Ale to mi się wydaje, że wraca tu pytanie o wodę jako taki szczególny element. Bo mycie można zastąpić czymś innym, jak Mara mówiła. Ale czy można zastąpić właśnie wodę? Chodzi mi o to, że we wszystkich tych tradycjach, o których tu mówimy - mykwa, misogi, ghusl - jest właśnie woda. Nie kamień, nie świeca, nie dźwięk. Dlaczego akurat woda wydaje się taka powszechna w tych kontekstach?
@Teodozja_H jest kilka poziomów odpowiedzi na to. Praktyczny - woda zmywa, jest dostępna, działa na skórę w sposób odczuwalny fizycznie. Symboliczny - wiele tradycji łączy wodę z przejściem, ze śmiercią i odrodzeniem. Ale jest też poziom, który mnie bardziej interesuje: woda jest jednym z niewielu elementów, który jednocześnie działa na ciało i ma bogatą symbolikę kosmologiczną w prawie wszystkich kulturach. Gaston Bachelard pisał o tym w "L'Eau et les Rêves" - że woda wywołuje w nas pewne archetypy niezależnie od kulturowego tła. Nie wiem, czy to wyjaśnia powszechność, ale może ją opisywać.
Serio, Cyprian, to z Bachelarda to ciekawe. Ale wracając do Teodozji - zastanawiam się, czy nie chodzi też o coś bardziej przyziemnego. Woda jest jedynym z żywiołów, który można bezpiecznie "dotknąć" w sensie zanurzenia całego ciała. Ogień, ziemia, powietrze - żaden z nich nie daje tego samego fizycznego kontaktu. I może dlatego w rytuałach oczyszczenia woda wygrała - bo najłatwiej nią objąć całą powierzchnię ciała, co z kolei ma znaczenie symboliczne.
A woda w rzece vs woda z kranu - to ma znaczenie? Bo moja babcia myła ręce z kranu i jej "działało", ale gdzieś słyszałam że do rytualnego oczyszczenia powinna być żywa woda, to znaczy płynąca ze źródła albo z rzeki. Czy to jest ważne czy nie?
W tradycjach halachicznych różnica między wodą żywą a zebraną ma znaczenie prawne - mykwa może być wypełniona tylko określonym rodzajem wody, w tym wodą deszczową. Ale w praktykach shintoistycznych misogi historycznie wykonywano w naturalnych zbiornikach, choć współcześnie wiele świątyń ma baseny zasilane wodą wodociągową. Wydaje mi się, że pytanie o źródło wody to pytanie o to, czy sam element ma znaczenie niezależnie od intencji, czy tylko intencja nadaje mu znaczenie. I różne tradycje różnie na to odpowiadają.
Dobra, to mi teraz rozjaśnia coś, co mnie męczyło. Czyli jeśli robię coś samodzielnie i nie wiem, jakiej wody używać, to mogę to traktować jako kwestię otwartą, nie jako błąd? Bo czytałam różne rzeczy i połowa mówiła, że woda z kranu to w ogóle nieważna dla rytuałów, i to mnie blokowało.
@Karinka.1 a co chcesz osiągnąć przez to oczyszczenie? Bo to zmienia odpowiedź. Jeśli szukasz skupienia i zmiany stanu przed praktyką, woda z kranu działa tak samo jak woda ze źródła na poziomie fizycznym i - większość by powiedziała - na poziomie intencji. Jeśli pracujesz w systemie, który ma konkretne wymagania dotyczące źródła wody, to wtedy ma znaczenie. Blokowanie się przed startem na błędzie, którego nie wiesz, czy popełniasz, to odwrotność skupienia.
To jest właściwie praktyczna rada, której mi brakowało w tej dyskusji. Ale teraz mam kolejne pytanie - co z temperaturą? Bo intuicyjnie zimna woda wydaje mi się bardziej "oczyszczająca", a ciepła bardziej relaksująca. Czy jest jakaś tradycja, która rozróżnia te dwa stany?
@Mara misogi tradycyjnie wykonuje się w zimnej wodzie i to nie jest przypadek - chodzi o shugyo, czyli ascetyczny wysiłek, który jest częścią praktyki. Zimno jest tutaj celowo dyskomfortowe. To jest odwrotność relaksu. W sufizmie są praktyki ablucji, które też nie zakładają komfortu termicznego jako celu. Ale w kabale temperatura nie jest w zasadzie regulowana - liczy się przede wszystkim objętość wody i czy jest ona koszernie zebrana. Więc odpowiedź brzmi: zależy od tradycji i od tego, czemu ma służyć dyskomfort.
Mam wrażenie, że ta dyskusja jest dobra, ale zatrzymaliśmy się za bardzo na zewnętrznych parametrach - temperatura, źródło wody, forma. A nie wróciliśmy do pytania z początku wątku, które jest chyba najbardziej fundamentalne: czy ktoś, kto nigdy się nie myje albo ma wyraźny problem z higieną, jest w gorszej pozycji do rytuału? Nie pytam o komfort innych. Pytam o to, czy stan fizyczny ciała - nie intencja, nie woda, nie tradycja - sam w sobie coś zmienia.
To jest pytanie, które świadomie zostawiłem otwarte w tytule wątku. I myślę, że można na nie odpowiedzieć na kilku poziomach. Poziom pierwszy: ciało jest środkiem do skupienia - brud, smród, swędzenie mogą rozpraszać, czyli higieniczne ciało jest neutralne lub pomocne. Poziom drugi: w niektórych tradycjach celowe zaniedbanie higieny jest formą ascezy i paradoksalnie wzmacnia koncentrację poprzez dyskomfort. Poziom trzeci: jeśli przyjmujemy, że istnieje coś w rodzaju energii pola wokół ciała, to pytanie staje się empiryczne - czy stan fizyczny ciała zmienia to pole. I tu każdy musi odpowiedzieć sam, bo nie ma weryfikowalnych danych.
Czytam ten wątek od początku i jestem trochę zagubiony, ale to zdanie Pustelnika o "ascezie przez zaniedbanie" mnie zatrzymało. To znaczy, że brudzenie się celowo może być praktyką? Kojarzę, że niektórzy jogini w Indiach robią coś podobnego, ale nigdy nie rozumiałem dlaczego. Czy to jest faktycznie uznawana praktyka, czy marginalna?
Tak, jogini aghori w Indiach celowo przebywają na cremation grounds, smarują się popiołem ze spalonych ciał, jedzą z czaszek - i to nie jest zaniedbanie, to jest odwrócenie norm czystości jako praktyka tantryczna. Chodzi o to, żeby rozbroić lęk przed tym, co nieczyste, co śmiertelne. Ale mnie zastanawia jedno - czy to jest o ciele, czy o psychice? Bo fizyczne zabrudzenie służy tam czemuś wewnętrznemu, nie jest celem samym w sobie.
@Young dokładnie tak to rozumiem. Aghori to skrajny przykład, ale ilustruje zasadę: zaniedbanie higieniczne jako sposób... przepraszam, jako metoda rozbrajania ego przywiązanego do komfortu i czystości społecznej. Problem polega na tym, że większość zachodnich praktyków, kiedy "nie myje się dla praktyki", tak naprawdę po prostu nie myje się. Brak intencji zamienia ascezę w zaniedbanie. To nie jest to samo.
I tu jest sedno. Intencja robi różnicę między postem a głodówką, między milczeniem a niemotą, między rytualnym brudem a zwykłym brudem. Ale właśnie to znowu wróciło do pytania Mary sprzed kilkunastu postów - czy intencja wystarczy, czy potrzebna jest forma? Bo aghori ma formę, ma kontekst, ma tradycję, która nadaje sens temu zabrudzeniu. Ktoś, kto po prostu rezygnuje z prysznica "bo tak", nie ma tego kontekstu.
Dobra, ale teraz się zastanawiam - skoro mamy dwa bieguny, rytualne mycie i rytualne zabrudzenie, to co jest po środku? Czy codzienna higiena, taka zupełnie zwyczajna, w ogóle ma jakieś znaczenie dla praktyki? Czy to jest neutralne, czy może wręcz przeszkadzać?
@Mara myślę, że codzienna higiena to taki baseline - ani nie pomaga, ani nie przeszkadza. Przeszkadzać zaczyna dopiero, kiedy staje się obsesją. Znam osoby, które spędzają więcej czasu na "rytualnym przygotowaniu ciała" niż na samej praktyce i mam wrażenie, że to jest ucieczka od tej praktyki, nie przygotowanie do niej.
To jest celna obserwacja, Henia. Widziałem to zjawisko nie raz - kiedy przygotowanie staje się ważniejsze niż samo działanie. Ale czy to jest problem specyficzny dla praktyk ezoterycznych, czy ogólny wzorzec prokrastynacji? Bo mam wrażenie, że ludzie tak samo zachowują się z nauką, z pisaniem, z czymkolwiek wymagającym skupienia.
@Jacek to jest prokrastynacja, ale tutaj ma specyficzny mechanizm. W praktykach, gdzie nie ma zewnętrznego kryterium sukcesu, przygotowanie daje poczucie działania bez ryzyka porażki. Rytuał oczyszczenia zawsze "się uda", bo nie masz jak sprawdzić, czy się nie udał. Sama praktyka już tak łatwa nie jest.
To jest dokładnie to, co próbowałam uchwycić wcześniej przy weryfikacji. Jeśli nie ma zewnętrznego kryterium, to skąd wiadomo, że cokolwiek zaszło? I teraz Cyprian dodaje, że właśnie dlatego ludzie tkwią w przygotowaniu - bo jest bezpieczniejsze. To mi się łączy w coś niepokojącego.
@Novaria niepokój jest uzasadniony, ale pamiętaj, że brak zewnętrznego kryterium nie oznacza braku jakiegokolwiek kryterium. W praktykach kabalistycznych ocena skuteczności jest wewnętrzna, ale nie dowolna - sprawdzasz ją przez zmianę w rozumieniu, w relacjach, w tym, jak podejmujesz decyzje. To nie jest "czuję się lepiej", to jest konkretna zmiana zachowania.
Ale czy to nie jest trochę zbyt długoterminowe, żeby działało jako weryfikacja? Bo jeśli mam sprawdzić, czy rytuał oczyszczenia z zeszłego miesiąca cokolwiek zmienił, to już nie pamiętam, jaki byłam przed nim. Mam wrażenie, że tu potrzebne jest prowadzenie jakichś notatek albo coś w tym stylu.
@Teodozja_H Właśnie dlatego prowadzę dziennik praktyk od kilku lat. Nie po to, żeby "udowodnić" skuteczność, ale żeby w ogóle mieć punkt odniesienia. I kiedy patrzę wstecz, to widzę pewne wzorce - kiedy robiłam oczyszczenia regularnie, następujące po nich zapisy są inaczej napisane, bardziej skupione. Ale nie wiem, czy to rytuał, czy po prostu regularność jako taka.
@Oksanka64 i to jest chyba najuczciwsza odpowiedź w tym wątku. Nie wiesz, czy to rytuał, czy regularność. To rozróżnienie jest naprawdę trudne do zrobienia bez kontrolowanego eksperymentu, a kontrolowany eksperyment niszczy rytuał, bo rytuał wymaga wiary w jego sens.
Zaczekajcie, bo mi się wydaje, że za bardzo komplikujemy weryfikację. Pytanie z tytułu wątku jest prostsze - mycie vs duchowe czyszczenie. I mam takie pragmatyczne podejście: jeśli przed praktyką jestem brudna i śmierdzę, to będę się tym rozpraszać. Jeśli jestem czysta fizycznie, mam o jeden problem mniej. Duchowe czyszczenie może działać niezależnie, ale nie zadziała lepiej, jeśli ciało przeszkadza.
Rodis ma rację w sensie praktycznym i myślę, że to jest odpowiedź na pytanie, od którego zaczął ten wątek. Ciało nie jest przeszkodą do ominięcia, jest częścią praktyki. Ale to nie znaczy, że musi być czyste w sensie higienicznym - musi być niekłopotliwe. Dla większości ludzi w codziennych warunkach oznacza to zwykłą higienę. Dla aghori oznacza to coś odwrotnego. Kontekst decyduje.
To mi trochę odpowiada na pytanie, ale mam jeszcze jedno - co z zapachami? Bo mówiliśmy o kąpieli, o wodzie, ale np. kadzidła, olejki - to też jest "czyszczenie" przez zmysł węchu? Czy to inna kategoria w ogóle?
@Jasnowidz to jest inna kategoria, ale pokrewna. Kadzidła w wielu tradycjach służą dosłownie do oczyszczania przestrzeni - dym wypędza złe duchy w szamanizmie, fumigacja w starożytności była zabiegiem zarówno higienicznym jak i religijnym. Ale na ciele działa inaczej niż woda - nie zmywa, nakłada. To jest raczej namaszczenie niż oczyszczenie.
A myślałam, że kadzidła to jest właśnie takie oczysczczenie przestrzeni, nie ciała. Sama używam przed praktyką, ale nigdy nie myślałam o tym w kontekście własnego ciała. To znaczy że powinnam też siebie okadzić?
@Druidka okadzanie ciała pojawia się w różnych tradycjach - w starożytnym Egipcie kapłani okadzali się przed wejściem do świątyni, w niektórych praktykach szamańskich dym jest przepuszczany wokół ciała osoby. Ale to jest zmiana stanu przestrzeni wokół ciała, nie samego ciała. Rozróżnienie jest płynne.
Dobra, bo ja się trochę pogubiłam. Na początku pytanie było o to czy higiena fizyczna wpływa na praktykę. I myślę, że przez tę całą rozmowę doszliśmy do tego, że wpływa, ale nie dlatego, że ciało musi być czyste, tylko dlatego, że ciało nie powinno przeszkadzać. Czy dobrze to rozumiem czy coś mi umknęło?
@Karinka.1 mniej więcej tak, ale jest jeszcze jeden wątek, który gdzieś nam uciekł - to, że samo mycie może być praktyką, nie tylko przygotowaniem do niej. I że różnica między myciem rytualnym a zwykłym myciem leży w tym, co z tym robisz mentalnie, nie w samej wodzie. Przynajmniej taki wniosek wysnułam z tej dyskusji, choć pewnie Pustelnik albo Kabalista by to lepiej uściślili.
@Henia64 no dobra, ale to co mówisz o myciu jako praktyce, a nie tylko przygotowaniu - to mnie trochę zawiesza. Bo jak to właściwie wygląda w praktyce? Tzn. ja się myję i... co, mam jednocześnie o czymś myśleć? Wypowiadać jakieś słowa? Bo brzmisz jakbyś wiedziała, co z tym zrobić, ale ja kompletnie nie wiem jak to "przełączyć" z czynności na rytuał.