Do 21 grudnia 2012 roku zostało już tylko kilka miesięcy, a wokół tej daty narosło więcej emocji niż wokół jakiegokolwiek innego dnia w najnowszej historii. Jedni z niepokojem odliczają czas do rzekomego końca świata zapisanego w kalendarzu Majów, inni widzą w niej zapowiedź duchowej przemiany i początku nowej ery. Skąd właściwie wzięła się ta data, co naprawdę mówi starożytny kalendarz i czy jest się czego bać? Zamiast ulegać panice, warto spokojnie przyjrzeć się faktom – i oddzielić rzetelną wiedzę o cywilizacji Majów od medialnej otoczki.
Czym właściwie jest kalendarz Majów?
Majowie nie posługiwali się jednym kalendarzem, lecz kilkoma powiązanymi ze sobą systemami. Na co dzień łączyli 260-dniowy cykl rytualny Tzolk’in z 365-dniowym rokiem słonecznym Haab’. Oba układy zazębiały się dokładnie co 52 lata, tworząc tzw. Krąg Kalendarzowy. To wystarczało do rachuby świąt i pór roku, ale nie pozwalało zapisywać dat w dłuższej perspektywie.
Do liczenia wielkich odcinków czasu Majowie stworzyli więc Długą Rachubę – system bardziej linearny niż cykliczny, w którym czas dzielono na jednostki po dwadzieścia. Dwadzieścia dni tworzyło uinal, osiemnaście uinali (czyli 360 dni) składało się na tun, dwadzieścia tunów dawało k’atun, a dwadzieścia k’atunów – b’ak’tun, około 394 lata. Trzynaście b’ak’tunów, mniej więcej 5125 lat, stanowiło jeden Wielki Cykl. Za datę początkową tego cyklu uznano dzień odpowiadający 11 sierpnia 3114 roku p.n.e.
Skąd wzięła się data 21 grudnia 2012?
Cała sensacja sprowadza się do prostego rachunku: jeśli Wielki Cykl ruszył w 3114 roku p.n.e., to jego trzynasty b’ak’tun – zapisywany jako 13.0.0.0.0 – zamykał się właśnie 21 grudnia 2012 roku. Data zbiegła się dodatkowo z przesileniem zimowym, co dla wielu osób stało się dowodem na jej wyjątkowość.
Autor książek ezoterycznych John Major Jenkins twierdził, że Majowie celowo dopasowali koniec cyklu do rzekomej „koniunkcji galaktycznej” – momentu, w którym Słońce miało się znaleźć w okolicy tzw. Wielkiej Szczeliny w Drodze Mlecznej. Problem w tym, że wśród badaczy Mezoameryki nigdy nie było nawet zgody co do tego, czy sama data została przeliczona bezbłędnie – a i „równika galaktyki” nie da się wyznaczyć w sposób precyzyjny.
Koniec świata czy początek nowej ery?
Wokół 2012 roku uformowały się dwa główne obozy. Pierwszy, katastroficzny, głosił dosłowny koniec świata. Drugi, wywodzący się z ruchów New Age, widział w tej dacie nie zagładę, lecz wielką przemianę – początek nowej ery, wzrost świadomości, duchowe przebudzenie ludzkości.
Co ciekawe, symbolika przejścia i transformacji przewija się w tradycjach ezoterycznych od wieków. W tarocie karta Śmierci nie oznacza fizycznego końca, lecz koniec pewnego etapu i narodziny nowego – podobnie jak niejednoznaczna symbolika liczby trzynaście, tak istotnej także w rachubie Majów. Idea cyklicznego odradzania się – świata, dusz, epok – jest zresztą obecna w wierzeniach wielu kultur i rzadko bywa równoznaczna z ostatecznym unicestwieniem.
Dla samych Majów zakończenie wielkiego cyklu nie było powodem do rozpaczy, lecz do świętowania. Nowy b’ak’tun zaczynał się dokładnie w chwili, gdy poprzedni dobiegał końca – trochę tak, jak u nas po 31 grudnia następuje nie koniec świata, lecz po prostu 1 stycznia.
Co na to nauka i badacze Majów?
Uczeni badający kulturę Majów niemal jednogłośnie podkreślają jedno: w żadnym zachowanym źródle nie ma mowy o dniu sądu, zapadaniu się planety czy przybyszach z kosmosu. Wręcz przeciwnie – zachowały się inskrypcje odnoszące daty do wydarzeń sięgających znacznie dalej niż rok 2012, aż po siedemnasty b’ak’tun. Gdyby Majowie wierzyli, że wtedy skończy się świat, nie planowaliby wydarzeń tak odległych.
Głośna „Przepowiednia z Tortuguero”, na którą powoływali się propagatorzy apokalipsy, po dokładniejszej analizie okazała się zwykłym upamiętnieniem poświęcenia świątyni, a nie zapowiedzią zagłady. Badacze tacy jak Linda Schele, David Freidel czy Susan Milbrath wielokrotnie tłumaczyli, że koniec cyklu był dla Majów okazją do wielkiego święta. Historia zna zresztą wiele proroctw, które kształtowały ludzkie lęki bardziej niż rzeczywistość.
Nibiru, rozbłyski i przebiegunowanie – skąd te katastroficzne wizje?
Katastroficzna otoczka 2012 roku nie wyrosła z Majów, lecz z zupełnie współczesnych mitów. Najpopularniejszy z nich mówił o planecie Nibiru (Planecie X), która miała zderzyć się z Ziemią – mimo że gdyby takie ciało istniało i zbliżało się do nas, od dawna widzielibyśmy je gołym okiem. Inni straszyli gigantycznymi rozbłyskami słonecznymi albo nagłym przebiegunowaniem, czyli zamianą biegunów magnetycznych, która miałaby nastąpić w jednej chwili.
Warto pamiętać, że Mezoameryka fascynuje nas z zupełnie innych, realnych powodów niż rzekome katastrofy. Majowie i Aztekowie byli znakomitymi astronomami i rzemieślnikami; z wulkanicznego szkła wytwarzali choćby obsydianowe lustra, których używano do wróżenia i rytuałów. To właśnie ta prawdziwa wiedza, a nie panika, zasługuje na uwagę.
Jak podejść do 21 grudnia 2012 spokojnie?
Zamiast gromadzić zapasy i liczyć dni do zagłady, warto potraktować tę datę jako pretekst do refleksji. Symbolika końca cyklu i nowego początku może być pięknym impulsem do tego, by odpuścić to, co już nam nie służy, i z większą uważnością wejść w kolejny etap życia.
Jeśli temat budzi w Tobie lęk, spróbuj kilku prostych rzeczy: ogranicz sensacyjne doniesienia, wróć do oddechu i medytacji, skup się na tym, na co masz realny wpływ. Kalendarz – jakikolwiek – nie decyduje o naszym losie. Decydują wybory, które podejmujemy tu i teraz, niezależnie od tego, jaki b’ak’tun akurat się zaczyna.
A Ty – z niepokojem czy z ciekawością czekasz na 21 grudnia? Podziel się swoim zdaniem i dołącz do dyskusji na forum: Kalendarz Majów 2012 – czy naprawdę czeka nas koniec świata?
