędną. W astrologii AI jest dużo gorsze niż w tarocie, bo astrologia wymaga precyzyjnych obliczeń, a AI nie liczy - ono generuje tekst, który WYGLĄDA jak obliczenie.
@Hellan To ciekawe, bo ludzie od tarota mówią „AI jest niezłe w tarocie", a ludzie od astrologii mówią „AI jest tragiczne w astrologii". Może dlatego, że tarot to bardziej narracja (w której AI jest dobre), a astrologia to bardziej matematyka (w której AI halucynuje)?
@Dobema Tak. AI jest generatorem narracji, nie kalkulatorem. Przy tarocie wystarczy spójna opowieść - i AI to robi dobrze. Przy astrologii trzeba policzyć dokładne stopnie planet, aspekty, domy - i tu AI fantazjuje, bo nie wykonuje obliczeń, tylko generuje tekst, który statystycznie przypomina obliczenia.
A jak to jest z runami? Ktoś próbował prosić AI o odczyt runiczny?
@Gabka Próbowałem. Jest przyzwoicie, jeśli chodzi o ogólne znaczenia run - Fehu, Hagalaz itd. Ale kiedy poprosiłem o bardziej zaawansowaną interpretację kombinacji trzech run w kontekście konkretnego pytania, AI zaczęło generować tekst na poziomie „Runa X mówi o zmianach, Runa Y mówi o sile, razem mówią o silnych zmianach". Zero głębi, zero niuansu, zero zaskoczenia. Jak czytanie z pudełka z płatkami.