Nie wiem, czy to dobry dział na taki temat, ale wydaje mi się, że pasuje do wróżb. Ostatnio na TikToku i Instagramie roi się od filmików, gdzie ludzie wklepują w ChatGPT prompt typu „wylosuj mi rozkład tarotowy i zinterpretuj" — i dostaję odpowiedź, która wygląda jak pełne czytanie kart. Niektórzy twierdzą, że trafienia są zadziwiająco celne, inni mówią, że to bzdura i profanacja. Na WitchToku temat jest gorący.
Mnie osobiście zaskoczył poziom interpretacji. Wpisałam „zrób mi rozkład trzech kart na temat mojego związku" — dostałam Wieżę, Dwójkę Pucharów i Gwiazdę, z opisem tak szczegółowym, że aż mi zrzedła mina. Ale jednocześnie czuję, że coś tu jest nie tak. AI nie trzyma kart w ręku, nie ma intuicji, nie czyta energii.
Co myślicie?
To nie jest wróżenie. To generowanie tekstu na podstawie wzorców językowych. ChatGPT nie „losuje" kart — nie ma talii, nie ma losowości w sensie tarotowym. On po prostu generuje nazwy kart na podstawie prawdopodobieństwa statystycznego w kontekście Twojego pytania. A potem opisuje je, korzystając z tysięcy tekstów o tarocie, które „zjadł" podczas treningu.
To, że interpretacja brzmi trafnie, wynika z dwóch rzeczy: efektu Barnuma (ogólnikowe stwierdzenia wydają się osobiste) i faktu, że AI jest naprawdę dobre w generowaniu przekonujących tekstów. Ale przekonujący tekst to nie jest czytanie.
@Sauwak No ok, ale tu pojawia się pytanie — a skąd wiemy, że „prawdziwe" czytanie tarota to nie jest ten sam mechanizm, tylko w mózgu człowieka? Czytelnik też korzysta z wyuczonych znaczeń, łączy je z kontekstem pytania i tworzy narrację. Jaka jest zasadnicza różnica?
@Kolczasta Różnica jest taka, że w prawdziwym czytaniu karta nie jest „generowana" — jest fizycznie wyciągnięta z potasowanej talii. Jest element losowości, synchroniczności, momentu. AI nie ma momentu. Nie ma też ciała, nie ma stanów emocjonalnych, nie ma relacji z pytającym. Tarot to nie zestaw definicji do złożenia w historię — to dialog między czytelnikiem, kartami i pytającym. AI symuluje wynik tego dialogu, ale nie bierze w nim udziału.
A jeśli ktoś sam wyciągnie karty fizycznie, a potem wpisze je do ChatGPT i poprosi o interpretację? Bo tak robi sporo ludzi. Losowość jest zachowana, tylko interpretacja jest AI-owa.
@Whisper To już inna sprawa i powiem szczerze — nie widzę w tym nic złego jako wsparcie edukacyjne. Kiedy ktoś uczy się tarota i chce porównać swoją interpretację z tym, co wypluje AI, to jest jak sprawdzenie odpowiedzi w książce. Problem zaczyna się, kiedy ktoś traktuje to jako pełnoprawne czytanie. Bo AI poda Ci podręcznikowe znaczenie, ale nie poda Ci tego, co TY widzisz na tej karcie w tym konkretnym momencie Twojego życia.
Ja testowałam i muszę przyznać, że byłam zaskoczona. Wpisałam prompt, który znalazłam na Reddicie — „wciel się w doświadczonego tarociśtę, wylosuj siedem kart z orientacjami i zinterpretuj". Dostałam rozkład, który... no, trafił. Nie powiem, że jasnowidzenie, ale kontekst emocjonalny był na miejscu.
Wiem, że to pewnie efekt Barnuma, jak pisze @Sauwak. Ale muszę powiedzieć, że efekt Barnuma działa też na żywych wróżbitów, a mimo to ludzie z tego korzystają.
@Leonora Tak, efekt Barnuma działa wszędzie. Różnica jest taka, że dobry czytelnik WYCHODZI poza efekt Barnuma — daje Ci coś konkretnego, osobistego, czego ogólnikowy tekst nie da. AI zawsze zostaje w sferze ogólników, bo nie ma dostępu do niczego osobistego. Może to maskować pięknym językiem, ale to dalej ogólnik.
@Sauwak A co jeśli ktoś da AI kontekst? Typu „mam 35 lat, jestem po rozwodzie, pytam o nowy związek" — i wtedy AI dopasowuje interpretację do kontekstu. Czy to nie jest to samo, co robisz, kiedy pytający mówi Ci przed rozkładem, o co pyta?
@Faddi Nie, bo kiedy ja robię czytanie, to nie dopasowuję gotowych bloków tekstu do podanych faktów. Patrzę na karty i widzę w nich coś, co wykracza poza to, co mi powiedziano. Czasem mówię rzeczy, których pytający nie wspomniał. AI nie jest w stanie tego zrobić — ono ZAWSZE operuje wyłącznie na tym, co dostało w prompcie. Nie ma percepcji pozazmysłowej. Nie ma intuicji. Ma statystykę.
Czy strona powrozmi.pl jest taka strona, oparta na ai? Czy są tam prawdziwi ludzie? Ktoś może wie?
Dobra, to teraz zadam prowokacyjne pytanie — a co jeśli intuicja czytelnika to też „statystyka"? Mózg przetwarzający miliony mikroinformacji — mimikę, ton głosu, kontekst, własne doświadczenia — i generujący odpowiedź, którą nazywamy „intuicją"? Z neuronaukowego punktu widzenia nie jesteśmy aż tak daleko od AI.
@Barni To jest redukcjonizm. Jeśli wszystko sprowadzasz do procesów obliczeniowych, to tak — mózg i komputer robią „podobne" rzeczy. Ale ezoteryka z definicji zakłada, że jest coś więcej niż neurobiologia. Jeśli wierzymy w synchroniczność, w pole informacyjne, w energię — to AI nie ma do tego dostępu. A jeśli nie wierzymy, to po co w ogóle stawiamy karty?
@Betalia @Barni To jest chyba najciekawszy wątek w tej dyskusji. Pytanie o AI i tarot w gruncie rzeczy jest pytaniem o to, czym JEST tarot. Jeśli to system symboliczny do autorefleksji — AI może go obsługiwać, bo symbole i ich interpretacje są w bazach danych. Jeśli to kanał do czegoś transcendentnego — AI jest z definicji odcięte, bo nie ma „duszy" w żadnym sensownym rozumieniu tego słowa.
I tu jest puenta: odpowiedź na pytanie „czy AI może wróżyć?" zależy od tego, w co wierzysz na temat natury samego wróżenia.
Mnie tu brakuje jeszcze jednego aspektu — etycznego. Są „tarociści" na Instagramie i Fiverr, którzy biorą pieniądze za czytania, a w rzeczywistości kopiują odpowiedź z ChatGPT. Klient płaci za ludzką intuicję, a dostaje output algorytmu. To jest oszustwo — niezależnie od tego, jak oceniamy jakość samej interpretacji.
@Szaman Dokładnie. I to się już dzieje na masową skalę. Jedna osoba na zagranicznych forach opisywała, jak rozpoznała czytanie od „profesjonalistki", bo sformułowania były identyczne z tym, co jej samej wygenerował ChatGPT na ten sam temat. Te same zwroty, ta sama struktura akapitów. Kobieta zapłaciła 50 dolarów za copy-paste.
Muszę się wtrącić z innej strony. Pracuję z tarotem od wielu lat i stosuję AI — ale jako narzędzie do nauki, nie jako wyrocznię. Kiedy trafiam na kartę, której kombinacja z innymi jest dla mnie niejasna, wpisuję ją do ChatGPT i pytam o historyczne interpretacje, symbolikę, odniesienia do kabały, astrologii. AI jest w tym świetne — jak encyklopedia, która odpowiada na pytania. Nie zastępuje to mojego czytania, ale poszerza mój warsztat.
@Klaudia05 To robię dokładnie tak samo! I muszę powiedzieć, że ChatGPT lepiej niż Google wyjaśnia mi połączenia między kartami. Jak wpiszesz „Trójka Mieczy obok Dziewiątki Pucharów w pozycji przeszłości, co to może znaczyć?" — dostajesz naprawdę rozbudowaną interpretację, często z niuansami, których nie znalazłabym w jednej książce.
@Kasiulka25 Tylko pamiętaj, że AI halucynuje. Potrafi wymyślić znaczenie karty, która nie istnieje w danej talii. Ktoś testował — poprosił o odczyt z Tarota Drzew, a AI generowało karty, których w tym zestawie nie ma. I opisywało je z przekonaniem, jakby znało je od lat. Potem, kiedy wytknięto błąd, „poprawiło się" — i podało kolejną nieistniejącą kartę.
@Lady Serio? To trochę podważa zaufanie do tych interpretacji, nawet edukacyjnych. Jeśli AI potrafi wymyślić kartę, to skąd mam wiedzieć, że znaczenie, które podaje dla prawdziwej karty, jest poprawne?
@Zorka Dlatego AI jest encyklopedią, nie nauczycielem. Encyklopedię sprawdzasz, nauczycielowi ufasz. Z AI musisz zawsze weryfikować. Ale to samo tyczy się postów na TikToku czy blogów — tam też jest mnóstwo bzdur powtarzanych z ust do ust.
Mam jeszcze jedną obserwację. Robiłam eksperyment — zadałam ChatGPT to samo pytanie pięć razy z rzędu. Za każdym razem dostałam inny zestaw kart i inną interpretację. To nie jest losowość jak w talii — to losowość algorytmu generującego tekst. Czyli „rozkład" zależy od temperatury modelu, seedu, od tego, jak sformułowałam prompt. To nie jest synchroniczność — to parametr w kodzie.
@Gituska I to jest kluczowy argument. Synchroniczność w tarocie polega na tym, że w danym momencie, przy danym pytaniu, przy danej energii pytającego — wypada konkretna karta. Jest jednorazowość tego zdarzenia. AI generuje za każdym razem coś innego, bo tak działa algorytm — nie dlatego, że „odczytało" coś innego.
A co jeśli ktoś potraktuje to właśnie jak orakulum? Typu — „poprosiłam AI, wyszło mi to, nie pytam drugi raz, traktuję jako odpowiedź"? Wtedy jednorazowość jest zachowana — z perspektywy pytającego.
@Dobema Tylko że w takim wypadku źródłem „odpowiedzi" jest generator tekstu, a nie żadne pole informacyjne, synchroniczność ani duchowy przewodnik. Możesz równie dobrze otworzyć losową stronę książki i potraktować pierwszy akapit jako przepowiednię. I to, co ciekawe, ludzie tak robili — bibliomancja. Pytanie brzmi: czy akt WIARY pytającego w jakikolwiek nośnik wystarczy, żeby nośnik „zadziałał"?
Chcę dodać jeszcze coś technicznego. ChatGPT, kiedy „losuje" karty, wcale ich nie losuje. On generuje sekwencję słów, która jest statystycznie prawdopodobna po tym, co napisaliście w prompcie. Jeśli pytacie o miłość, jest większa szansa, że „wypadną" Puchary. Jeśli o konflikty — Miecze. To nie jest losowość — to korelacja z treścią pytania. Prawdziwa talia nie wie, o co pytasz. AI — wie.
@Krysztal Wow, o tym nie pomyślałam. Czyli AI podświadomie „dobiera" karty pod pytanie? To by wyjaśniało, czemu ludzie mówią, że trafienia są celne — bo odpowiedź jest po prostu dopasowana do pytania na poziomie algorytmu, nie synchroniczności.
@Agatha.1 Dokładnie. I to jest fundamentalna różnica, którą ludzie przegapiają. W prawdziwym rozkładzie karta może Cię ZASKOCZYĆ — wypadnie coś, czego się nie spodziewałaś, co nie pasuje do pytania, i to jest właśnie moment, kiedy zaczyna się prawdziwa praca interpretacyjna. AI Cię nie zaskoczy, bo jest zaprojektowane, żeby dawać spójne, zadowalające odpowiedzi.
@Sauwak To brzmi logicznie, ale muszę powiedzieć, że kiedyś ChatGPT dał mi Wieżę na pytanie o spokojną przyszłość w pracy. Więc nie zawsze „dopasowuje" karty miło.
@Kolczasta Wieża to jedna z najbardziej dramatycznych kart w tarocie — AI „wie", że jest kontrowersyjna i dodaje jej do rozkładu, żeby tekst był ciekawszy. To nie jest zaskoczenie — to technika narracyjna. Generatory tekstu unikają monotonii. Wieża w rozkładzie o spokojnej pracy to nie intuicja AI — to algorytm dbający o napięcie w opowieści.
Wejdę z innej strony. Mnie niepokoi coś zupełnie innego — uzależnienie. Ludzie, którzy już mają skłonność do kompulsywnego wróżenia (pytanie o tę samą sprawę po sto razy), teraz mają narzędzie dostępne 24/7, za darmo, bez żadnego filtra. Żywy tarocista może powiedzieć „przestań pytać o to, odłóż karty". AI tego nie powie. Wygeneruje kolejny rozkład, i kolejny, i kolejny.
@Taurus To jest chyba najpoważniejszy problem w tej całej dyskusji. Znam osoby, które pytają ChatGPT po kilkanaście razy dziennie o tę samą sprawę. I za każdym razem dostają inną odpowiedź — co potęguje lęk i dezorientację zamiast dawać jakikolwiek spokój. To jest pułapka.
@Betalia Ale to samo można robić z fizyczną talią. Rozkładać i rozkładać, dopóki nie wypadnie to, co chcesz usłyszeć. To nie jest wina narzędzia — to kwestia osoby.
@Gabka Tak, ale fizyczna talia wymaga wysiłku — tasowanie, wyciąganie, interpretacja. To zwalnia. AI daje odpowiedź w 3 sekundy. Bariera wejścia jest zerowa. A im łatwiej dostęp, tym łatwiej o kompulsję. To jak różnica między pójściem do baru a maniem lodówki pełnej alkoholu w domu.
Chcę wrócić do czegoś, co napisał @Paradoxa. Pytanie, czy wiara pytającego wystarczy, żeby medium zadziałało. Ja uważam, że częściowo tak — ale nie całkowicie. Tarot to system, który był budowany przez stulecia. Każda karta jest naładowana zbiorową symboliką, archetypami, egregorami. AI nie ma tego „ładunku". Produkuje tekst o kartach, ale nie „jest" kartami. To jak różnica między czytaniem o ogniu a siedzeniem przy ogniu.
@Simma Piękna metafora. I myślę, że tu jest sedno — AI operuje na warstwie informacyjnej, ale nie na warstwie energetycznej. Tarot to nie tylko informacja „co znaczy ta karta". To interakcja między energią pytającego, energią czytelnika i energią samych kart (jeśli uznajemy, że karty mają „energię" — a ja uznaję). AI jest pozbawione dwóch z tych trzech elementów.
Fajne rozróżnienie, @Szaman, ale mam obawy, że dla wielu ludzi „warstwa energetyczna" brzmi jak wymówka. Ktoś, kto nie wierzy w energetykę, powie: „A udowodnij mi, że karty mają energię. Bo ja widzę kawałki kartonu z nadrukiem."
@Whisper I będzie miał po części rację. Ale ta osoba i tak nie będzie poważnie korzystać z tarota — bo tarot wymaga pewnego „zawieszenia niewiary". Właśnie dlatego dyskusja o AI i tarocie jest z góry skazana na pętlę — bo uczestnicy wychodzą z kompletnie różnych założeń metafizycznych.