Ale są instytucje, które badają paranormalne. W Polsce też ktoś się tym zajmuje?
Są grupy pasjonatów, nie akademickie instytuty. Problem w tym, że w Polsce paranormalne nie jest traktowane poważnie przez naukę. Na Zachodzie masz parę uniwersytetów, które prowadzą badania - Edinburgh, Koestler Parapsychology Unit. U nas to margines.
Co jest zrozumiałe. Parapsychologia balansuje na granicy pseudonauki. Brak twardych dowodów, brak mechanizmu, który można by zbadać. Ale z drugiej strony - setki tysięcy ludzi na całym świecie mówią o podobnych doświadczeniach. To trzeba jakoś wyjaśnić.
Może to psychologia? Że ludzie widzą to, co chcą zobaczyć?
Część na pewno. Sugestia jest silna. Ale są przypadki masowych obserwacji - wiele osób niezależnie widzi to samo. Trudno to wytłumaczyć tylko sugestią.
A może to hallucynacje zbiorowe? Słyszałam, że stare budynki mogą mieć pleśń, która powoduje omamy.
Teoria o pleśni i toksynach to jedno wytłumaczenie. Również infradźwięki - bardzo niskie częstotliwości poniżej 20 Hz, których nie słyszymy, ale odczuwamy. Mogą powodować lęk, dreszcze, wrażenie obecności. Stare zamki mają grube mury, które mogą rezonować na tych częstotliwościach.
@Bryza dokładnie. Vic Tandy w latach 90. przeprowadził badania, które pokazały, że infradźwięki o częstotliwości 19 Hz powodują wibracje gałki ocznej - można "widzieć" cienie brzegiem wzroku. To wyjaśniałoby część obserwacji.
Ale nie wszystkie. Franciszek Szydlak w Niedzicy w 1949 widział, jak zapora bramy wyleciała przez powietrze i białą postać w drzwiach. To fizyczne zdarzenie, nie tylko hallucynacja.
Chyba że kłamał lub przesadzał. Ludzie kłamią, szczególnie gdy historia jest dobra. Szydlak był przewodnikiem - dobra historia o duchu to dobry interes.
Ale był z nim inżynier Polak. Dwóch świadków, nie jeden.
Właśnie to jest piękne i frustrujące jednocześnie. Każda obserwacja ma przynajmniej dwa wyjaśnienia - paranormalne i racjonalne. Wybór zależy od twojego światopoglądu.
Ja wolę wierzyć, że duchy istnieją. To daje nadzieję, że śmierć nie jest końcem.
A ja wolę wierzyć w racjonalne wytłumaczenia. Duchy to przesąd średniowieczny.
Obie postawy są uprawnione. Ważne, żeby być otwartym na dowody, nieważne w którą stronę one wskazują. Skeptycyzm jest dobry, ale dogmatyczny skeptycyzm jest tak samo zły jak ślepa wiara.
Właśnie. Ja jestem skeptyczna wobec większości doniesień, ale pozostawiam sobie margines niepewności. Może 5% obserwacji to coś prawdziwego, czego jeszcze nie rozumiemy.
A jeśli duchy istnieją, to dlaczego nie pojawiają się częściej? Dlaczego tylko w starych zamkach?
Niekoniecznie tylko w zamkach. Duchy są wszędzie - w starych domach, na cmentarzach, na miejscach bitew. Ale zamki są bardziej dramatyczne, więc legendy się tam skupiają. Plus zamki są turystycznymi atrakcjami, więc legendy są promowane.
I zamki przetrwały stulecia. Jeśli teoria o nagrywaniu energii w kamieniu jest prawdziwa, to im starszy budynek, tym więcej ma zasobów "nagrań". Współczesny blok z betonu ma może 40 lat - za mało czasu na nawiedzenie.
To znaczy, że w przyszłości będą duchy w blokach?
Teoretycznie tak. Jeśli mechanizm jest taki sam, to każde miejsce, gdzie miała miejsce trauma, może być nawiedzone. Ale beton i stal to inne materiały niż wapień i granit - może gorzej "nagrywają".
Ciekawa myśl. Może za 200 lat będziemy mieli Białe Damy w blokach z wielkiej płyty. Duchy w windach i na klatkach schodowych.
To brzmi jak horror. Ale wracając do naszych Białych Dam - która legenda jest według was najbardziej wiarygodna?
Teofila z Kórnika. Bo mamy konkretną osobę, konkretne daty, portret, fizyczne ślady pod portretem. Plus ciągłość - legenda żyje nieprzerwanie od XVIII wieku, nie jest to odtworzenie z XX wieku.
Umina z Niedzicy. Morderstwo jest udokumentowane, kipu zostało znalezione z świadkami, rodzina Benesz to prawdziwi ludzie. Nawet jeśli sam duch to legenda, fundament jest historyczny.
Dla mnie Barbara Radziwiłł. To postać narodowa, mamy szczegółowe zapisy historyczne o jej życiu i śmierci. Legenda o duchu może być późniejsza, ale sama Barbara to fakt.
Ja uważam, że wszystkie są równie niewiarygodne. To legendy, fikcja literacka.
@Leonora ale legendy powstają z powodu. Nawet jeśli duchy nie istnieją, same historie mówią coś o kulturze, wartościach, lękach społeczeństwa.
Dokładnie. Nawet jako czysta fikcja, legendy o Białych Damach są dokumentem historycznym. Pokazują, jak traktowano kobiety, jakie były kary, co było uważane za grzech.
