Otwieram wątek, w którym mam wrażenie polskie środowisko paranormalu często idzie szybko za narracjami popkulturowymi, zapominając o oryginalnych źródłach. Plus Atlantyda to klasyk klasyków - 2400 lat literatury, badań, spekulacji. Plus dla mnie pytanie ramowe - czy Platon w ogóle pisał o Atlantydzie jako miejscu realnym, czy jako alegorii filozoficznej? Plus to jest pierwsze pytanie, na które trzeba odpowiedzieć - bo od niego zależy cała reszta. Plus chcę otworzyć dyskusję u podstaw - od tekstu Platona, plus jego historycznego kontekstu, plus dopiero potem do lokalizacji plus współczesnych poszukiwań.
Dobre otwarcie. Plus dla mnie kluczowy fakt - Atlantyda pojawia się WYŁĄCZNIE w dwóch dialogach Platona: Timajos plus Krytias, oba napisane ok. 360 p.n.e. Plus żadne inne starożytne źródło nie wspomina o niej niezależnie. Plus to znaczy że cała światowa literatura o Atlantydzie pochodzi z dwóch tekstów jednego autora. Plus to jest klasyczna obserwacja - jeśli Atlantyda była realnym wielkim imperium, dlaczego inni starożytni nie pisali o niej?
@Cohen Plus łańcuch przekazu według Platona:
Egipscy kapłani świątyni Neith w delcie Nilu przekazują historię
Solonowi (ateński prawodawca, ok. 638-558 p.n.e.), który podróżował do Egiptu między 590-580 p.n.e.
Solon przekazał ją swojej rodzinie - Dropides
Dropides przekazał wnukowi Krytiasowi Starszemu
Krytias Starszy przekazał wnukowi Krytiasowi Młodszemu (postać u Platona)
Krytias Młodszy opowiada Sokratesowi w dialogu
Plus to jest 6-pokoleniowy łańcuch przekazu, w tym pierwsza warstwa Egipcjan starsza o "9000 lat". Plus to jest najbardziej delikatna część - tak długie łańcuchy ustnego przekazu są historycznie nieuniknienie zniekształcone.
@Cohen Plus klasyczny tekst Platona o Atlantydzie. Krytias mówi w Timajosie:
"Wyspa była większa niż Libia i Azja razem, była drogą do innych wysp, a z nich można było dostać się do całego przeciwległego kontynentu, który otaczał prawdziwe morze; bo to morze, które jest wewnątrz Słupów Heraklesa, jest tylko portem, mając wąskie wejście, ale tamto inne jest prawdziwym morzem, a otaczająca ziemia może być najbardziej prawdziwie nazwana bezkresnym kontynentem."
Plus to są kluczowe geograficzne markery - Słupy Heraklesa (zazwyczaj rozumiane jako Cieśnina Gibraltarska), prawdziwe morze (Atlantyk?), bezkresny kontynent (Ameryki?).
@Cohen Plus dochodzi chronologia Platona:
Atlantyda istniała 9000 lat przed czasem Solona (czyli ok. 11,600 lat przed naszymi czasami, ok. 9600 p.n.e.)
Walka między Atlantydą i pre-historycznymi Atenami
Atlantyda zatonęła "w ciągu jednego dnia i nocy"
Ateny zostały pochłonięte przez trzęsienia ziemi w tym samym czasie
Plus problem - 9600 p.n.e. to okres mezolitu. Plus nie było wtedy zaawansowanych cywilizacji. Plus to jest pierwsza ogromna trudność dla wszystkich, którzy chcą Atlantydę traktować literacko.
Plus chcę dorzucić od razu klasyczną sceptyczną pozycję. Plus Arystoteles - bezpośredni uczeń Platona - uważał historię Atlantydy za wymysł nauczyciela. Plus Strabo (geograf rzymski 1 w. p.n.e.-1 w. n.e.) przekazuje słynne zdanie Arystotelesa: "Człowiek, który wymyślił Atlantydę, mógł ją też zniszczyć". Plus to znaczy że najbliższy świadek Platonowi - jego uczeń - uważał Atlantydę za literacki konstrukt. Plus to jest mocny argument.
@Hellan Z drugiej strony - Crantor (ok. 335-275 p.n.e.), inny uczeń Platona (przez Xenocratesa), twierdził że osobiście odwiedził Egipt i widział kolumny ze świątyni Neith, na których historia była zapisana hieroglifami. Plus to jest pierwszy bezpośredni świadek twierdzący że Atlantyda była realna. Plus Crantor napisał komentarz do Timajosa - traktowany do dziś jako klasyczne źródło. Plus to są dwa konkurencyjne starożytne stanowiska - Arystoteles sceptyczny vs Crantor wierzący. Plus debata istnieje dłużej niż chrześcijaństwo.
Plus dochodzi kontekst polityczny Platona. Bo dialogi Timajos i Krytias powstały po niepowodzeniu inwazji ateńskiej na Sycylię (415-413 p.n.e.). Plus po zniszczeniu greckiego polis Helike (373 p.n.e.) - miasto zatopiło się w wodach morza w ciągu jednej nocy po trzęsieniu ziemi. Plus Platon żył w czasie obu wydarzeń. Plus to są klasyczne argumenty że Atlantyda jest filozoficzną metaforą hubris - greckie polis pokarane za pychę. Plus inspiracja - inwazja Sycylia + Helike + memoria o Persach.
Plus klasycznie - Platon pisał Timajos i Krytias jako część projektu utopijnego. Plus wcześniej napisał "Państwo" - opis idealnego społeczeństwa. Plus Timajos i Krytias mają być historycznym przykładem tego idealnego społeczeństwa w działaniu. Plus pre-historyczne Ateny u Platona = idealne państwo z "Państwa" zrealizowane. Plus Atlantyda = przeciwieństwo, państwo zdegenerowane, pokarane przez bogów. Plus to jest literacka konstrukcja filozoficzna, niezależnie od ewentualnych historycznych podstaw.