Ten głos w głowie, który ciągle powtarza "nie dasz rady", "mogłaś to zrobić lepiej", "wszyscy patrzą jak się ośmieszasz"... Odkąd zaczęłam pracować nad sobą, zauważyłam, że to właśnie ten wewnętrzny krytyk blokuje mnie najbardziej. Czytałam gdzieś, że można go przekształcić w sojusznika zamiast walczyć z nim. Ktoś ma jakieś doświadczenia?
Wewnętrzny głos, który słyszysz, to działanie Ego, które blokuje wszelkie procesy rozwojowe, ponieważ traci kontrolę nad świadomością osoby, w której aurze przebywa.
Ego jest realne, istnieje w aurze w postaci licznych „łatów” energii, pozostałości zmaterializowanych fragmentów reakcji energetycznych ciała Życia, Emocji i Myśli/warstw aury.
Niczym stada ptaków, te „łatki” Ego „przylatują” do mózgu osoby, w której aurze przebywają, przechwytują i identyfikują się z jej strumieniami myśli, przejmują nad nimi kontrolę i stymulują je według własnego uznania oraz zgodnie z potrzebami energii, które te „latki” podtrzymują w życiu. Ponieważ proces ten rozpoczyna się od czwartego roku życia, większość ludzi nie jest świadoma istnienia i działania Ego, z wyjątkiem przypadków, gdy rozpoczyna się proces rozwoju świadomości duchowej.
Plamy ego mogą zostać usunięte z aury za sprawą działania Duszy osoby medytującej oraz Duchowych Energii Wszechświata, co można osiągnąć poprzez praktykowanie pewnego rodzaju medytacji bez ego.
Dobrze, że zauważyłeś ten mechanizm. Rzeczywiście, walka z krytykiem to ślepa uliczka. Ja pracuję z tym od lat i kluczem jest zrozumienie, że ten głos pierwotnie miał nas chronić. W dzieciństwie lepiej było obwiniać siebie niż postrzegać rodziców jako zawodnych - dawało to iluzję kontroli. Teraz ten mechanizm nas więzi, ale można go przeprogramować poprzez dialog, nie walkę.
A jak to dokładnie zrobić? Bo ja mam podobnie - ciągle się porównuję z innymi i wszystko co robię wydaje mi się za słabe. Czy to znaczy, że powinnam rozmawiać z tym głosem w głowie jak z prawdziwą osobą?
@Anima, tak właśnie! Jedna z najskuteczniejszych technik to tzw. chairwork - siadasz naprzeciw pustego krzesła, wyobrażasz sobie na nim swojego krytyka i prowadzisz z nim rozmowę. Pytasz go: "Jaki jest twój cel w moim życiu?", "Czego się boisz?", "Jak możemy współpracować zamiast walczyć?". Brzmi dziwnie, ale działa.
Moment, @Simma. Chairwork to mocne narzędzie, ale nie dla każdego. Ludzie z traumą mogą się tego bać lub to może ich retrigerować. Ja wolę delikatniejsze podejście - mindfulness i obserwacja myśli bez osądzania. Po prostu etykietujesz: "aha, to krytykowanie" i pozwalasz myśli odejść.
@Arbogi ma rację. Próbowałem tej techniki z krzesłem i poczułem się jak idiota gadający sam do siebie. A poza tym mój krytyk tylko się wkurzył i zaczął jeszcze głośniej krzyczeć. Może lepiej skupić się na afirmacjach?
@Kappi, afirmacje to największy mit w self-helpie! Badania pokazują, że u osób z niską samooceną tradycyjne afirmacje typu "jestem wspaniały" robią jeszcze większą krzywdę. Krytyk od razu odpowiada: "tak, jasne, oszukujesz sam siebie". Skuteczne afirmacje muszą być oparte na faktach: "cieszę się, że dziś wstałem o czasie".
Ale czy to nie znaczy, że nigdy nie uwierzymy w siebie? Ja przez lata słuchałam tego głosu mówiącego, że jestem niewystarczająca. Jeśli afirmacje nie działają, to jak mam budować pewność siebie?
@Luiza75, pewność siebie nie buduje się przez wmówienie sobie, że jesteś super. To buduje się przez małe, konsekwentne działania i docenianie rzeczywistych osiągnięć. Twój krytyk ma rację w jednym - kłamstwa nie przejdą. Ale może nauczyć się być sprawiedliwym sędzią, nie katem.
A co z tymi wszystkimi poradnikami o pozytywnym myśleniu? Kupiłam książkę "Sekret" i próbowałam wizualizować swoje marzenia, ale jedyne co osiągnęłam to większe poczucie winy, że "nie staram się wystarczająco pozytywnie myśleć".
@Nibir, "Sekret" to pseudonauka w czystej postaci. Magiczne myślenie, że Wszechświat spełnia twoje życzenia jak dżin z lampy. To nie tylko nieskuteczne, ale szkodliwe - obwinia ofiary za ich sytuację. "Jeśli jesteś chory/biedny/nieszczęśliwy, to znaczy, że źle myślisz". Kompletna bzdura.
Ale przecież optymizm jest lepszy od pesymizmu? Nie rozumiem, dlaczego pozytywne myślenie ma szkodzić.
@Daneczka, różnica między optymizmem a przemocą pozytywnego myślenia jest ogromna. Optymizm to realistyczne podejście z nadzieją na lepsze. Przemoc pozytywnego myślenia to zaprzeczanie rzeczywistości i forsowanie uśmiechu kosztem autentyczności. To jak kazać komuś w depresji "uśmiechnij się i będzie ci lepiej".
Ale jak odróżnić zdrową autocenzurę od destrukcyjnego krytyka? Bo czasami przecież muszę się krytycznie ocenić, żeby się rozwijać.
@Dagma, świetne pytanie. Zdrowa samoocena to: "nie zmieszczę się do tej sukienki, może czas na dietę". Destrukcyjny krytyk to: "jesteś gruba, brzydka, beznadziejna, nigdy ci się nie uda". Pierwsza koncentruje się na faktach i rozwiązaniach, drugi na potępieniu i dramatyzowaniu.
A czy ten wewnętrzny krytyk ma coś wspólnego z tym, jak nasi rodzice nas traktowali? Bo ja pamiętam, że moja mama ciągle mówiła "mogłeś lepiej" i teraz słyszę jej głos w mojej głowie.
@Fanar, trafnie spostrzegłeś. To właśnie internalizacja głosów z dzieciństwa. Dzieci przejmują krytyczne komentarze rodziców i robią z nich własny wewnętrzny system ocen. Ten mechanizm kiedyś nas chronił - lepiej było się obwiniać niż uznać, że rodzice są zawodni. Ale teraz nas więzi.
To znaczy, że to nie nasza wina, że mamy tego krytyka? Bo zawsze myślałam, że jestem po prostu słaba psychicznie, że nie potrafię przestać się obwiniać.
@Kolczasta, nie tylko nie twoja wina, ale wręcz przeciwnie - to dowód na twoją siłę adaptacyjną. Jako dziecko opracowałaś strategię przetrwania w trudnych warunkach. Teraz trzeba ją zaktualizować do obecnych realiów, ale to nie znaczy, że jesteś słaba. Jesteś survivor.
Brzmi to logicznie, ale jak praktycznie zacząć tę przemianę? Mam tego krytyka od dziecka i wydaje mi się, że to silniejsze ode mnie.
@Vormik, zacznij od obserwacji. Przez tydzień notuj, kiedy się pojawia, co mówi, w jakich sytuacjach. Nie oceniaj, nie walcz - tylko obserwuj jak naukowiec. Poznanie wzorców to pierwszy krok do zmiany. Większość ludzi nawet nie zdaje sobie sprawy, jak często ten głos się odzywa.
Ja próbowałam prowadzić dziennik myśli, ale po kilku dniach się poddałam. Te negatywne myśli były tak przytłaczające, że wolałam ich nie dostrzegać.
@Mirta, to naturalna reakcja. Dlatego ważne jest, żeby robić to stopniowo. Może zacznij od jednej myśli dziennie, nie od wszystkich. I pamiętaj - zapisywanie to nie wzmacnianie, to oswajanie. Myśli mają moc tylko wtedy, gdy się przed nimi chowamy.
A co z medytacją? Czytałem, że mindfulness pomaga w radzeniu sobie z natrętną samo-krytyką.
@Czulu, medytacja może być bardzo pomocna, ale uwaga na pułapkę "duchowego bypassa". Niektórzy ludzie używają medytacji żeby uciec od trudnych emocji, nie żeby je przepracować. Mindfulness to obserwacja bez osądzania, nie ucieczka w pustość umysłu.
Nie rozumiem tego. Jak można obserwować bez osądzania? Przecież jak widzę swoje złe myśli, to automatycznie oceniam, że są złe.
@Kunia, to jak patrzenie na chmury. Nie oceniasz, czy chmura jest dobra czy zła - po prostu zauważasz: "o, szara chmura". Tak samo z myślami: "o, myśl krytyczna". Nie "o nie, znowu ta okropna myśl i jestem beznadziejna, że ją mam". Różnica jest ogromna.
Ale czy to nie jest tylko teoria? Jak praktycznie przestać oceniać swoje myśli?
@Riksza, to kwestia treningu. Zacznij od etykietowania: "krytykowanie", "porównywanie", "katastrofizowanie". Jak nadasz myśli etykietkę, automatycznie tworzysz dystans. To już nie "ja jestem beznadziejna", tylko "pojawiła się myśl o bezradności".
Czy ten krytyk może czasem mieć rację? Bo ja na przykład rzeczywiście jestem niezbyt zdolny w pracy i może ten głos po prostu mówi prawdę?
@Kanko, krytyk może mieć rację co do faktów, ale zawsze przekręca interpretację. Różnica między "ten projekt nie wyszedł najlepiej, następnym razem zapytam o pomoc wcześniej" a "jestem beznadziejny, nigdy mi się nic nie uda, wszyscy widzą, że jestem do niczego". Fakty vs dramatyzacja i globalizacja.
A co jak ten krytyk mówi bardzo cicho? U mnie to nie jest głośny krzyk, tylko takie subtelne podszeptywanie, że "to co robisz nie ma sensu", "inni by to zrobili lepiej".
@Golta, subtelny krytyk może być jeszcze bardziej szkodliwy, bo trudniej go zauważyć. To jak powolnie działający truciznа - nie boli, ale systematycznie osłabia. Warto zwracać uwagę na spadki energii, prokrastynację, unikanie wyzwań - to często oznaka działania "szepczącego" krytyka.
Czy istnieje sposób, żeby całkowicie się go pozbyć? Bo czasami myślę, że byłoby mi lepiej, gdybym w ogóle nie miała tego głosu.
@Shangie, to błędne myślenie. Całkowite pozbycie się krytyka to utrata ważnej funkcji ochronnej. Chodzi o to, żeby przekształcić go z tyrana w mądrego doradcę. Zdrowa struktura psychiczna to około 60% zrównoważonego dorosłego, 20% konstruktywnego krytyka i 20% wewnętrznego dziecka.
@Krysztal, te proporcje brzmią interesująco. Skąd pochodzą te liczby? I jak sprawdzić, jakie proporcje mam u siebie?
@Gabka, to nie są sztywne zasady, tylko ogólne wytyczne z psychologii rozwojowej. Sprawdzisz to obserwując swoje reakcje: czy podejmujesz decyzje z pozycji strachu (krytyk dominuje), spontaniczności (dziecko dominuje), czy zrównoważonej analizy (zdrowy dorosły)?
Mam problem z odróżnieniem intuicji od lęku. Czasami nie wiem, czy ten głos wewnętrzny ostrzega mnie słusznie, czy to tylko paranoja.
@Natalie09, intuicja to spokój wewnętrzny, ekspansja w ciele, jasne przesłanie. Motywuje energią "ciągnącą" ku najlepszemu. Lęk to napięcie, przyspieszona akcja serca, surowe osądy. Motywuje energią "odpychającą". Test praktyczny: oddal się o kilka metrów od sytuacji - jeśli ulga, to prawdopodobnie lęk.
@Fraida, ale jak rozróżnić, kiedy intuicja mówi "uważaj", a kiedy krytyk straszy bez powodu?
@Kasia_W, intuicja jest konkretna i skoncentrowana na teraźniejszości: "ten człowiek coś ukrywa", "ta umowa ma lukę". Krytyk katastrofizuje przyszłość lub ruminuje przeszłość: "wszyscy cię oszukają", "zawsze wybierasz źle". Intuicja informuje, krytyk osądza.
Czy są jakieś fizyczne ćwiczenia, które pomagają uciszyć tego krytyka? Bo ja czuję, że to nie tylko myśli, ale fizyczne napięcie w całym ciele.
@Nastie, świetna obserwacja. Krytyk działa przez system nerwowy - aktywuje te same obszary co zewnętrzne zagrożenie. Pomaga oddech uspokajający (4 sekundy wdech, 6 wydech), rozluźnienie karku i ramion, grounding (poczucie kontaktu z podłogą).
A czy są różnice między tym, jak krytyk działa u mężczyzn i kobiet?
@Vinta, badania pokazują pewne różnice. Kobiety częściej mają krytyka skupionego na wyglądzie i relacjach ("jestem gruba", "nie lubią mnie"), mężczyźni na osiągnięciach i kompetencjach ("jestem nieudacznikiem", "nie radzę sobie"). Ale to tendencje, nie reguły.
Czy wiek ma znaczenie? Bo mam wrażenie, że z wiekiem ten krytyk staje się głośniejszy.
@Young, to może być związane z akumulacją "dowodów" przeciwko sobie przez lata. Ale też z utratą naturalnej pewności siebie, którą mamy w młodości. Z drugiej strony, dojrzałość może dać dystans i mądrość w radzeniu sobie z krytykiem. Zależy od świadomości problemu.
Czy są sytuacje, w których krytyk jest szczególnie aktywny? Bo u mnie najgorzej jest przed ważnymi spotkaniami.
@Larkis, krytyk aktywuje się w sytuacjach, które interpretuje jako zagrożenie dla naszego wizerunku lub bezpieczeństwa. Nowe wyzwania, ocena innych, porównania społeczne. To ewolucyjny mechanizm - lepiej przygotować się na "odrzucenie przez plemię" niż zostać zaskoczonym.
Mam pytanie o dzieci. Czy ten krytyk może się przeniść na nasze dzieci? Bo zauważyłam, że kiedy jestem surowa dla siebie, jestem też surowa dla mojej córki.
@Arkania, to bardzo ważne pytanie. Tak, krytyk przenosi się międzypokoleniowo. Jeśli nie przepracujesz swojego, prawdopodobnie przekażesz go dziecku. Dlatego praca nad sobą to nie tylko twoje dobro, ale inwestycja w zdrowie psychiczne następnego pokolenia.
To przerażające. Jak mogę ochronić dziecko przed moim krytykiem?
@Argos, nie przerażające, ale motywujące do zmiany. Dziecko uczy się więcej z tego, jak traktujesz siebie, niż z tego, co mówisz. Jeśli będziesz ćwiczyć samokompassję, pokażesz mu model zdrowego podejścia do błędów i niedoskonałości.
Czy są jakieś książki o tym temacie, które polecacie?
@Lena_77, z polskich autorów polecam "Wewnętrzny krytyk" Hal i Sidra Stone. Z zagranicznych "Self-Compassion" Kristin Neff. Ale uwaga - czytanie to dopiero początek, najważniejsza jest praktyka.
Jak długo trwa proces przekształcania krytyka? Bo próbuję od pół roku i nie widzę większych efektów.
@Anastaya, to proces na lata, nie miesiące. Krytyk budował się przez dekady, nie zniknie w pół roku. Ale małe zmiany powinnaś zauważyć już po kilku tygodniach regularnej praktyki. Może przemyśl, czy używasz skutecznych metod?
Nie jestem @Arat, ale z mojego doświadczenia: regularne prowadzenie dziennika myśli, mindfulness, praca z terapeutą jeśli krytyk jest bardzo silny. I cierpliwość - dużo cierpliwości.
