Zaczęłam ostatnio eksperymentować z czymś, co roboczo nazywam medytacją sensoryczną - zamiast skupiać się tylko na oddechu, staram się świadomie przechodzić przez każdy zmysł po kolei. Najpierw słuch, potem dotyk, zapach, smak, wzrok. I to działa zupełnie inaczej niż klasyczna medytacja, którą znałam. Ciekawi mnie, czy ktoś tu ma podobne doświadczenia albo pracuje w podobny sposób. Bo mam wrażenie, że to otwiera zupełnie inne warstwy uważności niż samo siedzenie i oddychanie.
A jak dokładnie to robisz, że przechodzisz przez zmysły po kolei? Czy to znaczy, że zamykasz oczy i np. tylko słuchasz przez jakiś czas, potem skupiasz się tylko na tym co czujesz skórą i tak dalej? Bo nigdy nie myślałam o medytacji w ten sposób, zawsze mi mówiono, żeby skupiać się na oddechu i tyle.
@Inwokacja_D Mniej więcej tak. Siadam, zamykam oczy i przez może 2-3 minuty staram się naprawdę słyszeć wszystko co jest - lodówka, ptaki, kroki sąsiadów. Nie oceniam, tylko rejestruję. Potem przenoszę uwagę na dotyk - ciężar ciała na krześle, temperatura powietrza na dłoniach, ubranie na skórze. I tak przez kolejne zmysły. Smak jest najtrudniejszy, bo często nie ma co smakować, ale i tak próbuję zauważyć jaki jest teraz posmak w ustach. Brzmi dziwnie, ale po kilku tygodniach czuję jakby te zmysły się naostrzyły na co dzień.
To trochę brzmi jak ćwiczenie z terapii sensorycznej, nie jak medytacja. Czy wy naprawdę uważacie, że siedzenie i słuchanie lodówki to jest coś duchowego, czy raczej po prostu relaks? Serio pytam, bo nie rozumiem gdzie tu wchodzi ta głębsza świadomość o której piszesz.
@Darek_69 A czy relaks i duchowość muszą się wykluczać? Bo mam wrażenie, że to pytanie zakłada, że coś może być albo praktyczne albo duchowe. W tradycjach buddyjskich uważność na zmysły to jest właśnie jeden z podstawowych elementów praktyki, nie jakiś bonus.
Ja próbowałam raz czegoś podobnego na warsztatach i pamiętam, że najbardziej uderzyło mnie skupienie na dotyku. Siedziałam i nagle poczułam jak bardzo nie jestem świadoma własnego ciała na co dzień. Jakby ciało istniało obok mnie, a nie że jestem w nim. Czy to jest normalne wrażenie przy takich ćwiczeniach?
@Granacik Tak, to bardzo częste. Przynajmniej ja miałam dokładnie to samo na początku - takie zdumienie, że ciało cały czas jest i coś czuje, a ja kompletnie tego nie zauważałam. Mnie szczególnie zaskoczyło, że jak skupię się na dłoniach, to zaczęłam czuć w nich delikatne pulsowanie. Nie wiem czy to krążenie, energetyczne coś, czy po prostu efekt skupienia uwagi. Ty też coś takiego czułaś?
Tak, właśnie! Ja czułam to w stopach. Jakieś mrowienie albo ciepło. Zastanawiałam się też czy to nie jest po prostu to, że krążenie normalnie działa, a my tego nie zauważamy. Ale nie wiem, może obie opcje mogą być prawdziwe naraz.
Mnie ciekawi ten zmysł wzroku w takiej medytacji, bo piszesz że pracujesz z zamkniętymi oczami. Jak to wtedy wygląda? Skupiasz się na tym co widzisz przez powieki, tych cieniach i światłach, czy raczej chodzi o wyobraźnię wzrokową?
@Wahadlarka_Z Właśnie to jest ciekawe. Ja czasem robię tę część z otwartymi oczami, ale tak miękkim spojrzeniem - patrzę przed siebie bez skupiania się na żadnym konkretnym punkcie. Zresztą ta technika miękkiego wzroku jest podobno używana w niektórych tradycjach podczas chodzenia lub siedzenia w naturze. A jak mam zamknięte oczy, to tak jak mówisz - obserwuję to co pojawia się za powiekami, te fosforyzujące plamy i cienie. To też jest jakiś materiał do obserwacji.
Trochę nieprecyzyjne jest to pojęcie świadomości sensorycznej w kontekście medytacji, bo można to rozumieć na kilka sposobów. Jedna sprawa to vipassana, gdzie skanem ciała przechodzi się przez doznania. Inna to praktyka z zewnętrznymi zmysłami, jak tutaj opisujesz. Jeszcze inne podejście to praca z praną albo qi przez zmysły wewnętrzne. Co masz na myśli mówiąc świadomość sensoryczna - to zewnętrzne czy wewnętrzne odczucia?
@Ninka_73 Dobre pytanie i przyznam, że sama nie mam na to precyzyjnej odpowiedzi. Zaczęłam od zewnętrznych - dźwięki, faktury, zapachy. Ale po czasie zaczęłam naturalnie wchodzić też w te wewnętrzne, właśnie jak to pulsowanie o którym pisałam. Myślisz, że to są odrębne techniki, które powinno się trzymać oddzielnie, czy mogą się przenikać?
Myślę, że mogą się przenikać, ale warto wiedzieć co się robi i po co. Bo jak mieszasz zewnętrzne i wewnętrzne bez świadomości, to trudno potem ocenić co w praktyce działa, a co nie. Chociaż z drugiej strony może to jest właśnie naturalna droga - od zewnątrz do wewnątrz.
Ja to łączę ze swoją praktyką tarota - przed każdym rozłożeniem staram się przez chwilę skupić na tym co czuję w rękach trzymając karty. Temperatura, faktura, ciężar. To nie jest może typowa medytacja sensoryczna, ale to mnie wprowadza w stan skupienia który jest inny niż zwykłe siedzenie z kartami. Czy ktoś jeszcze używa takiej uważności sensorycznej jako wejścia do innej praktyki?
@Rezeda Znam to, robię podobnie przed rytuałami. Ale nie myślałem o tym w kategoriach świadomości sensorycznej, raczej jako uziemienie. Ciekawe, że wymieniasz te kategorie, bo to zmienia trochę sposób w jaki o tym myślę. Czy to znaczy, że twierdzisz, że ta wrażliwość na dotyk kart daje ci jakieś informacje, czy to tylko skupienie uwagi?
@Faddi Trudno powiedzieć jednoznacznie. Czasem wydaje mi się, że tak, że coś wyczuwam. Ale mogę też po prostu być bardziej skupiona i przez to lepiej interpretuję. Nie wiem czy da się to rozdzielić. A ty jak to czujesz przy rytuałach?
przepraszam że się wtrącam ale czy taką medytację sensoryczą mozna robić leząc? bo ja nigdy nie mogę siedzieć długo w jednym miejscu i zawsze zasyipam albo mnie boli kręgosłup. czy leżenie psuje medytację?
@Sonia72 Też miałam ten problem na początku. Słyszałam że leżenie jest ok, ale że łatwiej wtedy zasnąć. Chyba chodzi o to, żeby pozycja była wygodna, ale nie tak wygodna, żeby zasnąć. Mnie pomogło leżenie z lekko zgiętymi kolanami - nie jest to superrelaksujące ale nie boli.
A ja mam inne pytanie - czy do takiej medytacji przez zmysły trzeba jakiegoś przygotowania? Czy można po prostu usiąść i zacząć, czy jest jakaś kolejność której trzeba się uczyć? Bo czytałam gdzieś że zły start może utrudnić całą praktykę.
@Wieszczkaa Nie wiem o jakiej złej kolejności to czytałaś, ale z mojego doświadczenia można zacząć bez żadnego przygotowania. Ja zaczęłam od słuchu bo to mi było najłatwiejsze - zawsze jest co słyszeć. Myślę, że ważniejsze jest żebyś zaczęła od zmysłu który jest dla ciebie najbardziej neutralny, nie przytłaczający. Dla kogoś z nadwrażliwością słuchową może lepiej zacząć od dotyku. A skąd ta informacja o złym starcie, możesz powiedzieć więcej?
a co z węchem? nikt nie wspomniał o zapachu w tej medytacji. bo ja np jak czuje jakiś ładny zapach to od razu się relaksuje, czy to też można jakoś ćwiczyć świadomie?
@Sonia72 Zapach to akurat bardzo ciekawy zmysł właśnie dlatego, że jest bezpośrednio połączony z układem limbicznym - czyli z emocjami i pamięcią. Więc jak skupiasz się na zapachu podczas medytacji, to możesz wywołać bardzo konkretne wspomnienia albo stany. Próbowałaś kiedyś po prostu siedzieć i przez chwilę tylko wąchać powietrze, bez oceniania czy zapach jest ładny czy nie?
@Kamilka65 nie nie próbowałam, nie wpadłam na to że można tak po prostu. zawsze myślałam że do medytacji trzeba kadzidła albo olejki eteryczne żeby w ogóle miało sens
Kadzidła są fajne, ale nie są konieczne. Ja akurat przez długi czas używałam różnych zapachów jako kotwicy - żeby szybciej wejść w stan skupienia. Ale potem okazało się, że jestem od tego trochę uzależniona i bez zapachu trudno mi było się skupić. Teraz staram się ćwiczyć też bez, żeby umiejętność nie była przywiązana do jednego bodźca.
No właśnie, to brzmi jak warunkowanie pawłowowskie a nie medytacja. Czy to nie jest problem, że człowiek się uczy skupiać tylko przy konkretnym zapachu, a nie sam z siebie? Pytam szczerze, bo mi się wydaje, że to trochę odwrotnie do tego o czym tu mówicie - zamiast rozwijać świadomość, uzależniasz się od zewnętrznego bodźca.
@Darek_69 Słuszna uwaga i sama doszłam do podobnego wniosku, stąd ta zmiana w praktyce. Myślę, że na początku takie kotwice mogą pomagać, ale jeśli zostają na stałe to faktycznie ograniczają. Z drugiej strony pytanie, czy to jest problem sam w sobie. Masz jakieś zdanie na ten temat?
Nie wiem, nie praktykuję. Ale logicznie rzecz biorąc, jeśli celem jest rozwijanie świadomości niezależnie od warunków zewnętrznych, to uzależnienie od zapachu wydaje mi się sprzeczne z tym celem. Choć może się mylę.
To zależy co jest celem. Jeśli ktoś chce medytować głównie dla redukcji stresu, to kotwica zapachowa jest całkowicie ok i nie ma żadnego problemu. Jeśli celem jest coś bardziej jak vipassana - niezależna obserwacja - to Darek ma rację, że zewnętrzny bodziec jako warunek konieczny to problem. Ale warto wiedzieć co się chce osiągnąć, bo wtedy ocena jest łatwiejsza.
@Ninka_73 A co jeśli cel się zmienia w trakcie praktyki? Bo ja zaczęłam od relaksu, a po czasie zaczęło mi na tym zależeć też inaczej, bardziej... nie wiem jak to nazwać, głębiej? I nie mam pewności czy moja praktyka nadąża za tym.
@Rezeda To akurat normalne i chyba nieuniknione. Praktyka zmienia perspektywę i potem to co było wystarczające zaczyna być za mało. Pytanie co konkretnie czujesz, że ci nie nadąża - technika, głębokość skupienia, coś innego?
@Ninka_73 Chyba głębokość. Czuję zmysły, rejestruję, ale mam wrażenie że jestem bardziej obserwatorem z zewnątrz niż kimś kto jest naprawdę w tym doświadczeniu. Jakby była jakaś szyba między mną a doznaniem. Czy to jest etap przejściowy czy coś do poprawienia?
Mam dokładnie to samo co opisujesz - ta szyba. Zastanawiam się czy to nie jest właśnie to rozróżnienie między byciem świadomym a byciem obecnym. Można być świadomym że coś się dzieje i jednocześnie nie być w tym w pełni. Tylko jak to przeskoczyć, tego nie wiem.
@Wahadlarka_Z Myślę, że samo rozpoznanie tej szklby to już jest krok. Ale mam pytanie - czy ta szyba pojawia się od razu jak zaczynacie medytację, czy dopiero po jakimś czasie?
@Kamilka65 U mnie od razu praktycznie. Siadam i już czuję że obserwuję siebie obserwującego. Jak matrioszka.
Ja to rozumiem inaczej - myślałam, że ta obserwacja to właśnie jest cel. Że chodzi o bycie świadkiem. To teraz nie wiem czy dobrze rozumiem o co w ogóle chodzi w tej praktyce, bo wychodzi na to że jest więcej warstw niż myślałam.
@Inwokacja_D To zależy od tradycji. W niektórych podejściach ta pozycja świadka to jest właśnie to, do czego się dąży - czysta obserwacja bez identyfikowania się z doznaniami. W innych chodzi o pełne zatopienie się w doświadczeniu. Obydwa mają sens, tylko inny. Która opcja bardziej do ciebie przemawia?
Szczerze? Nie wiem jeszcze. Jestem zbyt na początku żeby to ocenić. Ale to co mówisz o zatapianiu się w doświadczeniu brzmi dla mnie bardziej... prawdziwie? Choć może to tylko dlatego, że jestem przyzwyczajona do myślenia o medytacji jak o relaksie.
Czytam tę rozmowę o tej szybie i mi się przypomniało coś z warsztatu - prowadząca mówiła żeby zamiast skupiać się na doznaniu, stać się doznaniem. Nie wiem czy to ma sens, bo dla mnie to wtedy brzmiało bardzo abstrakcyjnie. Ale może teraz w kontekście tej rozmowy to jest właśnie to przejście o którym piszecie?
@Granacik Stać się doznaniem to mi się kojarzy z technikami które znam z kontekstu rytuałów - pewien rodzaj zatarcia granicy między obserwatorem a obserwowanym. Ale tam to jest konkretna metoda, nie coś co się dzieje samo. Czy ta prowadząca mówiła jak to osiągnąć, czy tylko stwierdziła że tak ma być?
@Faddi Mówiła żeby przestać nazywać doznania. Tzn zamiast myśleć 'czuję ciepło w rękach', po prostu być w tym cieple bez słów. Podobno samo etykietowanie odsuwa od bezpośredniego doświadczenia. Próbowałam, ale po chwili zawsze wróciłam do nazywania, bo głowa sama to robi.
To co mówi Granacik o nienanazywaniu - to jest konkretna technika, w niektórych tradycjach zen nazywa się to 'direct experience' albo po prostu 'bare attention'. Ale mam pytanie do tych co próbowali: czy jak przestajecie etykietować, to świadomość doznania rośnie czy maleje? Bo u mnie paradoksalnie najpierw maleje, jakby słowa były jakimś uchwytem.
@Faddi To ciekawe bo u mnie jest odwrotnie - jak przestaję nazywać to doznanie jakby puchnie, robi się większe niż kiedy je opisuję. Ale potem nie wiem co z nim zrobić, bo nie mam punktu odniesienia. Może to jest właśnie to wyjście poza szybę o którym pisałyśmy wcześniej?
Właśnie dlatego chyba mnie ta szyba nie odpuszcza - ja non stop nazywam. Nawet jak mówię sobie żeby nie nazywać, to myślę 'teraz nie nazywam' i to też jest etykieta. Jak to w ogóle przerwać?
@Wahadlarka_Z Prowadząca na tym warsztacie mówiła coś o tym, że nie chodzi o to żeby zatrzymać myślenie siłą, tylko żeby skierować uwagę głębiej niż myśl. Jakby zejść piętro niżej. Ale nie umiałam tego powtórzyć samodzielnie, ona robiła to prowadząc głosowo.
@Granacik A ta prowadząca mówiła coś konkretnego o zmysłach? Bo to co opisujesz brzmi bardziej jak praca z myślami niż z percepcją sensoryczną. Ciekawi mnie czy to jest spójna technika czy raczej zbiór wskazówek.
Czytam to i trochę nie rozumiem - wy opisujecie coraz subtelniejsze stany, ale czy ktoś potrafi powiedzieć po czym poznać że 'wyszedł poza szybę'? Jak weryfikujecie że to jest głębsze doświadczenie, a nie tylko inne? Szczerze pytam.
@Darek_69 Uczciwe pytanie. Ja osobiście nie mam dobrego kryterium zewnętrznego. Poznaję to raczej po tym że po medytacji czuję się inaczej - bardziej zakorzeniona, mniej rozbiegana w głowie. Ale to jest bardzo subiektywne i wiem, że to nie zadowoli sceptyka.
Mnie też to zastanawia co mówi Darek. Może to jest trochę jak ze snami - nie wiesz że śpisz, dopiero jak się budzisz. Może tę szybę widać dopiero jak jej już nie ma? Ale to oczywiście nic nie mówi o tym jak ją usunąć.
@Inwokacja_D To porównanie ze snem mi się podoba. W pracy ze snami jest coś podobnego - świadomy sen poznajesz właśnie po tym że masz nagłą pewność że śnisz, nie masz żadnych 'dowodów'. Może w medytacji jest tak samo i to jest normalne?
Wracając do zmysłów - bo trochę odeszliśmy - mam takie pytanie: czy wy przy uważności sensorycznej skupiacie się na jednym zmyśle naraz czy próbujecie ogarniać wszystko jednocześnie? Bo ja próbowałam tego drugiego i to był chaos.
@Rezeda Próbowałam obu. Jeden zmysł naraz - daje mi dużo spokoju ale czasem wchodzę w rodzaj tunelu i tracę resztę. Wszystko naraz - jak mówisz, chaos. Zastanawiam się czy jest jakaś trzecia opcja.
Ta 'trzecia opcja' to właśnie coś co opisują tradycje jogiczne jako 'sensorium' - pewien rodzaj miękkiej, otwartej uwagi bez kierowania jej nigdzie konkretnie. Ale to też brzmi abstrakcyjnie kiedy się to opisuje słowami. Granacik, twoja prowadząca robiła coś takiego?
@Faddi Nie wiem czy to samo. Ona mówiła żeby 'szeroko widzieć' ale to było przy pracy ze wzrokiem, nie z całością zmysłów. Mam notatki gdzieś z tego warsztatu, mogę sprawdzić jak to konkretnie nazywała.
Przepraszam że się wtrącam, ale mam takie głupie pytanie - czy jak macie zamknięte oczy to ten zmysł wzroku w ogóle działa w tej medytacji? Bo mi się wydawało że go wykluczamy kiedy zamykamy oczy i skupiamy się na reszcie.
@Sonia72 To nie jest głupie pytanie, serio. Przy zamkniętych oczach nadal masz percepcję wzrokową - widzisz czerń, czasem kolory, powidoki. To też jest doznanie wzrokowe, tylko inne niż patrzenie na coś. Niektóre techniki na tym właśnie pracują.