Alchemia od wieków rozpala wyobraźnię – kojarzy się z półmrocznymi pracowniami, poszukiwaniem kamienia filozoficznego i marzeniem o zamianie ołowiu w złoto. Za tą legendą kryje się jednak zdumiewająca opowieść. Historia alchemii to dzieje protonauki, która przez blisko dwa tysiąclecia łączyła chemię, filozofię i duchowość, a po drodze położyła fundament pod nowożytną naukę. Warto poznać jej korzenie, najsłynniejszych mistrzów i sekret Wielkiego Dzieła.
Cały wpis dostępny tutaj: Historia alchemii – kamień filozoficzny i Wielkie Dzieło
Zawsze fascynowała mnie alchemia, ale szczerze mówiąc kojarzyłam ją głównie z zamienianiem ołowiu w złoto. Czy oni naprawdę w to wierzyli? Trochę mi głupio pytać, ale jestem strasznie ciekawa, o co w tym wszystkim chodziło.
@Golta wcale nie ma o co pytać, to świetne pytanie. Alchemia miała dwa cele: transmutację metali w złoto oraz eliksir życia, który miał leczyć i przedłużać życie. Ale to była też cała filozofia przyrody. Dzisiaj mówi się, że alchemia to protonauka, bo z niej wyrosła chemia. Naprawdę w to wierzyli, i to całkiem serio.
A ten cały kamień filozoficzny to co właściwie miało być? Słyszałem tę nazwę milion razy, ale nigdy nie zrozumiałem, czy chodziło o prawdziwy kamień, czy o jakąś przenośnię.
@Nibir kamień filozoficzny, po łacinie lapis philosophorum, miał być substancją zdolną przemieniać metale w złoto, a jednocześnie stanowił składnik eliksiru życia. W tekstach opisywano go najczęściej jako czerwony proszek. Traktuj to jako symbol doskonałości, bo nikt nigdy nie udowodnił, że go wytworzył.
No ja tam czytałem że napewno robili prawdziwe złoto, tylko kościół to wszystko ukrywał żeby ludzie nie byli za bogaci. A ten Flamel to wogóle podobno żyje do dzisiaj, gdzieś we Francji go widzieli.
@Dzikitaurus muszę cię poprawić. Nie ma żadnego dowodu, że ktokolwiek przemienił ołów w złoto, to fizycznie niemożliwe w warunkach alchemicznego laboratorium. Nicolas Flamel owszem istniał, ale zmarł w 1418 roku. To, że żyje, to legenda, którą spopularyzowała później literatura. Fajnie, że drążysz temat, ale warto trzymać się faktów.
Mnie najbardziej ujęło to, że u początków alchemii stały kobiety. Maria Prorokini, zwana Marią Żydówką, skonstruowała aparat do destylacji, a jej imię nosi do dziś łaźnia wodna, czyli bain-marie. Używamy jej w kuchni i mało kto wie, skąd ta nazwa.
@Caroletta dokładnie tak. Oprócz Marii warto wspomnieć Zosimosa z Panopolis, który zostawił pierwszy systematyczny wykład alchemii, oraz Kleopatrę Alchemiczkę. Aleksandria była wtedy prawdziwym tyglem kultur i to tam ta sztuka się narodziła.
Przeczytałam o tych czterech etapach Wielkiego Dzieła i trochę się pogubiłam. Nigredo, albedo i tak dalej. Może ktoś wyjaśni po kolei, co oznaczały te kolory?
@Zorka jasne. Nigredo to czerń, czyli rozkład i czarnienie materii. Albedo to biel, czyli oczyszczenie. Citrinitas to żółć, etap dojrzewania. Rubedo to czerwień, spełnienie i narodziny kamienia. Te same etapy odczytywano jako drogę duszy, od chaosu ku dojrzałości.
@Kapturek no nie do końca, bo conajmniej pięć etapów tam było, a rubedo to była ta zielona faza na końcu. Tak przynajmniej gdzieś widziałem na jakimś obrazku.
@Dzikitaurus niestety mylisz się. Klasyczny podział to cztery etapy, a rubedo to czerwień, nie zieleń. Czasem citrinitas łączono z rubedo, więc mówi się nawet o trzech, ale nigdy o zielonej fazie. Kapturek podała to poprawnie.
A czy w alchemii zapisał się jakiś Polak? Wydaje mi się, że kiedyś słyszałam nazwisko Sędziwój, ale nie jestem pewna, czy to ta sama bajka.
@Golta i to jaki Polak. Michał Sędziwój, po łacinie Sendivogius Polonus, był sławny w całej Europie i przebywał na dworze cesarza Rudolfa II w Pradze. Co najciekawsze, opisał pokarm życia zawarty w powietrzu, uzyskiwany z saletry, więc wielu badaczy uważa go dziś za prekursora odkrycia tlenu. Możemy być dumni.
Zdziwiło mnie, że sam Newton zajmował się alchemią. Zawsze myślałam, że to był czysty naukowiec od grawitacji i fizyki.
@Leonora a jednak. Newton zostawił tysiące stron notatek alchemicznych, które ujawniono dopiero długo po jego śmierci. Pomostem między alchemią a chemią był z kolei Robert Boyle, który domagał się ścisłego, doświadczalnego podejścia. Granica między alchemią a nauką była wtedy bardzo płynna.
Dla mnie najpiękniejsze jest to, że całą tę przemianę można czytać symbolicznie, jako przemianę wnętrza człowieka. Trochę jak praca nad sobą, tylko zapisana językiem laboratorium.
@Tarotka to bardzo trafne. Właśnie tak odczytał alchemię Carl Gustav Jung. Uznał zapiski alchemików za obrazowy język psychiki i proces indywiduacji, czyli dojrzewania osobowości. Dlatego alchemia do dziś bywa metaforą każdej głębokiej wewnętrznej przemiany.
To rozumiem, że dziś nie da się nigdzie kupić prawdziwego kamienia filozoficznego? Pytam tak zupełnie serio.
@Nibir nie da się, bo w sensie dosłownym nigdy nie udowodniono jego istnienia. Ale jako symbol wewnętrznej przemiany jest jak najbardziej realny i wciąż inspirujący. To chyba najcenniejsze, co z tej idei zostało.
Warto oddać też sprawiedliwość uczonym arabskim. To oni przejęli wiedzę z Aleksandrii, nadali alchemii nazwę i opisali mocne kwasy oraz aparaturę. Bez nich Europa nie miałaby od czego zacząć.
@Paradoxa zgadza się. Kluczowy był Dżabir ibn Hajjan, znany jako Geber, i jego teoria siarki oraz rtęci jako podstaw metali. Później Paracelsus dołożył do tego sól i tak powstała koncepcja tria prima. To właśnie na tym fundamencie budowano dalej.
@Hellan czekaj, ale Paracelsus to był chyba ten co wymyślił tarota, nie? Wziąść go za alchemika to moim zdaniem gruba przesada, on się zajmował kartami.
@Dzikitaurus znowu coś pomieszałeś. Paracelsus był lekarzem i alchemikiem, to on wprowadził sól do tria prima i położył podwaliny pod jatrochemię, czyli leczenie związkami chemicznymi. Z tarotem nie miał nic wspólnego. Naprawdę warto sprawdzać takie rzeczy przed napisaniem.
Najbardziej poruszające jest dla mnie to, ile alchemia zostawiła nauce. Mocne kwasy, opis nowych pierwiastków jak arsen czy antymon, udoskonalona aparatura laboratoryjna. Z poszukiwania złota wyrosła prawdziwa chemia.
@Kunia to prawda i jest w tym coś pięknego. Ludzie szukali czegoś magicznego, a przy okazji zbudowali fundamenty nowoczesnej nauki. Chyba właśnie dlatego historia alchemii tak wciąga.
Dziewczyny i chłopaki, dzięki wam zupełnie inaczej patrzę teraz na ten temat. Zafascynowało mnie to ujęcie Junga o wewnętrznej przemianie, muszę koniecznie doczytać o indywiduacji. Może założę osobny wątek o alchemii duchowej, bo czuję, że to temat na długie wieczory. Dajcie znać, czy byłoby zainteresowanie.