To co krokus napisała na końcu - o braku dopasowania formatu - to chyba najuczciwsze podsumowanie z całej tej rozmowy. Bo większość problemów, które tu opisujecie, nie wynika z tego, że intuicja nie działa, tylko z tego, że próbujecie ją obsługiwać przez system, który ktoś inny wymyślił dla siebie.
@Berkana ale skąd wiesz, że twój własny system jest lepszy? Możliwe, że cudzy jest po prostu bardziej sprawdzony - bo więcej osób go testowało.
@Tamarka89 nie twierdzę, że jest lepszy. Twierdzę, że jest twój, więc masz bezpośredni dostęp do tego, dlaczego coś w nim nie gra. Przy cudzym systemie, jak coś nie działa, to nie wiesz czy to ty, czy system, czy zły moment.
Właśnie to jest problem, kiedy zaczynasz od cudzej metody. Jak nie działa, to lista możliwych przyczyn jest za długa, żeby cokolwiek z tego wyciągnąć. A jak budujesz coś własnego, to przynajmniej wiesz, które zmienne kontrolujesz.
Ale czy to nie jest trochę naiwne? Zakładacie, że każdy jest w stanie sam coś zbudować od zera. A może jednak te cudze systemy istnieją właśnie dlatego, że ktoś przez lata wypracował coś, co ma sens?
@Czeremcha nikt nie mówi, żeby ignorować to, co istnieje. Ale jest różnica między uczeniem się z cudzego doświadczenia a przeszczepianiem cudzej struktury i próbowaniem w niej funkcjonować. Drugie może działać, ale nie musi - i nie ma powodu zakładać, że jak nie działa, to coś jest z tobą nie tak.
I właściwie to jest problem z większością instrukcji, jakie krążą - nie mówią ci, co zrobić jak coś nie gra. Mówią co robić, zakładają, że zadziała, i na tym koniec. Jak nie działa, zostajesz sam.
@Paradoxa to trochę jak z przepisami bez podanego czasu - wiesz co wsypać do garnka, ale nie wiesz kiedy masz wiedzieć, że gotowe.
Mnie przez długi czas zatrzymywało właśnie to, że nie miałam żadnego kryterium 'gotowe'. Robiłam coś, nie wiedziałam czy robię to dobrze, więc robiłam znowu, i to koło się kręciło. Dopiero jak zaczęłam patrzeć wstecz na konkretne sytuacje - co przyszło, co z tego wynikło - to zaczęłam mieć jakikolwiek punkt odniesienia.
@Filomena_67 i to retrospektywne patrzenie wystarczyło? Bo mnie właśnie to niepokoi - że oceniam coś z perspektywy kiedy już wiem, jak się skończyło, i łatwo mi wtedy dopasować sygnał do wyniku.
@krokus to ryzyko jest realne, nie ukrywam. Ale zauważyłam, że jak zaczęłam zapisywać zanim wiedziałam jak się skończy - nawet bardzo skrótowo - to późniejsza ocena wyglądała inaczej. Nie idealna, ale inna. Mniej podatna na to dopasowywanie wstecz.
Właściwie to jest jedna z niewielu rzeczy, gdzie papier naprawdę pomaga. Nie jako dziennik, nie jako rytuał, tylko jako zapis stanu przed. Żebyś miała co z czymś porównać, a nie tylko wspomnienie.
Tylko że przy ADHD ten 'zapis stanu przed' bardzo często wygląda u mnie tak, że wpisuję jedno słowo i odkładam, bo coś mnie odrywa. I potem patrzę na to jedno słowo i nie wiem, czy to był stan przed, czy po, ani co dokładnie miałam na myśli.
@Gienia98 mam podobnie i zaczęłam nagrywać zamiast pisać. Dosłownie - mówię do telefonu, trzydzieści sekund, i zostawiam. Nie słucham od razu. Jak wracam po kilku dniach, to głos jest dużo mniej podatny na reinterpretację niż tekst.
@Emilian i to nie jest dla ciebie dziwne, żeby nagrywać siebie w takich momentach? Pytam szczerze, bo mnie by to rozbiło z rytmu.
@Czeremcha na początku tak, ale to kwestia przyzwyczajenia. Teraz zajmuje mniej czasu niż wpisanie wiadomości. I jest bardziej surowe - nie edytuję w locie jak przy pisaniu.
To ciekawe, bo surowy zapis - bez redakcji - jest chyba bliższy temu, co rzeczywiście przyszło, niż cokolwiek, co zdążyłaś już trochę przepracować w głowie przed wpisaniem. Format ma tu znaczenie.
Ale wróćmy do czegoś - mówicie dużo o tym, jak zapisywać i jak weryfikować. Ale czy ktoś kiedyś celowo próbował ignorować intuicję, żeby sprawdzić co się stanie? Nie z lenistwa, tylko jako test?
@Tamarka89 tak, i wyniki są trudne do interpretacji, bo jak coś poszło nie tak, nie wiesz czy dlatego, że zignorowałeś sygnał, czy dlatego, że ta sytuacja i tak by się tak potoczyła. Nie możesz sprawdzić obu wersji jednocześnie.
To właściwie jest jeden z podstawowych problemów z całą tą dziedziną - brak kontrolowanego eksperymentu. Nie dlatego, że coś jest nie tak z intuicją, tylko dlatego, że życie nie daje ci drugiego podejścia do tej samej sytuacji.
@Paradoxa i to chyba sprawia, że cały ten eksperyment z ignorowaniem intuicji jest nieweryfikowalny z założenia. Nie dlatego, że intuicja nie istnieje, tylko dlatego, że nie masz jak odciąć zmiennych. Więc co właściwie możesz z tego wyciągnąć?
No ale ja nie robiłam tego żeby udowodnić cokolwiek naukowo. Chciałam po prostu zobaczyć jak się czuję, kiedy świadomie robię coś inaczej niż mi podpowiada ten wewnętrzny głos. I wynik był taki, że przez cały czas czułam jakiś dysonans, niezależnie od tego, jak się sprawa skończyła.
@Tamarka89 i to jest ciekawsze niż sam wynik końcowy, moim zdaniem. Że dyskomfort jest w trakcie, nie po. Bo to sugeruje, że coś w tym procesie jest niezależne od tego, czy masz rację.
Właśnie, i to jest coś, o czym rzadko się mówi w kontekście intuicji - że ona nie jest tylko o trafności. Że samo jej słuchanie albo ignorowanie zmienia twój stan w danej chwili. I ten stan też jest informacją.
Ale skąd wiesz, że ten dyskomfort przy ignorowaniu to nie jest zwykły lęk przed zmianą albo po prostu przywiązanie do swojego pierwszego pomysłu? Jak to odróżnić od intuicji właściwej?
@krokus to jest pytanie, nad którym siedzę od dłuższego czasu i nie mam na nie prostej odpowiedzi. U mnie różnica jest w tym, gdzie to czuję fizycznie, jeśli można tak powiedzieć. Lęk przed zmianą siedzi zazwyczaj gdzieś wyżej, jest bardziej natarczywy, kręci się w kółko. Ten drugi sygnał jest spokojniejszy i pojawia się zanim zacznę analizować.
Przepraszam, ale to brzmi trochę jak post-hoc racjonalizacja. Tzn. po fakcie mówisz, że wiedziałaś, bo ten sygnał był spokojniejszy - ale czy rzeczywiście tak to rejestrowałaś w tamtym momencie?
@Czeremcha tak, to jest uczciwa uwaga. Dlatego właśnie zaczęłam zapisywać, jak mówiłam wcześniej. Nie żeby udowodnić samej sobie, że mam rację, tylko żeby zobaczyć, czy ta różnica, którą opisuję, faktycznie pojawia się przed - czy dopiero w retrospekcji.
I co wychodzi z tych zapisów?
@Berkana nierówno. Czasem rzeczywiście jest ta różnica zanotowana wcześniej. Czasem jest coś, co wygląda bardziej na lęk, ale wynik był taki, jakby to jednak była intuicja. Nie ma wzorca, który działałby za każdym razem.
Właściwie to jest uczciwa odpowiedź i chyba jedyna, jaką można dać. Każdy, kto twierdzi, że ma niezawodny sposób na odróżnienie, albo bardzo długo to ćwiczył, albo upraszcza.
Albo ma inny rodzaj sygnału. Bo nie wszyscy dostają to samo. Niektórzy słyszą, niektórzy czują, niektórzy dostają obrazy, a niektórzy po prostu 'wiedzą' i nie potrafią tego zlokalizować gdziekolwiek w ciele ani w głowie.
@Paradoxa i właśnie - czy ty sama wiesz, jaki typ masz? Bo ja przez długi czas myślałam, że to jest coś, co czuję fizycznie, a potem zobaczyłam, że to bardziej nagłe 'wiem' bez żadnego towarzyszącego odczucia.
@Tamarka89 u mnie jest to zmienne i zależy od kontekstu. W sprawach dotyczących ludzi - coś w okolicach splotu słonecznego, klasycznie. W sprawach dotyczących kierunku albo decyzji - bardziej jak nagłe przekonanie, które pojawia się zanim skończyłam formułować pytanie. Ale szczerze? Nie jestem pewna, czy to nie jest zwykłe szybkie przetwarzanie na bazie tego, co już wiem.
To jest chyba jeden z bardziej uczciwych opisów, jakie słyszałem w tym wątku. Że nie wiesz, czy to nie jest po prostu szybkie myślenie. Bo może nie ma znaczenia - jeśli informacja jest użyteczna, to czy pochodzi z 'intuicji' czy z błyskawicznej analizy podprogowej, to co za różnica?
Dla praktyki może nie ma różnicy. Ale dla tego, jak do tego podchodzisz, już tak. Jeśli myślisz, że to analiza, to możesz ją zakwestionować, poszukać błędów, sprawdzić założenia. Jeśli myślisz, że to coś innego, to możesz tej weryfikacji nie robić - i to może być problem albo zaleta, zależy od sytuacji.
Teraz się zastanawiam, czy przy ADHD to nakładanie się tych dwóch rzeczy - szybkiego myślenia i intuicji - jest silniejsze. Bo u mnie te sygnały przychodzą bardzo szybko i jest ich dużo, i nie zawsze wiem, które z nich warto w ogóle zatrzymać.
@Emilian dokładnie to samo. Mam wrażenie, że mój filtr jest ustawiony inaczej niż u innych - wpuszcza za dużo naraz. I potem siedzę z dziesięcioma 'sygnałami' i nie mam pojęcia, który był pierwszy ani który był głośniejszy, bo wszystkie były głośne.
I jak sobie z tym radzisz? Bo to brzmi jak coś, co totalnie blokuje jakiekolwiek działanie.
@Czeremcha nie zawsze blokuje, ale spowalnia. Ja zazwyczaj czekam, aż któryś z tych sygnałów pojawi się drugi raz - niekoniecznie tego samego dnia, ale wraca. I to powtórzenie traktuję jako coś, co zasługuje na uwagę. Nie wiem, czy to 'intuicja', ale działa jako filtr.
@Gienia98 to z tym powtórzeniem sygnału - jak długo czekasz, zanim uznasz, że coś wróciło? Bo ja mam wrażenie, że u mnie wszystko wraca, bo mój mózg po prostu nie odpuszcza żadnego tematu i ciągle do niego wraca z własnej inicjatywy. Czyli nie wiem, czy to sygnał wraca, czy ja go obsesyjnie przytrzymuję.
@Emilian o, to jest dobre pytanie i nie mam na nie eleganckiej odpowiedzi. Staram się odróżniać 'wraca samo' od 'ciągle o tym myślę' - ale przyznam szczerze, że ta granica jest niewyraźna. Mniej więcej tak to u mnie wygląda: jeśli myśl pojawia się w kontekście, który z nią nie ma nic wspólnego, to traktuję to inaczej niż gdy aktywnie siedzę i analizuję ten sam problem. Ale to też nie jest żaden pewnik.