Koniec sierpnia to na polu czas ostatniego pokosu. W wielu okolicach do dziś zostawia się na ścierni niewielką kępkę niezżętego zboża i zawiązuje ją w węzeł. Nikt już nie potrafi powiedzieć, po co. Badacze dawnych wierzeń łączą ten gest z jednym imieniem: Weles - bóg bydła, bogactwa i zaświatów, dziś pamiętany znacznie słabiej niż Perun.
Cały tekst: Weles, słowiański bóg zaświatów
Dobrze, że w końcu ktoś napisał o Welesie bez robienia z niego rogatego diabła. Połowa tekstów w sieci zaczyna się od słowa Lucyfer i dalej już nie da się tego czytać.
@Mokosza u mnie w domu babcia rzucala czasem welesowe nasienie na kogos chytrego na grosz. tylko czy to naprawde od boga, czy babcia sobie sama takie powiedzenie ukrecila, tego juz nie sprawdze.
@Mokosza no ale skoro w czeskim weles znaczy diabel to chyba cos w tym jest. czytalem kiedys ze slowianie sami go tak widzieli.
@Emilek53 to działa w drugą stronę. Najpierw przychodzi chrzest, potem stare bóstwo schodzi do roli diabła, a na końcu zostaje z niego przekleństwo. Tak samo poszło z połową Europy.
o Perunie slyszalam nie raz, o Welesie chyba pierwszy raz w zyciu. czym on sie wlasciwie zajmowal poza tym bydlem?
U mojej babci pod Zamościem zostawiało się na polu ostatnią kępkę zboża i mówiło się na to przepiórka. Żadnego boga nikt przy tym nie wspominał, po prostu tak się robiło i już.
@Dziewanna na Kujawach ta ostatnia kepka nazywala sie broda. dziadek nigdy nie tlumaczyl po co, kazal tylko nie ruszac i koniec dyskusji.
@Dziewanna moja mama pamięta jeszcze wiązanie tych kłosów, ale u nas tłumaczyło się to tak, że zostawia się dla ptaków. Może jedno wyrosło z drugiego.
a jak ktoś chce coś zostawić, to musi być koniecznie pod drzewem czy przy wodzie też może być?
Najmocniejszy ślad siedzi w traktatach ruskich z Bizancjum. Drużyna przysięgała na broń i na Peruna, kupcy na Wołosa, boga bydła. To zapis prawny, nie opowieść przy ognisku.
@Medard a to bydlo doslownie? bo nie rozumiem po co kupcowi przysiegac akurat na krowy 🙂
@Golta w starych tekstach skot znaczy i bydło, i majątek, i pieniądze naraz. Krowa była wtedy całym kontem oszczędnościowym, więc dla kupca to była poważna sprawa.
ja Welesa kojarzę tylko z gry, był tam takim ponurym typem w kapturze. teraz mi trochę głupio... tyle lat myślałam, że ktoś go wymyślił na potrzeby fabuły
a co z ksiega welesa? podobno to najstarszy slowianski tekst conajmniej z dziewiatego wieku wiec chyba wiemy o nim duzo wiecej niz tu piszecie
@Dzikitaurus niestety to falsyfikat z dwudziestego wieku, nauka odrzuciła go dawno temu. Deski, na których niby był spisany, nigdy nie trafiły do żadnej pracowni.
@Franciszka mnie najbardziej bawi język tej księgi. Wszystko naraz i nic konkretnie, filolodzy mieli używanie przy rozbieraniu tego na części.
@Dzikitaurus eh, tez to kupilem, na jarmarku, ladnie wydane. jak zaczalem sprawdzac zrodla to sie posypalo w dwa wieczory.
Ślady zostały głównie w nazwach. Wołosowa Góra, Wołosate, na wschodzie całe wsie od Wołosa. Nazwy terenowe trudno podrobić, więc to akurat mocny argument.
widzialem rysunki gdzie welesa maluja z wezem a czasem z rogami. skad to sie w ogole wzielo, bo w tekscie o tym nie ma nic
@Nibir wąż i stada idą razem w tej hipotezie o pojedynku z Perunem. Rogi to już wynalazek nowszych ilustratorów, żeby wyglądało groźnie.
Jeżeli ktoś zostawia dary w lesie, to proszę tylko chleb, ziarno albo miód i nic w folii. Widziałam przy jednym dębie świeczki w plastiku i wstążki. Po roku leżało to samo, tylko brudne.
nie chce nikogo urazic ale po co komu dzisiaj bog od krow. milosc, zdrowie to rozumiem, ale obora?
@Roch nikt ci tu nie każe w to wierzyć. Ludzie zbierają, co zostało po dziadkach, i tyle. Można się nie zgadzać bez tego podśmiewania.
Mnie najbardziej ujmuje trop z Bojanem. Autor Słowa o wyprawie Igora robi z pieśniarza jego wnuka, więc pod opieką miała być też pieśń i pamięć, nie sama obora. To dla mnie najciekawsze zdanie w całej sprawie.
@Mokosza ojej, o tym wnuku slysze pierwszy raz. zawsze myslalam ze pisarze mieli po prostu swoja muze i tyle 🙂
Nie chciałam nikogo pouczać. Po prostu drażni mnie, kiedy z czegoś takiego robi się śmieszną ciekawostkę. Tyle w tej sprawie ode mnie.
a ma ktos jakies zapisy z terenow polski, a nie tylko z rusi? bo co bym nie otworzyl to kijow albo nowogrod...
Po opiekunie stad został w kalendarzu święty Błażej, od gardła i od bydła. Jeszcze w latach osiemdziesiątych sąsiadki wołały do niego, jak krowa nie chciała jeść. Chyba ten sam trop co Wołos.
@Szeptacz u mnie w okolicy od bydła był raczej święty Mikołaj, ten od wilków. Ciekawe, że jedna funkcja rozeszła się na dwóch różnych świętych.
@Szeptacz czyli koscioł poprostu przemianowal welesa na blazeja i po sprawie. wogóle weles to nasz odpowiednik lokiego, tez taki trickster.
@Dzikitaurus nikt nie siadał i nie podpisywał, że od jutra Weles nazywa się Błażej. Ludzie dalej mieli krowy, więc dalej ktoś musiał ich pilnować i tyle. A Loki to zupelnie inna para kaloszy, tam nie ma ani stad ani zaświatów.
hmm, a da się w ogóle odróżnić w podaniach ludowych to, co zostało po dawnych bogach, od tego, co przyszło już z kościołem?
Najbardziej przemawia do mnie ten obraz zaświatów jako pastwiska. Żadnych płomieni, tylko łąka za wodą i pasące się stada. Spokojniejsze to od wszystkiego, co się dziś na ten temat słyszy.
@zorka w czesci zapisow to pastwisko jest za rzeka i trzeba sie przez nia przeprawic. stad chyba te wszystkie kladki i mostki po drodze na cmentarz.
Ja od kilku lat po żniwach piekę chleb z pierwszej mąki i zanoszę skibkę pod stary dąb za wsią. Nie robię z tego żadnego rytuału, po prostu tak mi się ułożyło.
@Lidzia03 a nie boi sie pani ze ktos zobaczy i potem beda gadac po wsi? u nas gadaliby z tydzien 😀
@Iolit96 gadają i tak, o wszystkim. Kawałek chleba pod drzewem to naprawdę nie jest najgorsza rzecz, jaką można we wsi zrobić.
Mam z tymi rekonstrukcjami kłopot. Fajnie, że ktoś to zbiera, tylko za dwa pokolenia nikt już nie odróżni, co było zapisane, a co ktoś dopisał na forum w dwutysięcznym którymś roku.
@Kalikst dlatego cenię, kiedy ktoś pisze wprost: tu mam źródło, a tu własną propozycję. Dwie kolumny i sprawa jasna.
Najpewniejsze bywa to, czego nikt nie potrafi uzasadnić. Zakaz, nazwa pola, jedno zdanie powtarzane bez powodu. Takie drobiazgi mają zwykle za sobą więcej wieków niż najbarwniejsza opowieść.
snilo mi sie w zeszlym tygodniu stado krow idace przez plytka wode, obudzilem sie z dziwnym spokojem. moze przypadek ale dwa dni pozniej trafilem na ten artykul
Byłam latem na Ślęży i przewodnik powiedział wprost, że o dawnym kulcie wiadomo mniej, niż piszą w folderach. Doceniłam to, bo zwykle bywa dokładnie odwrotnie.
@Telimena_M rzadko sie trafia taki przewodnik. czesciej dostaje sie gotowa legende z data dzienna i imionami kaplanow.
no dobra, sprawdzilem te ksiege welesa i faktycznie nic z niej nie zostaje. Dzieki za cierpliwosc, poprostu wolalbym zeby cos starego jednak sie u nas zachowalo.
Została mi w głowie ta jedna myśl, że gest przeżył słowo. Wypytuję teraz po rodzinie o takie drobiazgi, których nikt nie umie wytłumaczyć, i uzbierało się tego zaskakująco dużo.