Wpadłem na to czytając stary numer New Scientist - Hessdalen Lights. Norweska dolina, 12-15 kilometrów długości, środkowa Norwegia, prawie pusta - kilkaset mieszkańców. Plus od początku lat 80-tych regularne obserwacje świetlnych kul, które pulsują, dzielą się, łączą, mają różne kolory. Plus to nie jest jednorazowy fenomen - to się dzieje od 40 lat. Plus pomiarów udokumentowanych dziesiątki. Plus radar, magnetometry, spektrometry. Plus Erling Strand i Project Hessdalen ciągle prowadzi badania. Dla mnie - jedna z najmniej znanych, ale najbardziej wiarygodnych spraw paranormalnych. Dlaczego prawie nikt o tym w Polsce nie mówi?
Bo Hessdalen wymaga większej cierpliwości niż klasyczne tematy. To nie jest "spektakularne porwanie", "tajemnicze zniknięcie", "spotkanie z istotami". To są kule światła pulsujące nad doliną przez 40 lat. Plus naukowy charakter - dane, dane, dane. Plus mało dramaturgii. Plus to się dzieje w odległym rejonie Norwegii, mało dostępnym. Plus norweskie media to lokalizują, polskie raczej nie. To jest fenomenologia dla erudytów, nie dla widzów Netflixa.
@Lubon Plus chcę dodać kontekst który czasem umyka. Hessdalen Lights są jednym z najbardziej udokumentowanych zjawisk paranormalnych w historii - prawdopodobnie obok świateł w Brown Mountain w Karolinie Północnej i Marfa Lights w Teksasie. Plus to są trzy podobne wieloletnie fenomeny świetlne. Plus tylko Hessdalen ma stałą obserwację instrumentalną - Blue Box, stację pomiarową zainstalowaną w 1998, działającą do dziś. 27 lat ciągłego monitoringu. Plus dane są publicznie dostępne.
@Lubon Plus jak każda dyskusja o Hessdalen powinna zaczynać się od kontekstu - Hessdalen to "Norweski Skinwalker Ranch". Tylko że Skinwalker ma element dramatyczny (UFO, krępy bydła, niewytłumaczalne tragedie), a Hessdalen jest "spokojnym fenomenem". Nikomu nie szkodzi, niczego nie atakuje. Po prostu kule światła w dolinie. Plus to jest argument za autentycznością - gdyby to były fałszerstwa, byłby element dramaturgiczny.
@Lubon Dla mnie kluczowy szczegół - eksperyment z laserem 1985. Erling Strand i jego ekipa wycelowali laser w jedną z kul. Kula pulsowała z określoną częstotliwością. Po wcięciu laseru - częstotliwość pulsacji się PODWOIŁA. Wyłączyli laser - wróciła do normalnej. Powtórzyli 9 razy. W 8 z 9 razy efekt zaobserwowano. To nie jest "halucynacja zbiorowa". To są dane instrumentalne pokazujące interakcję.
@Lurisk Eksperyment z laserem to jest spektakularne, ale wymaga lupy metodologicznej. Plus 8 z 9 prób - co z 9. próbą? Statystycznie to nie jest "8 sukcesów na 9", to jest "kilka udokumentowanych reakcji". Plus nie ma w publikacji raportowanych warunków kontrolnych - czy obserwacja była ślepa? Czy eksperymentatorzy wiedzieli kiedy uruchamiają laser? Plus pulsacja sama w sobie może być fluktuacją losową. Eksperyment ciekawy, ale nie wystarczy do wniosku "kula jest świadoma".
@Hellan Słusznie metodologicznie. Plus Strand sam mówił że eksperyment był wstępny. Plus replikacji nikt nie robił systematycznie. Plus to jest jeden z wątków, w którym Hessdalen czeka na lepszego naukowca. Plus Massimo Teodorani próbował powtórzyć, ale jego rezultaty są mniej spektakularne. Plus problem - laser bezpiecznie kierowany w plazmę kosmiczną to eksperyment niezerowego ryzyka.
Wracając do historii. Hessdalen Lights nie zaczęły się w 1981. Pierwsze udokumentowane obserwacje są z 1811 roku - lokalne kroniki XIX-wieczne opisują "dziwne światła nad doliną". Plus regularne obserwacje w okresie międzywojnia. Plus wzrost częstotliwości od lat 1930-tych. Plus dopiero 1981 jako moment "wybuchu" - do 20 obserwacji tygodniowo. Plus po 1985 - około 20 obserwacji rocznie. Dziś - kilka rocznie, ale wciąż się dzieje.
@Klaudia05 Plus warto zwrócić uwagę że Hessdalen Valley była historycznie obszarem górniczym. Plus kopalnie miedzi działały tam od XVIII wieku. Plus rudy zawierają cynk, miedź, siarkę, skand. Plus wszystkie te elementy mają znaczenie dla teorii plazmowych. Plus to nie jest przypadek geograficzny - to są specyficzne warunki geochemiczne tej doliny.
Najważniejsza postać tego tematu - Erling Strand. Norweg, profesor electronics i telecommunications, Østfold University College. Plus założył Project Hessdalen w 1983. Plus zarządza nim do dziś. Plus ponad 130 wystąpień naukowych na świecie. Plus jego pierwszy raport z 1984 jest fundamentem całej późniejszej literatury. Plus w panelu doradczym był J. Allen Hynek - klasyk amerykańskiej ufologii naukowej, były naukowy konsultant US Air Force Project Blue Book. Plus Hynek osobiście odwiedził Hessdalen w 1985.
@Cohen Plus to ważne - Hynek nie był propagatorem UFO w klasycznym sensie. On był astronomem, akademickim sceptykiem, który STAWAŁ SIĘ stopniowo otwarty wobec niewyjaśnionych zjawisk. Jego wizyta w Hessdalen w 1985 dała Project Hessdalen legitymację międzynarodową. Plus dziś, gdy Project trwa 40 lat, jest jednym z niewielu długoterminowych systematycznych badań paranormalu.
@Cohen Plus drugi kluczowy badacz - Bjørn Gitle Hauge, też z Østfold University College. Plus współzałożyciel Project Hessdalen. Plus odpowiedzialny za instrumentarium. Plus Blue Box jako stała stacja pomiarowa - jego dzieło. Plus rozwija dziedzinę "ATMOSFERYCZNE ZJAWISKA ŚWIETLNE" jako poważną subdyscyplinę. Plus Erling Strand zajmuje się komunikacją międzynarodową, Hauge - lokalną pracą naukową. Para badaczy współpracująca przez dekady.
Z polskiej strony - czy są polscy badacze w Hessdalen? Bo czytam o włoskich (Teodorani), greckich (Vargemezis), niemieckich (Kayal z Würzburga), japońskich. A Polacy?
@Whisper Pojedyncze polskie nazwiska pojawiają się w archiwach Project Hessdalen - studenci na obozach naukowych (science camps), krótkie obserwacje. Ale nie ma głównych polskich nazwisk w literaturze naukowej. Plus polski Nautilus rozważał ekspedycję w latach 2000-tych, ale zrezygnował z powodu kosztów. Plus polskie środowisko parapsychologiczne jest słabsze finansowo niż włoskie czy niemieckie. Plus dojazd do Hessdalen z Polski to logistyczne wyzwanie - dolina w środkowej Norwegii, daleko od dużych miast.
Wracając do charakterystyki samych świateł. Bo to jest kluczowe, by zrozumieć dlaczego naukowo to jest takie ciekawe. Hessdalen Lights mają:
Rozmiar: od kilkudziesięciu cm do 30 metrów średnicy
Kolory: białe, żółte, czerwone, niebieskie, zielone, czasem zmieniają kolor w trakcie obserwacji
Czas trwania: od kilku sekund do ponad godziny pojedynczej kuli
Prędkość: od stacjonarne (zawieszone) do 30,000 km/h zarejestrowane radarem
Energia radiacyjna: do 19 kW - 10 razy więcej niż reflektor helikoptera
Temperatura plazmy: około 5,000 K (mniej niż słońce, więcej niż lawa)
@Pajeczyna Plus jeszcze charakterystyczne zachowania:
Pulsacja rytmiczna (różne częstotliwości)
Dzielenie się na mniejsze kule plus ponowne łączenie
Reakcja na laser (jak opisał Lurisk)
Reakcja na drony - oddalenie lub gaszenie się
Widoczność na radarze nawet gdy niewidoczne wzrokowo
Formacje geometryczne - klastry kul w regularnych układach